A crowd at a protest holds up a sign of a photo of a women

មានតែសហជីព"មីកញ្ចប់" ឬសហជីពស្នឹតនិងថៅកែទេ អាចបន្តរស់រានបាន

ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសហជីពនៅក្នុងវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងទេសចរណ៍របស់កម្ពុជា

សមាជិកសហជីពតវ៉ាដោយមានកាន់រូប  កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គ លិកកម្មករខ្មែរ នៃក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូ ណាហ្កាវើលដ៍ ទាមទារអាជ្ញាធរដោះលែងកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ និងសមាជិកសហជិពជាច្រើននាក់ផ្សេងទៀត អំឡុងនៃការប្រមូលផ្តុំតវ៉ាមួយនៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមរា ឆ្នាំ ២០២២ កន្លងទៅ។ រូបថតរក្សាសិទិ្ធដោយមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា។

សេចក្តីសង្ខេប
អាជ្ញាធរបានបំភិតបំភ័យពួកយើង ប៉ុន្តែ ខ្ញុំមិនបារម្ភអំពីការចាប់ខ្លួនសារជាថ្មីទេ។ បើទោះជាខ្ញុំស្ថិតនៅក្រៅពន្ធនាគារ ក៏ខ្ញុំមិនអាចអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ខ្ញុំជាមេដឹកនាំសហជីពដដែល។ ខ្ញុំមិនអាចចុះចាញ់ដោយខ្លាចការគំរាមទាំងនោះទេ។ ខ្ញុំត្រូវតែតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិកម្មករ។ នេះជាការលើកឡើង ពីសំណាក់កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ  ប្រធាន​សហជីព​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​ការងារ​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​ កាលពីខែ មេសា ឆ្នាំ ២០២២។

រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំហើយ កម្មករខ្មែរ ជាពិសេសកម្មការិនីក្នុងវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ថាជាចលនាសហជីពដ៏រស់រវើក។ អំឡុងទសវត្សរ៍ ២០០០ ពួកគេបានធ្វើសកម្មភាពនៅជួរមុខគេក្នុងចលនាទាមទារការគោរពសិទ្ធិមនុស្សដ៏ធំនៅកម្ពុជា តាមរយៈការចុះផ្លូវតវ៉ាទាមទារប្រាក់ឈ្នួលអប្បរមាឱ្យបានសមរម្យ លក្ខខណ្ឌការងារប្រសើរ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស លិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងអំពើយុត្តិធម៌ជាច្រើនទៀត។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរយៈពេលយូររបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានគាបសង្កត់ ជាចំហទៅលើចលនាវិស័យការងារ រួមជាមួយចលនានយោបាយរបស់បក្សប្រឆាំង បណ្តាញផ្សាយព័ត៌មាន និងចលនាសង្គមស៊ីវិលផ្សេងៗទៀត។ តាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃការរាតត្បាតពីជំងឺកូវីដ ១៩ នាដើមឆ្នាំ ២០២០ រៀងមក រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនការបង្ក្រាបទៅលើក្រុមសហជីពឯករាជ្យ តាម   រយៈប្រើប្រាស់បញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ និងបញ្ហាផ្សេងៗទៀត ជាលេសសម្រាប់ការបង្ក្រាបទាំងនោះ។ និយោជកជាច្រើនបានប្រើប្រាស់នូវវិធានការទាំងនេះក្នុងការកាត់បន្ថយបុគ្គលិកទ្រង់ទ្រាយធំ ក្រោមហេតុផលលែងមានការងារធ្វើ ហើយដែលនាំឱ្យមានការបង្រ្កាបទៅលើសហជីពឯករាជ្យ។

របាយការណ៍នេះ មានមូលដ្ឋានពីកិច្ចសម្ភាសន៍របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងចន្លោះពេលពី ខែ  មិនា ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ ជាមួយមេដឹកនាំសហជីពឯករាជ្យចំនួន ៣២ នាក់ និងសមាជិកសកម្មជនក្នុងវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា និងការចែករំលែកព័ត៌មានគ្នាជាមួយ អ្នកតស៊ូមតិវិស័យការងារនៅថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ​ ព្រមទាំងការទំនាក់ទំនងទៅកាន់បណ្តាក្រុមហ៊ុននានា។

អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស រកឃើញ និងកត់ត្រានូវការរំលោភសិទ្ធិរបស់កម្មករក្នុងការចុះបញ្ជី ការចងក្រង និងការចូលជាសមាជិកសហជីពឯករាជ្យនៅតាមបណ្តារោងចក្រ បនកាស៊ីណូ និងទីកន្លែងពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗទៀត។ យើងបានកត់ត្រាករណីបណ្តេញចេញ និងការកាត់រំសាយការងារទ្រង់ទ្រាយធំចំនួន ៥ ករណីដែលមិនយុត្តិធម៌ សំដៅចំពោះមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជន ដែលនេះវាបានបន្ថែម បញ្ហាដែលកម្ពុជាមានមកជាយូរហើយទាក់ទងដល់ការបំពានលើការងារសហជីព។

ក្នុងករណីដែលក្រុមហ៊ុនល្បែងកាស៊ីណូ NagaWorld នៅភ្នំពេញបានរំសាយបុគ្គលិករបស់ខ្លួនយ៉ាងច្រើន អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស បានរកឃើញនិងកត់ត្រានូវការប្រើប្រាស់វិធានសុខាភិបាលទាក់ទងនឹងការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ ១៩​ ដើម្បីរារាំងកម្មករកុំអោយអាចអនុវត្តសិទ្ធិធ្វើកូដកម្មរបស់ខ្លួន។ អាជ្ញាធរហាក់មានការព្រងើយ និងចាត់ទុកកូដកម្មជាអំពើ “ខុសច្បាប់” ហើយប៉ូលីស និងភ្នាក់ងារសន្តិសុខគ្មានឯកសណ្ឋាន និងកម្លាំងសន្តិសុខផ្សេងៗទៀតបានប្រើប្រាស់កំលាំងមិនសមាមាត្រក្នុងការបង្ក្រាបកូដករ និងប្រើប្រាស់ កំលាំងរុញ និងចាប់កូដកររុញចូលរថយន្តក្រុង​ ហើយដឹកទៅកាន់ទីកន្លែងមួយនៅជាយរាជធានីភ្នំពេញ។

