(واشنگتن دیسی) – دیدهبان حقوق بشر امروز گفت یافتههای گزارششده مبنی بر این که آمریکا مسئول حمله مرگبار اخیر به مدرسهای در ایران بوده، و این حمله بر اساس دادههای هدفگیری تاریخگذشته انجام شده است، ضرورت نیاز به اصلاح و مسئولیتپذیری در ارتش آمریکا برای به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان در جریان تعارضات را نشان میدهد.
نیویورک تایمز در روز ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ گزارش کرد که تحقیقات ادامهدار ارتش آمریکا در مرحله مقدماتی تعیین کرده است که آمریکا مسئول حمله با موشک تاماهاک به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در شهر میناب در روز ۹ اسفند بوده است.
سارا ییگر، مدیر واشنگتن در دیدهبان حقوق بشر، گفت: «یافتههای تحقیقات ارتش آمریکا درباره حمله به مدرسه در میناب نشاندهنده نقض قوانین ناظر بر جنگ است که نمیتواند به خطایی بدون مقصر تقلیل داده شود». او اضافه کرد «حتی اگر افراد مسئول حمله به شکل عمدی مدرسهای پر از کودکان را هدف نگرفتند، ارتش آمریکا موظف است که تمام اقدامات احتیاطی ممکن برای اجتناب از آسیب به غیرنظامیان را اتخاذ کند؛ کاری که مشخصاً در این مورد انجام نداده است».
نیویورک تایمز گزارش داد که تحقیقات به این نتیجه رسیدهاند که این حمله نتیجه یک اشتباه در هدفگیری از سوی ارتش آمریکا بوده، که در حال انجام حملاتی علیه یک پایگاه نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بود. ساختمان این مدرسه پیشتر بخشی از این پایگاه نیروی دریایی بوده است. این گزارش میگوید که افسران فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا (سنتکام) با استفاده از دادههای تاریخگذشته ارائهشده از سوی آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا مختصات هدف را برای این حمله تعیین کردهاند.
مقامات ایرانی به نیویورک تایمز گفتند که این حمله حداقل ۱۷۵ نفر از جمله دهها غیرنظامی را کشته است. دیدهبان حقوق بشر فهرستهایی با نام دهها وکودک و بزرگسال کشتهشده در حمله بر اساس خبرها را بازبینی کرد، و توانست بلافاصله بعضی از نامها را با سن و دیگر اطلاعات هویتی بر کیسههای جسد و تابوتها تطبیق دهد.
بر اساس حقوق عرفی جنگ که در مورد تعارض مسلحانه در ایران قابل اجرا است، نیروی مهاجم باید تمام کارهای ممکن را برای تأیید این انجام دهد که اهداف تعیینشده، نظامی هستند، یا اگر مشخص شود که ماهیتی نظامی ندارند، حمله را لغو یا معلق کند. قوانین ناظر بر جنگ حملات غیرتفکیکی را ممنوع میکنند، که شامل حملاتی میشوند که به سمت هدف نظامی مشخصی هدایت نمیشوند. هیچ مدرکی ارائه نشده است که نشان دهد که در زمان حمله، هدفی نظامی درون یا در نزدیکی زمین مدرسه وجود داشته است.
حتی اگر مهاجمان یک هدف نظامی مشروع را در نزدیکی مدرسه هدف گرفته بودند، قوانین ناظر بر جنگ حملات به اهداف نظامی را در صورتیکه آسیب مورد انتظار به غیرنظامیان و اموال غیرنظامی با مزیت نظامی کسبشده از حمله غیرمتناسب باشد، منع میکنند
نقضهای جدی قوانین ناظر بر جنگ که از سوی افرادی با قصد مجرمانه – یعنی عامدانه یا با بیملاحظگی – انجام شوند، جنایات جنگی هستند. تحقیقات درباره حمله به مدرسه شجره طیبه باید تمامی شرایط حمله را در نظر بگیرد، از جمله این که افراد مسئول عامدانه یا بدون ملاحظه دست به اقدام زدهاند، و همچنین این که آنها پیش و در طی حمله، که در طی یک روز تحصیلی انجام شد، چه اطلاعاتی از مدرسه داشته یا باید میداشتهاند.
دولتی که مسئول نقض قوانین ناظر بر جنگ است موظف است خسارت وارده را به شکل کامل، از جمله با پرداخت غرامت، توانبخشی، و دیگر شیوههای مناسب جبران کند. دولتها وظیفه دارند که نقضهای حقوق بینالملل، از جمله جنایات جنگی انجامشده از سوی نیروهای خود را مورد بررسی و پیگرد متناسب قرار دهند. افراد مسئول برای حمله به مدرسه در میناب باید مورد بازخواست، نظیر پیگرد در صورت لزوم، قرار گیرند.
نیروهای آمریکایی در سالهای اخیر فرایند هدفگیری را بهبود بخشیدهاند تا آسیب به غیرنظامیان را به حداقل برسانند. تکیه بر چندین منابع اطلاعاتی، تیمهایی برای مشاوره درباره محیط غیرنظامی، و تأیید قبل از حمله این امر که هدف تعیینشده نظامی و قانونی است، از این جملهاند. اگر حمله به پایگاه نظامی در میناب به اطلاعاتی تاریخگذشته یا ناکامل درباره مکان تکیه کرده بوده است، یا اگر تغییراتی دیگر در فرایند هدفگیری منجر به نظارت کمتر بر حملات شده است، نشاندهنده از کار افتادگی این اقدامات حفاظتی است.
کنگره آمریکا باید یک جلسه استماع برگزار کند تا مشخصاً فرایندهای ارتش آمریکا برای تشخیص غیرنظامیان و نظامیان، از ملزومات حقوق بشردوستانه بینالمللی، را متوجه شود، ازجمله در ارتباط با نقشی که سیستمهای خودکار یا هوش مصنوعی در تعیین اهداف بازی میکند. کاربرد هوش مصنوعی در تصمیمات هدفگیری ارتش ریسکهای جدیدی برای مسئولیتپذیری در تعارض ایجاد میکند. تصمیمات هدفگیری ارتش نباید تنها بر اساس پیشنهادهای خودکار یا تولیدی هوش مصنوعی گرفته شوند.
ییگر گفت: «مسئولیتپذیری تنها به معنی به رسمیت شناختن اشتباه نیست، بلکه باید ضمانت کند که اشتباهها در اطلاعات، تأیید هدف، یا تصمیمسازی مشخص و اصلاح شدهاند، تا دیگر هرگز چنین اتفاقی نیفتد». او افزود: «آمریکا باید یافتهها را در اختیار عموم قرار دهد، افراد مسئول را تنبیه کرده یا مورد پیگرد قرار دهد، و دست به اصلاحاتی بزند که ضمانت کنند که نیروهایش آسیب به غیرنظامیان را تا نهایت ممکن به حداقل برسانند».
