People march on Capitol Hill in Washington DC to urge congress to act on immigration reform on June 26, 2013.

© 2013 Reuters

(New York) – Trong bản Phúc trình Toàn cầu 2014công bố hôm nay, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu rằng Quốc Hội Hoa Kỳ cần đẩy mạnh những tiến bộ đã đạt được trong năm 2013 và thực hiện cải tổ chính sách nhập cư ngay trong năm mới.

Trong tháng 6, Thượng nghị viện đã thông qua một văn bản luật, mở ra con đường nhập tịch cho hàng triệu người nhập cư trái phép và dành nhiều sự chiếu cố hơn về quyền đoàn tụ gia đình khi cân nhắc các quyết định trục xuất. Văn bản luật này đáng lẽ đã có thể điều chỉnh các hoạt động thực thi pháp luật nhập cư như điều tra, giam giữ của Hoa Kỳ cho phù hợp hơn với các nghĩa vụ về nhân quyền, nhưng hiện vẫn còn bị bảo lưu, chưa được Hạ nghị viện thông qua.

“Các nhà lập pháp Hoa Kỳ nên đặt việc cải tổ chính sách nhập cư làm ưu tiên hàng đầu trong năm 2014,” bà Alison Parker, giám đốc chương trình Hoa Kỳ của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói. “Quốc Hội cần tranh thủ sự ủng hộ trên cả nước về vấn đề cải tổ chính sách nhập cư để tạo dựng một hệ thống công bằng, hiệu quả và nhân đạo hơn.”        

Trong bản phúc trìnhdài 667 trang, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền tóm tắt tình hình nhân quyền tại hơn 90 quốc gia. Người dân thường ở Syria bị tàn sát tràn lan gây nhiều nỗi kinh hoàng, nhưng có quá ít nỗ lực để chấm dứt tình trạng này từ phía các nhà lãnh đạo thế giới, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nhận định. Tại Châu Phi, chủ thuyết “nghĩa vụ bảo vệ” được phục hồi, và dường như đã giúp ngăn chặn được một số vụ đại thảm sát. Những người thuộc sắc tộc đa số đang nắm quyền ở Ai cập và các nước khác đã áp bức quyền lợi của những người thiểu số và những người bất đồng chính kiến. Và vụ Edward Snowden tiết lộ về các chương trình theo dõi của chính phủ Hoa kỳ đã gây xôn xao toàn cầu.              

Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, cải tổ toàn diện chính sách nhập cư là vấn đề thiết yếu, trong đó bao gồm một con đường hợp thức hóa cho những người nhập cư lậu, sự tôn trọng và bảo toàn quan hệ gia đình, bảo vệ người nhập cư để không bị trở thành nạn nhân của tội phạm và bị lạm dụng ở nơi làm việc, bảo đảm cho họ được hưởng các quyền về quy trình tố tụng, và hướng các nỗ lực thực thi pháp luật vào các nguy cơ an ninh xác đáng.

Trong năm 2013, chính sách của Hoa Kỳ về các vấn đề nhân quyền đạt được tiến bộ trong một số lĩnh vực, trong đó có việc gia hạn Đạo luật Chống Bạo hành Phụ nữ; phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ cho phép chính quyền liên bang công nhận các cuộc hôn nhân đồng tính đã được đăng ký ở cấp tiểu bang; các chính sách mới của Bộ Tư pháp như không can thiệp vào quy định của các tiểu bang về hợp pháp hóa cần sa và giảm mức án đối với một số bị can phạm tội về ma túy, và giảm thiểu mức án đối với bị can vị thành niên ở California.

Các tài liệu mật do nhân viên hợp đồng của Cơ quan An ninh Quốc gia, Edward Snowden tiết lộ trong năm 2013 cho thấy Hoa Kỳ đã bí mật sử dụng năng lực do thám để thu thập một cách có hệ thống khối lượng dữ liệu khổng lồ từ các công ty và đầu mối truyền thông cả ở trong và ngoài nước, tất cả các hoạt động này đều không chịu sự giám sát đầy đủ của quốc hội và tư pháp.

Vào tháng 5, Tổng thống Barrack Obama tái cam kết sẽ đóng cửa nhà tù Guantanamo Bay, nhưng hiện ở đó vẫn còn hơn 155 tù nhân, đa số đều không có cáo trạng. Vào cuối năm, Hoa Kỳ có thông qua một đạo luật mới, tạo điều kiện cho chính phủ có thể trả những tù nhân này về nước họ hoặc đi một nước thứ ba một cách dễ dàng hơn.

Hoa Kỳ sử dụng các máy bay không người lái để truy sát các đối tượng lựa chọn, nhất là ở Pakistan và Yemen. Chắc do sức ép của dư luận phê phán rằng chương trình này đã gây ra số thương vong cao cho thường dân, trong tháng 5, ông Obama đã công bố một chính sách hạn chế các cuộc không kích nói trên.  

Các cuộc không kích làm cho nhiều người dân thường bị thương vong, làm dấy lên câu hỏi về việc thực thi chính sách này, mà nội dung của nó vẫn còn trong phạm vi bảo mật. Chính phủ Hoa Kỳ cũng chưa đưa ra được cơ sở pháp lý đầy đủ cho hành động truy sát các đối tượng lựa chọn theo luật pháp Hoa Kỳ hay công pháp quốc tế.