កូដករត្រូវបានគេទុកចោលឱ្យរកវិធីមកកាន់កណ្តាលក្រុងវិញដោយខ្លួនឯង ឬត្រូវបាននាំទៅកាន់មណ្ឌលធ្វើចត្តាឡីស័ក សម្រាប់ការធ្វើតែស្តរកមើលមេរោគ កូវីដ ១៩ ហើយត្រូវស្នាក់នៅទីនោះមួយយប់ដោយមិនបានអនុវត្តវិធានគម្លាតសង្គម ឬការរក្សាអនាម័យ។

ក្នុងករណីទាំងបួនដែលបានចងក្រងទុកដោយអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ គេបានរកឃើញថា អាជ្ញាធរ និងក្រុមហ៊ុនបានប្រើប្រាស់ ឬគំរាមប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជា ក្នុងការចោទប្រកាន់ជាបទព្រហ្មទណ្ឌមានលក្ខណៈនយោបាយ ដើម្បីបំបិទមាត់មេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជន តាមការចាប់ខ្លួន ការឃុំឃាំងតាមអំពើចិត្ត ការកាត់ទោស ឬគំរាមកាត់ទោស បើមិនបានបញ្ឈប់សកម្មភាព។ គេបានលើកឡើងពីការចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសទាំងមិនពិតមួយចំនួនដូចជា “ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តិបទល្មើសមានស្ថានទម្ងន់ទោស” និងការរំលោភបំពានដែលមិនបានបញ្ជាក់ ចំពោះច្បាប់ស្តីពី វិធានការទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត ដែលចម្រូង​ ចម្រាសរបស់កម្ពុជា (“ច្បាប់កូវីដ ១៩”) ដែលមានការដាក់ទោសដែលមិនសមាមាត្រធ្ងន់ធ្ងរទៅលើបុគ្គលដែលត្រូវចោទថាបានបំពានចំពោះច្បាប់នេះ។

វិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងទំនិញធ្វើដំណើរ ក៏ដូចជាវិស័យទេសចរណ៍ និងវិស័យសេវាកំសាន្តរបស់កម្ពុជារងនូវការប៉ះទង្គិចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយជំងឺឆ្លង កូវីដ ១៩ ជាសកល។ ការធ្លាក់ចុះនៃតម្រូវការ សម្រាប់ទំនិញសំលៀកបំពាក់បណ្តាលមកពីការបិទហាងលក់សំលៀកបំពាក់ម៉ាកល្បីៗ ដោយសារការបិទខ្ទប់នៅជុំវិញពិភពលោក និងផលវិបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបណ្តាលពីជំងឺឆ្លងសកលនេះនាំឱ្យម្ចាស់ម៉ាកល្បីៗរបស់អន្តរជាតិ ដែលជាអ្នកនាំយកផលិតផលពីរោងចក្រនានានៅប្រទេសកម្ពុជា និងទីផ្សេងទៀត បានបញ្ឈប់ កាត់បន្ថយ ឬព្យួរការបញ្ជាទិញរបស់ខ្លួន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត បណ្តាសណ្ឋាគារក្នុង វិស័យ​ទេសចរណ៍ និងសេវាកំសាន្តនៅកម្ពុជា ដែលបានអនុវត្តការកាត់រំសាយបុគ្គលិកក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំអំឡុងការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ ១៩ មិនបានឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះសេរីភាពជួបជុំ និងការរំលោភបំពានសិទ្ធិការងាររបស់អ្នកព័ន្ធរបស់ខ្លួនទេ។

***

សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជាត្រូវបានបែងចែកយ៉ាងខ្លាំងតាំងពីដំបូងនាទសវត្សរ៍១៩៩០ មកម្លេះ រវាងសហជីពឯករាជ្យ និងសហជីពមានពណ៌លឿង ឬ ត្រូវបានគេហៅថា “សហជីពមីកញ្ចប់”។

សហជីពពណ៌លឿងមានទំនោរកាន់ជើង ឬត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយគណបក្សកាន់អំណាចរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន ឬក្រុមថៅកែ។ ជាទូទៅក្រុមសហជីពនេះមានភាពងាយស្រួលក្នុងការចងក្រង និងចុះឈ្មោះ ហេតុដូច្នេះ ទើបគេបានប្រៀបប្រដូចដំណើរការចងក្រង និងចុះឈ្មោះសហជីពរបស់ពួកគេ ដូចជាការចំណាយពេលតែ ២ នាទីក្នុងការឆុងមីមួយកញ្ចប់។

ជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក ក្រុមសហជីពដែលមិនបានស្វះស្វែងរកការទាក់ទងផ្នែកនយោបាយ ឬការគាំទ្រពីគណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ ដែលកាលនោះគឺគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជារួមថាជា សហជីពឯករាជ្យនៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា។ សម្រាប់គណបក្សនយោបាយប្រឆាំង សហជីពឯករាជ្យទាំងនេះរងនូវការវាយប្រហារពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបានចោទពួកគេថា ជាផ្នែកមួយនៃចលនាបដិវវត្តន៍ពណ៌ ដែលលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែនចោទប្រកាន់ដោយគ្មានមូលដ្ឋានថា គណបក្សប្រឆាំងបានរៀបចំការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល។ ដំណើរការចុះបញ្ជីសហជីពដែលតម្រូវចាំបាច់ដោយច្បាប់ស្តីពី សហជីពនៅឆ្នាំ ២០១៦ ខ្វះតម្លាភាព និងការបំពានកាន់តែខ្លាំងដោយអាជ្ញាធរ នាំអោយការចងក្រង និងចុះបញ្ជីរបស់សហជីពកាន់តែយឺតយ៉ាវជាងមុន ហើយបង្កអោយមានលេសច្រើនជាងមុនចំពោះការបដិសេធការចុះបញ្ជីរបស់សហជីពឯករាជ្យ។

