Warszawa, 19 października, 2016

Szanowny Pan

Andrzej Duda

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Wiejska 10

00-489 Warszawa

 

Szanowna Pani

Beata Szydło

Prezes Rady Ministrów

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Al. Ujazdowskie 1/3

00-583 Warszawa

Z niepokojem obserwujemy kryzys konstytucyjny, który trwa w Polsce od 2015 r. Kryzys ten, który w swojej początkowej fazie mógł zostać rozwiązany przy pomocy przewidzianych prawem procedur, rozrósł się do rozmiarów stwarzających poważne zagrożenie dla ochrony rządów prawa i praw człowieka.

Z końcem lipca bieżącego roku Komisja Europejska sformułowała wobec Polski zalecenia dotyczące ochrony praworządności, przechodząc tym samym do drugiego etapu procedury kontroli praworządności. Komisja Europejska zwróciła się do polskiego rządu o poinformowanie jej w terminie trzech miesięcy o działaniach podjętych w celu realizacji tych zaleceń.

W imieniu niżej podpisanych organizacji pozarządowych działających na rzecz społeczeństwa obywatelskiego i ochrony praw człowieka pragniemy zaapelować do Państwa o wdrożenie tych zaleceń.

Komisja Europejska zaleciła polskim władzom wykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 3 i 9 grudnia 2015 r., zgodnie z którymi stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego powinno objąć trzech sędziów wybranych zgodnie z prawem przez Sejm poprzedniej kadencji w październiku 2015 r., a nie trzech sędziów wybranych przez Sejm nowej kadencji bez ważnej podstawy prawnej. Nadal jednak sędziowie wybrani w październiku 2015 r. nie zostali zaprzysiężeni.

Komisja Europejska zaleciła również polskiemu rządowi opublikowanie i respektowanie wszystkich wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zagwarantowanie zgodności nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z lipca 2016 r. z wyrokami Trybunału i zapewnienie możliwości oceny tej nowelizacji przez Trybunał Konstytucyjny. Wskazano ponadto na konieczność zaprzestania działań i wypowiedzi publicznych, które mogłyby podważyć legitymację i skuteczne działanie Trybunału Konstytucyjnego.

Nasze obawy budzi fakt, że żadne z tych zaleceń nie zostało zrealizowane. Do tej pory nie opublikowano zarówno wyroku z 9 marca 2016 r., w którym Trybunał Konstytucyjny ocenił nowelizację ustawy o Trybunale Konstytucyjnym przyjętą w grudniu 2015 r., jak i wyroku z 11 sierpnia 2016 r., w którym Trybunał Konstytucyjny odniósł się do nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z lipca 2016 r.

Ponadto przyjęta w lipcu 2016 r. nowa ustawa o Trybunale Konstytucyjnym nie tylko nie wypełniała zaleceń Komisji Weneckiej, ale również część jej przepisów okazała się niezgodna z Konstytucją, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z sierpnia bieżącego roku. Nadal trwają zmiany legislacyjne dotyczące Trybunału Konstytucyjnego. Naszym zdaniem, najnowszy projekt ustawy regulującej status sędziego Trybunału Konstytucyjnego może stanowić kolejny krok osłabiający niezależność Trybunału.

Od kilku miesięcy z narastającym niepokojem obserwujemy również liczne wypowiedzi przedstawicieli rządzącej większości kierowane pod adresem Trybunału Konstytucyjnego i jego sędziów. Podważanie konstytucyjnej roli Trybunału Konstytucyjnego oraz stwarzanie zagrożeń dla jego niezależności godzi w podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego.

Szanowny Panie Prezydencie, Szanowna Pani Premier,

W ostatnich miesiącach przy wielu okazjach słusznie zauważali Państwo, że Unia Europejska stoi w obliczu bardzo trudnych i wymagających rozwiązania problemów związanych m.in. z kryzysem migracyjnym i opuszczeniem wspólnoty przez Wielką Brytanię. Wierzymy, że Unia Europejska tworzona przez kraje o stabilnych demokracjach i szanujące prawa człowieka potrafi te problemy przezwyciężyć.

Dlatego przyłączamy się do głosu Komisji Europejskiej i apelujemy do Państwa o zaprzysiężenie trzech sędziów wybranych zgodnie z prawem w październiku 2015 r., opublikowanie pozostałych dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego, uznawanie wszystkich jego kolejnych wyroków i powstrzymanie się od dalszych działań, które mogą zagrażać niezależności Trybunału Konstytucyjnego. Będą to pierwsze kroki w kierunku przywrócenia w Polsce pełnej ochrony zasady praworządności.

