(Bangkok) - Hôm nay, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu rằng nhà cầm quyền Việt Nam nên bác bỏ các đề xuất sửa đổi đối với bộ luật hình sự có tính chất vi phạm nhân quyền. Thay vào đó, chính quyền Việt Nam nên điều chỉnh luật pháp cho phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế về nhân quyền.
Bộ Công an Việt Nam đã trình dự án sửa đổi luật lên Quốc Hội xem xét trong phiên họp từ ngày mồng 3 đến ngày 24 tháng Tám năm 2026, với mong muốn là các nội dung sửa đổi sẽ được thông qua sau ngày 20 tháng Mười. Các nội dung sửa đổi sẽ gia tăng mức chế tài vốn đã nặng nề đối với các tội danh mơ hồ và lỏng lẻo, vi phạm quyền tự do biểu đạt và các quyền con người khác.
“Quốc Hội Việt Nam nên bác bỏ đề xuất sửa đổi luật hình sự của Bộ Công an và các điều luật vi phạm nhân quyền khác đang được chính quyền Việt Nam vận dụng thường xuyên để dập tắt tiếng nói phê phán,” bà Elaine Pearson, Giám đốc Ban Á Châu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói. “Tự do biểu đạt có nghĩa là người dân có thể nói lên ý kiến phê bình chính quyền mà không sợ bị trừng phạt.”
Bộ công an đề xuất tăng mức hình phạt đối với những người vi phạm khoản 2 điều 331, có nội dung hình sự hóa các hành vi bị coi là “xâm phạm lợi ích nhà nước,” từ mức tối thiểu là hai năm lên thành ba năm tù. Điều 117, có nội dung cấm “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam,” được đề xuất sửa đổi cho rộng hơn nhằm cấm cả các hành vi “chống Đảng Cộng sản Việt nam.” Bộ Công an cũng đề xuất hình sự hóa hành vi xúc phạm lá cờ của Đảng Cộng sản, với mức hình phạt có thể lên tới ba năm tù giam.
Ngoài ra, Bộ này còn muốn hủy bỏ mức phạt cảnh cáo đối với những người vi phạm, là mức hình phạt nhẹ nhất. Trong bộ luật hình sự hiện hành, hình thức cảnh cáo được áp dụng với những người “phạm tội ít nghiêm trọng, có nhiều tình tiết giảm nhẹ nhưng chưa đến mức được miễn hình phạt.” Tuy nhiên, trong đề xuất sửa đổi, hình phạt nhẹ nhất sẽ là phạt tiền dù hành vi vi phạm có nhẹ đến đâu.
Đề xuất sửa đổi luật hình sự đã giảm số tội danh có mức hình phạt cao nhất là tử hình từ 10 xuống còn 4 tội: phản quốc, giết người, sản xuất ma túy và khủng bố. Việt Nam nên nhân dịp này hủy bỏ hẳn án tử hình, theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền.
Trong khi đề xuất tăng nặng hình phạt đối với một số tội danh, Bộ Công an cũng đồng thời đề nghị miễn trách nhiệm hình sự cho công an, lực lượng vũ trang, dân phòng đối với các hành vi thực hiện trong khi thi hành nhiệm vụ. Trong phiên họp này, Quốc Hội Việt Nam dự kiến sẽ xem xét dự án sửa đổi Luật Tổ chức Cơ quan Điều tra Hình sự của Bộ Công an, trong đó bộ này đề nghị bãi bỏ tất cả các “cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao.” Nếu được thông qua, không có cơ quan nào khác ngoài lực lượng công an được phép điều tra các vi phạm của công an và các lực lượng an ninh khác.
“Bộ luật hình sự Việt Nam cần được sửa đổi để bảo vệ quyền của người dân tốt hơn chứ không phải tạo điều kiện dễ hơn cho công an vi phạm các quyền đó,” bà Pearson nói. “Các đối tác và nhà tài trợ quốc tế cần gây sức ép để chính quyền Việt Nam sửa đổi luật hình sự để đảm bảo rằng các quyền con người được bảo vệ trong pháp luật cũng như trong đời sống.”