រដ្ឋាភិបាល និងនិយោជកដែលចង់អោយសហជីពគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល ឬស្និតជាមួយថៅកែ បានដាក់គោលដៅបង្ក្រាបដល់សហជីពឯករាជ្យជាយូរមកហើយ។ និន្នាការនេះមានជាបន្តតាំងពីការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ ១៩។ សហជីពឯករាជ្យដែលបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងចំពោះការបំពានលើសកម្មភាព សហជីព ឬការស្វែងរកការធ្វើជាតំណាងកម្មករ ដែលទទួលរងការបំពានសិទ្ធិការងារ ជាទូទៅមិនទទួលបានសេវាយុត្តិធម៌ពីយន្តការដោះស្រាយទំនាស់ដែលមានស្រាប់របស់រដ្ឋណាមួយទេ។

ក្នុងករណីដែលមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជនត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងដោះលែងដោយមានប្រាក់ធានាពីការឃុំខ្លួនមុនកាត់ក្តី ការចោទប្រកាន់មិនត្រូវបានទំលាក់ចោលទេ ដែលនេះពួកគាត់នៅមានហានិភ័យចំពោះការចាប់ខ្លួនជាថ្មី។ ពេលដែលសហេជីពឯករាជ្យបានធ្វើកូដកម្ម ឬបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាល ឬនិយោជក អាជ្ញាធរកម្ពុជា និងក្រុមនិយោជកទាំងនោះ ជាញឹកញាប់បានសងសឹងដោយការចាប់ខ្លួន និងឃុំឃាំងមុនការកាត់ក្តី គំរាមបង្ករបួសស្នាម សម្លាប់ និងចាប់បញ្ជូនទៅកាត់ទោស និងទម្រង់ផ្សេងៗទៀតនៃការគំរាមកំហែង។

ជាក់ស្តែង កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ប្រធានសហជីព​ ​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​ការងារ​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​នៃ​ក្រុមហ៊ុនណា​   ហ្កាវើលដ៍ ត្រូវបានឃុំខ្លួនមុនការកាត់ក្តីចំនួន ៧៤ ថ្ងៃ ក្រោមការចោទប្រកាន់ប្រឌឹតថាបាន “ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តិបទល្មើសមានស្ថានទម្ងន់ទោស” ធ្វើឡើងចន្លោះពីខែមករា ដល់ខែមិនា ឆ្នាំ ២០២២ នៅពេលដែលនាង និងសហជីពរបស់គាត់បានរៀបចំកូដកម្ម​មួយដើម្បីទាមទារយកកម្មករចំនួន ៣៦៥ នាក់ចូលធ្វើការវិញ និងការសងសំណងសមរម្យពីក្រុមហ៊ុនណាហ្កាវើលដ៍ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ដោយសារក្រុមហ៊ុនបានប្រកាសកាត់រំសាយបុគ្គលិកចំនួន ១៣២៩ នៅខែ មេសា ឆ្នាំ ២០២១។

រដ្ឋាភិបាលបរទេស អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ និងសហភាពសហជីពអន្តរជាតិបានថ្កោលទោសការចោទប្រកាន់ និងការចាប់ឃុំកញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ រួមជាមួយសមាជិកថ្នាក់ដឹកនាំ និងសកម្មជនសហជីព ១០​នាក់ទៀតរបស់ សហជីព​​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​ការងារ​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​នៃ​ក្រុមហ៊ុនណា​ហ្កាវើលដ៍ ។ ទោះជាយ៉ាងណា វិវាទការងារនោះនៅមិនទាន់បានដោះស្រាយនៅឡើយ ហើយការរំលោភសិទ្ធិនៅក្រុមហ៊ុន ណាហ្កាវើលដ៍នៅបន្តមាននៅឡើយដោយអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល។

***

តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអនុម័តច្បាប់ជាច្រើនដែលចាំបាច់សម្រាប់ការរឹតបន្តឹងសិទ្ធិសំដែងមតិ ការប្រមូលផ្តុំ ដោយសន្តិវិធី និងការបង្កើតសមាគម។ ច្បាប់ទាំងនោះរួមមាន ច្បាប់ស្តីពីសហជីព ដែលបានដាក់កំហិត និងបន្ថែមនីតិវិធីស្មុគស្មាញជុំវិញការស្នើសុំចុះបញ្ជីសហជីព និងការរិតត្បិតលើសហជីពនូវសិទ្ធិធ្វើកូដកម្ម និងការចរចាជាសមូហភាពរបស់កម្មករ។ ច្បាប់នេះតម្រូវនូវកាព្វកិច្ចក្នុងការចុះបញ្ជីរបស់សហជីព។

ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈជាញឹកញាប់បានបដិសេធការស្នើសុំចុះបញ្ជីសហជីពឯករាជ្យ ដោយសំអាងកំហុសឆ្គងតិចតួច ឬជាកំហុសអក្ខរាវិរុទ្ធ ធ្វើជាឧបសគ្គរារាំងសកម្មភាពរួមរបស់កម្មករ។​និយោជកក៏បានគំរាមផងដែរដល់កម្មករណាដែលហ៊ានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងសហជីព។

នៅខែមិនា ឆ្នាំ ២០២១ អាជ្ញាធរបានបន្ថែមច្បាប់ដ៏តឹងរឹងមួយទៀត ក្រោមហេតុផលវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈបណ្តាលពីការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ ១៩។ តាមរយៈច្បាប់នេះវានៅបានបន្តបំពាន និងធ្វើ អោយការជួបប្រជុំ និងការបង្កើតសមាគមដោយសន្តិវិធីក្លាយជាបទព្រហ្មទណ្ឌ។ ច្បាប់កូវីដ ១៩ មានប្រការមួយចំនួនមាន​ន័យទូលំទូលាយ និងមិនមានចែងអំពីការត្រួតពិនិត្យប្រកបដោយឯករាជ្យ ឬនីតិវិធីការពារ ដែលអាចបើក​ផ្លូវដល់អាជ្ញាធររំលោភបំពាន ពេលត្រូវបានយល់ថាការប្រមូលផ្តុំ និងចងក្រងជាសមាគមអាចរឹតត្បិតក្រោមហេតុផលវិធានការសុខាភិបាល។