W imieniu sygnatariuszy,

Danuta Przywara

Prezes zarządu

Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

 

1.         Akcja Demokracja      Polska

2.         Albanian Helsinki Committee            Albania

3.         Amnesty International Polska

4.         Antigone         Italy

5.         Association UMDPL Ukraine

6.         B.a.B.e Croatia

7.         Belarusian Helsinki Committe           Belarus

8.         Belarusian Human Rights House on behalf of: Belarusian Helsinki Committee, Belarusian Pen Centre, Human Rights Center Viasna Law Initiative Belarus

9.         BlueLink Foundation Bulgaria

10.       Bulgarian Helsinki Committee           Bulgaria

11.       Caucasian Centre for Human Rights & Conflict Studies (CCHRCS)           Georgia

12.       Center for Civil Liberties        Ukraine

13.       Centre for Civil and Political Rights Switzerland

14.       Centre for Peace Studies         Croatia

15.       CROSOL - Croatian Platform for International Citizen Solidarity    Croatia

16.       DRA Berlin (German-Russian Exchange)     Germany

17.       Educational Human Rights House Chernihiv on behalf of: AHALAR, ALMENDA, MART, Transcarpathian Public Center           Ukraine

18.       Election Monitoring and Democracy Studies Center Azerbaijan

19.       Estonian Human Rights Centre          Estonia

20.       Europe without Barriers          Ukraine

21.       European Grassroots Antiracist Movement   

22.       Fair Trials        United Kingdom

23.       Forum for Human Rights (FORUM)  Slovakia

24.       Free Citizen Civic Initiatives' Support Center            Armenia

25.       Fundacja im. Stefana Batorego          Polska

26.       Fundacja Panoptykon Polska

27.       Fundacja Unia Europejska-Polska      Polska

28.       Georgian Centre for Psychosocial and Medical Rehabilitation of Torture Victims (GCRT)             Georgia

29.       Georgian Young Lawyers' Association          Georgia

30.       Greek Helsinki Monitor          Greece

31.       Health and Human Rights Info          Norway

32.       Helsinki Association for Human Rights Defender     Armenia

33.       Helsinki Citizens' Assembly -Vanadzor         Armenia

34.       Helsinki Committee for Human Rights in Serbia      Serbia

35.       Helsinki Committee in Serbia Serbia

36.       Helsinki Committee of Armenia         Armenia

37.       Helsińska Fundacja Praw Człowieka Polska

38.       Homo Faber    Polska

39.       Human Right Council of St.Petersburg          Russia

40.       Human Right Monitoring Institute     Lithuania

41.       Human Rights Center of Azerbaijan   Azerbaijan

42.       Human Rights First     The United States of America

43.       Human Rights House Foundation      Norway

44.       Human Rights House Voronezh         Russia

45.       Human Rights Information Center     Ukraine

46.       Human Rights League            Slovakia

47.       Human Rights Movement "Bir Duino-Kyrgyzstan"   Kyrgyzstan

48.       Human Rights Watch

49.       Humanitarian Research Public Union Azerbaijan

50.       Hungarian Civil Liberties Union        Hungary

51.       Hungarian Helsinki Committee          Hungary

52.       INPRIS (Instytut Prawa i Społeczeństwa)      Polska

53.       Institute Respublica    Ukraine

54.       Instytut Spraw Publicznych    Polska

55.       International Commission of Jurists (NJCM)             Netherlands

56.       International Consortium EUROBELARUS

57.       International Partnership for Human Rights

58.       Italian Coalition for Civil Liberties    Italy

59.       Kazakhstan International Bureau for Human Rights and Rule of Law          Kazakchstan

60.       Kharkiv Human Rights Protection Group      Ukraine

61.       Kosova Rehabilitation Center for Torture Victims   

62.       Lawyers’ Committee for Human Rights – YUCOM Serbia

63.       League of Human Rights        Czech Republic

64.       Legal Education Society         Azerbaijan

65.       Legal Resources Centre          Moldova

66.       Liberal Academy Tbilisi         Georgia

67.       Media Rights Institute Azerbaijan      Azerbaijan

68.       Netherlands Helsinki Committee (NHC)       Netherlands

69.       Norwegian Helsinki Committee         Norway

70.       Notabene         Tajikistan

71.       Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego          Polska

72.       Promo LEX Moldova Moldova

73.       Protection of rights without borders   Armenia

74.       Public Foundation Golos Svobody     Kyrgyzstan

75.       Public Information and Need of Knowledge Armenia

76.       Public Union of Democracy and Human Rights Resource Centre    Azerbaijan

77.       Public Verdict Foundation     Russia

78.       Regional Center for Strategic Studies Georgia/Azerbaijan

79.       Rights International Spain      Spain

80.       Sieć Obywatelska Watchdog  Polska

81.       Sova Center for Information and Analysis     Russia

82.       Statewatch      United Kingdom

83.       Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy  Polska

84.       Stowarzyszenie Interwencji Prawnej  Polska

85.       Stowarzyszenie Projekt: Polska          Polska

86.       Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita   Polska

87.       Swiss Helsinki Association    Sweden

88.       UHHRU and ACICC

89.       Women Crisis Center Azerbaijan

90.       World Organisation Against Torture (OMCT)