Het fors terugschroeven van de mensenrechten en de rechtstaat door het Kremlin zou bovenaan de agenda van de Europese Unie moeten staan tijdens haar top met Rusland, verklaarde Human Rights Watch vandaag. Verwacht wordt dat de Russische president Vladimir Poetin zal deelnemen aan de top die op 25 november in Den Haag van start gaat.

De topbijeenkomst die zal gaan over de strategische samenwerking van de Europese Unie met Rusland, zal vermoedelijk de agenda bepalen voor de EU-Russische relatie voor de komende jaren. Hij komt twee maanden nadat president Poetin nieuwe maatregelen voorstelde die de rechtstreekse verkiezing van parlementsleden zouden afschaffen en hem in staat zouden stellen regionale bestuurders te benoemen. Deze maatregelen volgen op de eliminatie van Ruslands onafhankelijke omroepzenders door de regering, de marginalisering van de politieke oppositie en Poetins eigen dreigementen aan het adres van niet-gouvernementele organisaties.

“Het Kremlin is bezig met de ontmanteling van de belangrijkste verwezenlijking van de glasnostperiode: controle op en inspraak in de uitvoerende macht”, zegt Lotte Leicht, hoofd van het Human Rights Watch kantoor in Brussel. “Meer dan ooit moeten de EU-leiders president Poetin op het hart drukken dat mensenrechten en de rechtstaat essentiële voorwaarden zijn voor een strategische samenwerking met Rusland.”

Human Rights Watch vatte zijn bezorgdheid over deze ontwikkelingen in Rusland samen in een brief aan de ministers van buitenlandse zaken van de EU. De brief drong er bij de Europese Unie ook op aan mensenrechten en de rechtstaat als cruciale elementen te beschouwen voor elke verdere en uitgebreide relatie met Moskou. De voorbije jaren heeft de Russische regering geprobeerd de EU onder druk te zetten om belangrijke mensenrechtenthema’s weg te laten uit de bilaterale gesprekken.

“Het is tijd dat de EU voor zichzelf uitmaakt waar ze voor staat en waar het hem om gaat in haar relatie met Rusland”, aldus Leicht. “Anders zullen Europa’s ‘gemeenschappelijke waarden’ hol klinken.”

Human Rights Watch zei dat nu de televisiezenders in Rusland stevig onder controle zijn van het Kremlin, de oppositie helemaal buiten beeld is en andere politieke leiders geïntimideerd zijn door Poetins greep op de macht, de enige invloed op Poetin uit het buitenland kan komen.

Met betrekking tot Tsjetsjenië, waar het gewapende conflict zijn zesde jaar is ingegaan, drong Human Rights Watch er bij de Europese Unie op aan Moskou onder druk te zetten om de verantwoordelijkheid voor duizenden gevallen van gedwongen verdwijningen, marteling en onrechtmatige executies, daadwerkelijk uit te klaren.

“De EU en Rusland hebben allebei belang bij stabiliteit in de Noordelijke Kaukasus”, zei Leicht. “Maar dit is enkel mogelijk als de Russische regering erin slaagt het vertrouwen van de Tsjetsjeense burgers te winnen. Daarvoor moet zij een einde stellen aan de misstanden en de verantwoordelijkheid voor wreedheden uitklaren.”