***

ច្បាប់ស្តីពីការងាររបស់ប្រទេសកម្ពុជា អនុញ្ញាតអោយនិយោជកផ្តល់កិច្ចសន្យាការងារក្នុងរយៈពេលមានកំណត់ ឧទាហរណ៍ ពីរយៈពេល​២ ទៅ ៦​ខែ ហើយអាចបន្តរហូត ២ ឆ្នាំ។ ក្រោយពីរយៈពេលនេះ ច្បាប់ តម្រូវថា កម្មករនឹងទទួលបានកិច្ចសន្យាការងាររយៈពេលមិនមានការកំណត់ និងទទួលបាននូវការការពារ និងផលប្រយោជន៍មួយចំនួន។ ប៉ុន្តែ រោងចក្រខ្លះបន្តធ្វើកិច្ចសន្យាការងារមានរយៈពេលកំណត់ដល់កម្មករ បើទោះជាផុតរយៈពេល ២ ឆ្នាំហើយក៏ដោយ ដែលរបៀបនេះធ្វើអោយកម្មកររងនូវការភ័យខ្លាចជាប្រចាំ​ពីការមិនបន្តកិច្ចសន្យារបស់ពួកគាត់ បើត្រូវបានរកឃើញថាពួកគាត់ធ្វើសកម្មភាពណាមួយប្រឆាំងបំណងរបស់និយោជក។

ការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាមានកាលកំណត់មិនត្រឹមត្រូវបន្តជាបញ្ហាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមួយនៅកម្ពុជា ដោយហេតុថា មាននិយោជកជាច្រើនបានប្រើប្រាស់វាដើម្បីរារាំងកម្មករពីការប្រើប្រាស់ ​និងគេចវេសពីការបង់ប្រាក់បំណាច់បញ្ចប់ការងារ ដែលមានចែងដោយច្បាប់ស្តីពីការងារ។ មេដឹកនាំសហជីពបានចោទថា កិច្ចសន្យា​​ការងារមានពេលកំណត់របស់កម្មករជាញឹកញាប់ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ដោយមិនមានមូលហេតុ ឬជូនដំណឹង​ ពេលកម្មករបានធ្វើសកម្មភាពសហជីព។

ជាជាងលុបបំបាត់ការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាការងារមានពេលកំណត់មិនត្រឹមត្រូវ និងអនុវត្តប្រការនានាក្នុងច្បាប់ស្តីពីការងារ ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ នៅឆ្នាំ ២០១៩ បានចេញសារាចរណ៍ណែនាំលេខ ០៥០ មានលក្ខណៈផ្ទុយទៅនឹងប្រការទី ៦៧ នៃច្បាប់ស្តីពីការងារ ដោយហេតុថាសារា    ចរណ៍នេះបានចែងថា រយៈពេលអតិបរិមារបស់កិច្ចសន្យាមានកាលកំណត់ដំបូងអាចមានច្រើនជាង ២​ ឆ្នាំ ហើយរយៈពេលនៃការបន្តកិច្ចសន្យាមានកាលកំណត់មិនអាចលើស ២ឆ្នាំបានទេ ដែលនេះអាច    អោយនិយោជក អនុវត្តការបន្តកិច្ចសន្យាមានកាលកំណត់បានរហូត ៤ឆ្នាំ។

ក្នុងចំណោមករណីនៃការបណ្តេញចេញ និងការកាត់រំសាយការងារទំហំធំៗដែលរងការចោទថា មិនយុត្តិធម៌ទំាងប្រាំករណីពាក់ព័ន្ធមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជន អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សបានរកឃើញថា មានតែ ២ ករណីប៉ុណ្ណោះដែលនិយោជកបានទទួលយកពួកគេទាំងអស់ ឬពួកគាត់ខ្លះអោយ​ចូលធ្វើការវិញក្នុងចំណោមមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជនទាំងអស់ ដែលរងការ       បណ្តេញចេញពីការងារ។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាន៍ទាំងអស់ជាមួយមេដឹកនាំសហជីព ក្នុងវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ពួកគាត់បានឆ្លើយប្រាប់​អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សដោយជឿថា ឈ្មោះរបស់ពួកគាត់ត្រូវបានដាក់ចូលក្នុងបញ្ជីខ្មៅ និងត្រូវរារាំង ពីការទទួលអោយចូលធ្វើការនៅរោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ផ្សេងទៀតណាមួយទេ។

ប្រទេសកម្ពុជាមិនមានតុលាការការងារទេ បើទោះជាច្បាប់ស្តីពីការងារតម្រូវក៏ដោយ ហេតុដូច្នេះ ក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល ជាស្ថាប័នតែមួយគត់ជាជម្រើសសម្រាប់ការដោះស្រាយវិវាទការងារកន្លងមក។

រាប់ចាប់ពីការសម្រុះសម្រួលដោយក្រសួងការងារ ដល់ការកាត់សេចក្តីដោយក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល សហជីពឯករាជ្យជាញឹកញាប់ត្រូវបានរារាំងពីការទទួលបាននូវយុត្តិធម៌តាមរយៈឧបសគ្គច្បាប់ និងយុទ្ធវិធីផ្សេងៗ។

ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈបានចាត់ទុកទាំងមិនត្រឹមត្រូវចំពោះវិវាទការងាររួមដែលប៉ះពាល់ដល់សមាជិកសហជីពច្រើនជាងម្នាក់ ថាជា វិវាទការងារបុគ្គល ដែលនេះវាបានរារាំងពួកគេពីការកាត់​សេចក្តីដោយក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល​ ដែលស្ថានភាពនេះបន្តមានរហូតទាល់តែមានវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីការងារថ្មីៗនេះ ដែលចែងពីដែនយុត្តាធិការសម្រាប់ការកាត់ត្តីវិវាទការងាររួម។

ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ថែមទាំងបានបដិសេធក្នុងការបញ្ជូនសំណុំរឿងក្តីទាក់ទងនឹងការទទួលអោយចូលធ្វើការងារវិញរបស់មេដឹកនាំសហជីព និងការបង់ប្រាក់សំណងបញ្ចប់ការងារទៅកាន់​ក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល ដែលនេះបានរារាំងសហជីពនូវលទ្ធភាពទទួលបានការកាត់ក្តីបណ្តឹងរបស់ពួកគាត់ដោយក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល។

សហជីកមូលដ្ឋានឯករាជ្យក៏បានលើកឡើងផងដែរថា សហព័ន្ធសហជីពរបស់ពួកគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាត អោយធ្វើជាតំណាងពួកគេក្នុងការសម្រុះសម្រួល និងសវនាការកាត់ក្តីនៅមូលដ្ឋានទេ ដែលនេះនាំអោយមានកង្វះខាត “ភាពជាតំណាងភាគច្រើន” ដែលជាក់ស្តែង សហជីពភាគច្រើនទទួលបានលើមូលដ្ឋាន កំណត់អោយមាននូវការគាំទ្រចាប់ពី ៣០%ឡើងទៅពីក្នុងចំណោមកម្មករទាំងអស់ ដែលជាអត្រាកំណត់ច្រើនខ្លាំង ស្ទើតែមិនមានសហជីពឯករាជ្យណាធ្លាប់ទទួលបាន។ បើទោះជាសហជីពឯករាជ្យទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបើកសវនាការលើវិវាទការងាររបស់ខ្លួនដោយក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញា     កណ្តាលក៏ដោយ ក៏ក្រុមប្រឹក្សានេះ ជាទូទៅបដិសេធមិនកាត់សេចក្តីលើបញ្ហាណាដែលមិនស្របគ្នាទៅនឹងការបកស្រាយមិនត្រឹមត្រូវរបស់ក្រសួងការងារលើច្បាប់ស្តីពីការងារកម្ពុជាទេ។

***

ការអនុវត្តដូចដែលបានលើកឡើងខាងលើនេះ វាបានបង្កនូវការគំរាមដល់ស្ថិរភាពនៃសហជីពឯករាជ្យ មួយផ្នែកត្រូវប្រឈមឧបសគ្គរដ្ឋបាល និងច្បាប់ដែលររាំងពួកគាត់ពីការអនុវត្តការងារពេញលេញ និងមួយផ្នែកទៀតត្រូវរងនូវការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់សមាជិករបស់គេ។ សេរីភាពសមាគម រួមមានសិទ្ធិធ្វើកូដកម្ម និងការចរចារួមនៃសហជីពឯករាជ្យ ដូចមានចែងក្នុងកាតព្វកិច្ចរបស់កម្ពុជាក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិកំពុងរងនូវការវាយប្រហារ។

ការដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាខកខានមិនបានចាត់វិធានការគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដោះស្រាយការរំលោភសិទ្ធិ​ការងារដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទាំងនេះ ទើបមានការចោទសួរយ៉ាងច្រើនពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិ។

អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ បានឆ្លើយតបចំពោះការអនុវត្តមិនពេញលេញនូវអនុសញ្ញារបស់ខ្លួន ទាក់ទងនឹងសេរីភាពសមាគម និងការការពារសិទ្ធិក្នុងការចងក្រងសហជីព (អនុសញ្ញា លេខ ៨៧) សិទ្ធិរៀបចំ និងការចរចា អនុសញ្ញារួម (អនុសញ្ញាលេខ ៩៨) និងលើកឡើងអំពីការរំលោភសិទ្ធិនានា ដែលប្តឹងដោយសហជីពឯករាជ្យរបស់កម្ពុជាចំនួន ២ លើកក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំកន្លងមកពីសំណាក់ស្ថានបេសកកម្មដើម្បីអោយមានការអនុវត្តអនុសាសន៍របស់អង្គការ ពលកម្មអន្តរជាតិ។

បណ្តាអនុសាសន៍រួមមានទាំងការស្នើអោយមានការស៊ើបអង្កេតលើការធ្វើឃាត លោក ជា វិជ្ជា (ខែមករា ២០០៤) លោក​ រស់ សុវណ្ណារ៉េត (ខែឧសភា ២០០៤) ហ៊ី វុទ្ធី (កុម្ភៈ ២០០៧) និងអំពីនិទណ្ឌភាពនែសកម្មភាពហិង្សាប្រឆាំងសកម្មជនសហជីពឯករាជ្យ។

រដ្ឋាភិបាលបានច្រានចោលម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះការចោទប្រកាន់ចំពោះការរំលោភសេរីភាពសមាគម​។ អាជ្ញាធរបានអះអាងថា ច្បាប់ស្តីពីសហជីពមានគោលបំណងលើកស្ទួយ និងការពារសេរីភាព​សមាគម និងថា មេដឹកនាំសហជីព និងសកម្មជនរបស់ខ្លួន មិនមែនត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឬចោទប្រកាន់តាមផ្លូវច្បាប់ដោយសារតែសកម្មភាពសហជីពស្របច្បាប់របស់គេទេ ប៉ុន្តែ ពួកគេត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ដោយសារតែបទល្មើសដែលពួកគាត់បានប្រព្រឹត្តប៉ុណ្ណោះ។

ប្រទេសមួយចំនួនផ្សេងទៀតបានកត់សំគាល់អំពីការរំលោភសិទ្ធិ និងកំណត់ត្រាសិទ្ធិការងារមិនល្អរបស់​   រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ហើយបានថ្កោលទោសអំពីការបង្រ្កាបទាំងនោះ ក្នុងអង្គប្រជុំនៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស​នៃអង្គការសហប្រជាជាតិនាទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស។ សហភាពអ៊ឺរ៉ុប រដ្ឋសមាជិករបស់ខ្លួន និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានរួមគ្នាស្នើអោយមានវិធានការចំពោះកម្ពុជាអោយបញ្ឈប់ការរំលោភបំពាននេះ។

សហភាពអ៊ឺរ៉ុប ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិកស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានទីផ្សារធំជាងគេ ដែលកម្ពុជានាំចេញផលិតផលយកទៅលក់។ ប្រទេស និងក្រុមប្រទេសទាំងបីនេះ សុទ្ធតែមានកម្មវិធីអនុគ្រោះ សម្រាប់បណ្តាប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលទាបដូចជាប្រទេសកម្ពុជា តាមរយៈការផ្តល់នូវការអនុគ្រោះពន្ធ សម្រាប់ការនាំចូលទំនិញ ក្នុងអត្រាពន្ធទាប ឬមិនយកពន្ធទាំងស្រុង។ ប៉ុន្តែ ឋានៈអនុគ្រោះនេះក៏មានភ្ជាប់ទៅនឹងលក្ខខណ្ឌសិទ្ធិមនុស្សដែលបណ្តាប្រទេសទាំងនោះត្រូវអនុវត្តមុនទទួលបានផលប្រយោជន៍នេះ។

នៅឆ្នាំ​ ២០២០ សហភាពអ៊ឺរ៉ុបបានព្យួរមួយផ្នែកនូវកម្មវិធីអនុគ្រោះផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម “អ្វីៗលើកលែង​   សព្វាវុទ្ធ” (EBA) របស់កម្ពុជា។ ស្នងការអ៊ឺរ៉ុបបានសំអាងការព្យួរនេះ លើរបកគំហើញរបស់ខ្លួនថា កម្ពុជាមានការរំលោភលើសិទ្ធិពលរដ្ឋ នយោបាយ និងសិទ្ធិការងារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ចក្រភពអង់គ្លេស នៅពេលចាកចេញពីសហភាពអ៊ឺរ៉ុបនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០២០ បានដាក់   ឋានៈកម្ពុជាជាស្វ័យប្រវត្តិជាប្រទេសមានការអនុគ្រោះផ្នែកពាណិជ្ជកម្មក្រោយការចាកចេញពីសហភាពអ៊ឺរ៉ុប ប៉ុន្តែ បានបញ្ឈប់ការព្យួរការអនុគ្រោះនេះមួយផ្នែក ដែលខ្លួនចូលរួមអនុម័តកាលនៅជាសមាជិកមួយរបស់​សហភាពអ៊ឺរ៉ុប។ ចក្រភពអង់គ្លេស ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៣ តទៅ និងប្តូរឈ្មោះកម្មវិធីអនុគ្រោះផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួនទៅជា គម្រោងពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ Developing Countries Trading Scheme (DCTS) ដែលគេរំពឹងថា អាចមានការបន្ថយនូវលក្ខខណ្ឌខ្លះលើការទទួលបានឋានៈអនុគ្រោះនេះ ប៉ុន្តែក៏នៅរក្សាលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនស្រដៀងគ្នានឹងកម្មវិធីអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មរបស់សហភាពអ៊ឺរ៉ុបដែរ ដែលនេះអាចអោយចក្រភពអង់គ្លេសពិចារណាព្យួរឋានៈនេះ បើត្រូវបានរកឃើញថាមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានរក្សាកម្មវិធីអនុគ្រោះពាណិជ្ជឈ្មោះ ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទូទៅ (GSP) របស់ខ្លួន។ កម្មវិធីនេះបានផុតកំណត់កាលពីចុងឆ្នាំ ២០២០ ហើយរង់ចាំការបន្ត ក្រោមលក្ខខណ្ខតម្រូវអោយ    កម្ពុជាពិនិត្យមើលបទដ្ឋាន ពន្ធគយ និងការអនុម័តដោយស្ថាប័ននិតិបញ្ញត្តិសហរដ្ឋអាមេរិក។ គួរកត់សំគាល់ផងដែរថា ក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា កម្មវិធីអនុគ្រោះទូទៅនេះរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក មិនបានរួមបញ្ចូលផលិតផលសម្លៀកបំពាក់ទេ ហើយដែលផលិតផលនេះ ជាទំនិញមួយផ្នែកធំដែលកម្ពុជានាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

នៅខែ វិច្ឆិកា ២០២១ ដោយសារកម្មវិធីអនុគ្រោះទូទៅរបស់កម្ពុជាមិនទាន់បន្តឡើងវិញនៅឡើយ រដ្ឋ   បាលប្រធានាធិបតី ចូ បៃដឹន បានប្រកាសថា តំណាងពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងធ្វើការប៉ាន់ប្រមាណឡើងវិញអំពីឋានៈអនុគ្រោះរបស់កម្ពុជា។ ការពិនិត្យមើលឡើងវិញនេះនឹងត្រូវចាប់ផ្តើម ពេលមានការអនុម័តឡើងវិញពីស្ថាប័នសភាសម្រាប់កម្មវិធីអនុគ្រោះទូទៅ ប៉ុន្តែ មន្ត្រីរបស់តំណាងពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានពិនិត្យយ៉ាងសកម្មអំពីកំណត់ត្រាសិទ្ធិមនុស្សរបស់កម្ពុជា និងបានធ្វើទស្សនកិច្ចមកកាន់កម្ពុជាកាលពីខែ សីហា ឆ្នាំ ២០២២។

រួមគ្នាជាមួយការប្រកាសរបស់តំណាងពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រសួងរតនាគារជាតិ និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានចេញនូវអនុសាសន៍ផ្នែកពាណិជ្ជកម្មអោយមានការ     ប្រុងប្រយ័ត្នអំពីការធ្វើជំនួញនៅកម្ពុជា “ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នអំពីការទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយ    ស្ថាប័ន និងវិស័យ ដែលមានសក្តានុពលជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម និងជំនួញពុករលួយ”។ អនុសាសន៍ជំនួយញនេះ បានលើកឡើងថា “ការប្រកបអាជីវកម្មដែលអាចមានសក្តានុពលជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយស្ថាប័ននៅកម្ពុជាដែលបានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម ឬអំពើពុករលួយ អាចនឹងមានផលវិបាកផ្នែកកេរ្តិ៍ឈ្មោះ សេដ្ឋកិច្ច និងហានិភ័យផ្លូវច្បាប់”។

ការបង្កើនការបង្ក្រាបទៅលើសហជីពឯករាជ្យរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នាំមកទាំងផលវិបាកធនធានមនុស្ស និងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ និងវិធានការនានាដែលបង្កជាឧបសគ្គផ្នែកច្បាប់ និងរដ្ឋ    បាល ក្នុងការអនុវត្តសិទ្ធិចងក្រងសហជីព ការចរចាអនុសញ្ញារួម និងការធ្វើកូដកម្មដោយមិនមានការភ័យខ្លាចការសងសឹកដល់កម្មករ។ កំណែទម្រង់ទាក់ទងនឹងការទទួលបានយុត្តិធម៌ដែលត្រូវការក្នុងយន្តការដោះស្រាយវិវាទការងារ ដោយមិនមានការជ្រៀតជ្រែកពីរដ្ឋាភិបាល និងមានសហជីពឯករាជ្យ។ អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ គួរត្រួតពិនិត្យ និងដាក់ទណ្ឌកម្មដល់ការមិនបានអនុលោមតាមកាតព្វកិច្ចរបស់   កម្ពុជា​ចំពោះអនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីការងារ។

ក្រុមហ៊ុនម៉ាកល្បីៗក្នុងវិស័យកាត់ដេរសំលៀកបំពាក់ ស្បែកជើង ទំនិញធ្វើដំណើរ និងវិស័យសណ្ឋាគារ​គួររួមគ្នាដាក់សម្ពាធអោយមានកំណែទម្រង់ ច្បាប់ស្តីពីសហជីព និងតម្រូវអោយរក្សានូវឯករាជ្យភាពនៃក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល។ ជាបណ្តោះអាសន្ន ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះគួរពង្រឹងការយកចិត្តទុកដាក់អំពីការរំលោភសិទ្ធិទាក់ទងសេរីភាពបង្កើតសមាគ និងការចចារអនុសញ្ញារួមនៅកម្ពុជា និងចាត់ជាអាទិភាពក្នុងការបង្កើតយន្តការដោះស្រាយបណ្តឹងសារទុក្ខ ដែលដំណើរការនៅថ្នាក់ជាតិ បង្កើតឡើងដោយមានការពិភាក្សាជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសហជីពឯករាជ្យ។

 

អនុសាសន៍សំខាន់ៗ

សូមអានផ្នែកអនុសាសន៍ទាំងអស់នៅចុងបញ្ចប់នៃរបាយការណ៍នេះ

អនុសាសន៍សម្រាប់ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ

  • ត្រូវធានាថាកម្មករអាចចុះបញ្ជីសហជីពតាមដំណើរការសាមញ្ញ សត្យានុម័ត រហ័ស និងមានតម្លាភាព និងចាត់វិធានការចាំបាច់មួយចំនួនដើម្បីធានាថាការចុះបញ្ជី ជាដំណើរការផ្លូវការ មិនមានអ្វីជំទាស់ជាមួយអាជ្ញាធរ ឬមិនតម្រូវអោយសុំការអនុញ្ញាតជាមុន។
  • ដកចេញនូវឧបស័គ្គចំពោះការចរចាអនុសញ្ញារួម រួមមានតម្រូវការអោយមាន សេចក្តីបញ្ជាក់អំពីភាពជាតំណាងភាគច្រើន ដែលនេះជាការបង្កបន្ទុក បង្កើតនូវឆន្ទានុសិទ្ធិ និងនីតិវិធីមាន លក្ខណៈនយោបាយ និងរារាំងដល់សហជីកឯករាជ្យពីការទទួលបាននូវឋានៈសម្រាប់ការពារសិទ្ធិសមាជិករបស់ខ្លួនក្នុងដំណើរការដោះស្រាយវិវាទការងារ។
  • បញ្ឈប់ការចេញសារាចរណ៍ណែនាំដែលមានការបកស្រាយមិនត្រឹមត្រូវលើច្បាប់ស្តីពីការងារ ដែលនេះជាការបដិសេធទាំងស្រុងនូវសិទ្ធិរបស់កម្មករ។
  • ត្រូវកំណត់ និងចាត់ទុកវិវាទការងារ ដែលពាក់ព័ន្ធសហជីពជាវិវាទការងាររួមក្នុងការការពារសិទ្ធិសហជីពដើម្បីទទួលបានការកាត់ក្តីវិវាទការងាររបស់ខ្លួនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

សម្រាប់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងយុត្តិធម៌

  • ត្រូវបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ដីការតុលាការ និងការចាប់ខ្លួន ឃុំឃាំង និងការកាត់ក្តីព្រហ្មទណ្ឌដល់មេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជន ដើម្បីដាក់កំហិតសិទ្ធិធ្វើកូដកម្ម និងសេរីភាពសមាគម។

សម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាល

  • ត្រូវធ្វើវិសោធនកម្ម ឬលុបចោល ដោយមានការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយសង្គមស៊ីវិល គ្រប់ច្បាប់ទាំងអស់ដែលមានលក្ខណៈដាក់កម្រិតសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំដោយសន្តិវិធី និងសេរីភាព​បង្កើតសមាគម ដែលជំទាស់ទៅនឹងកាតព្វកិច្ចសិទ្ធិមនុស្សជាអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា ដែលរួមមានទាំងច្បាប់ស្តីពីសហជីព ច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ច្បាប់ទាក់ទងនឹងសុខភាពសាធារណៈដ៏ចម្រូងចម្រាស់ (ច្បាប់ស្តីពី វិធានការទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងជំងឺកាចសាហាវ និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត និងច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងប្រទេសនាគ្រាអាសន្ន) និងប្រការនានាដែលចែងមានលក្ខណៈទូលំទូលាយក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌទាក់ទងនឹង “បទញុះញង់អោយប្រព្រឹត្តិបទល្មើស” បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធរណៈ” ឬ “បទបរិហារកេរ្តិ៍មន្ត្រីសាធរណៈ”​ ជាដើម។

សម្រាប់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ មានការិយាល័យតំណាងថ្នាក់តំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វឹក និងជាផ្នែកមួយនៃក្រុមប្រចាំប្រទេសកម្ពុជារបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ

  • ថ្កោលទោសជាសាធរណៈចំពោះកម្ពុជាដែលបន្តមិនអនុលោមជាមួយអនុសញ្ញាអង្គការ ពលកម្មអន្តរជាតិ ក្នុងការការពារសេរីភាពបង្កើតសមាគម។
  • ដាក់សម្ពាធអោយអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិនូវតួនាទីជាភាគីទី ៣ ក្នុងការសង្កេតលើការដោះស្រាយវិវាទការងារ ដើម្បីធានាលើភាពយុត្តិធម៌ និងដំណោះស្រាយទាន់ពេលវេលាចំពោះវិវាទ ការងារ។

ចំពោះសហភាពអ៊ឺរ៉ុប

  • បន្តស្នើអោយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌដែលកំណត់ក្នុងបរិបទនៃការព្យួរមួយផ្នែករបស់កម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធទំនិញ “អ្វីៗទាំងអស់ក្រៅពីសព្វាវុទ្ធ” របស់កម្ពុជា​ និងការថ្កោលទោស​រដ្ឋាភិបាលដែលខកខានមិនបានអនុវត្តនូវកាតព្វកិច្ចសិទ្ធិមនុស្ស​ និងសិទ្ធិការងារ។
  • ត្រូវធានាថាមានការប្រកាន់យកនូវគោលការណ៍ដ៏តឹងតែងរបស់សហភាពអ៊ឺរ៉ុបស្តីពីការអនុលោមភាពចំពោះនិរន្តរភាពសាជីកម្ម (CS DDD) ជាមួយសង្គមស៊ីវិល ពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនដែលធ្វើអាជីវកម្មនៅសហភាពអ៊ឺរ៉ុប ឬមានប្រភពពីប្រទេសដូចជាកម្ពុជា ដែលនេះវាស្របទៅនឹងទំនួលខុសត្រូវរបស់ពួកគេក្រោមគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីពាណិជ្ជកម្ម និងសិទ្ធិមនុស្ស។

ចំពោះសមាគមនិយោជក រួមទាំងសភាពាណិជ្ជកម្ម និងសមាគមក្នុងវិស័យផ្សេងៗ

  • ត្រូវត្រួតពិនិត្យ និងធ្វើអន្តរាគមន៍ ដើម្បីធានាថាសមាជិករបស់ខ្លួនបានបំពេញការអនុលោមតាមបទបញ្ជាទាំងឡាយពីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ជាពិសេសលិខិតពីនាយកដ្ឋានវិវាទការងារ ឬសាលដីការពីក្រមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល ដែលបញ្ជាអោយមានការទទួលយកមេដឹក​នាំសហជីពចូលបំរើការងារវិញ។ ថ្កោលទោសជាសាធារណៈ និងដាក់ទណ្ឌកម្ម រួមទាំង    បណ្តេញ​ចេញពីសមាគមនូវសមាជិកណាដែលបដិសេធមិនព្រមបញ្ឈប់ការរើសអើងប្រឆាំងសហជីព។

ចំពោះក្រុមហ៊ុនម៉ាកល្បីៗ និងហាងលក់រាយអន្តរជាតិ

  • ត្រូវដាក់ចេញនូវការលើកទឹកចិត្តសម្រាប់អ្នកផ្គត់ផ្គងណាដែលបានគោរពសេរីភាពសមាគម និងការចរចាអនុសញ្ញារួមរបស់កម្មករ និងការកំណត់អាទិភាពក្នុងការបង្កើតយន្តការដោះស្រាយ    បណ្តឹងសារទុក្ខក្នុងប្រទេស ដែលរួមមានទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្លូវច្បាប់ជាមួយក្រុមសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក និងសហជីពឯករាជ្យ។
  1. អនុសាសន៍

ចំពោះក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាវិជ្ជាជីវៈ

អំពីការចុះបញ្ជីសហជីព និង “ឋានៈតំណាងភាគច្រើន”

  • ត្រូវធានាថាកម្មករអាចចងក្រង និងចុះបញ្ជីសហជីពតាមដំណើរការងាយៗ ប្រកបដោយសត្យានុម័ត រហ័ស និងមានតម្លាភាព ហើយត្រូវចាត់វិធានការចាំបាច់ក្នុងការធានាថា ការចុះបញ្ជីជាដំណើរការផ្លូវការ និងមិនមានការតម្រូវអោយមានការសម្រេច​ ឬការសុំអនុញ្ញាតជាមុន ដែលនេះវាស្របទៅនឹងអនុសាសន៍របស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ អំឡុងការពិនិត្យឡើងវិញការអនុលោមរបស់កម្ពុជាទៅនឹងអនុសញ្ញាអង្គការ ពលកម្មអន្តរជាតិ លេខ ៨៧។
  • ជម្រុញដំណើរការភ្លាមៗនូវការចុះបញ្ជី ដើម្បីបន្តអាណត្តិសហជីពក្រោយការបោះឆ្នោតសហជីព ដោយមិនមានការពន្យាពេល និងមិនមានការជ្រៀតជ្រែកផ្នែកនយោបាយ។
  • ដកចេញរាល់ឧបសគ្គរារាំងការចរចាអនុសញ្ញារួម ដោយលុបបំបាត់ តម្រូវការអោយមានការបញ្ជាក់ដោយតំណាងភាគច្រើន ដែលនាំមកនូវបន្ទុកស្មុគស្មាញ បង្កើតនូវឆន្ទានុសិទ្ធិ និងនីតិវិធី នយោបាយ រារាំងសហជីពឯករាជ្យពីការទទួលបាននូវការបញ្ជាក់ឋានៈតំណាងភាគច្រើនក្នុងការ ការពារសិទ្ធិសមាជិករបស់ខ្លួនក្នុងការដោះស្រាយវិវាទការងារ។
  • តាមអនុសញ្ញាអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ ត្រូវធ្វើវិសោធនកម្មជាចាំបាច់ ឬលុបចោលមាត្រា៥៤ ដល់ ៥៦ នៃច្បាប់ស្តីពីសហជីព ចាត់ជាបញ្ញត្តិនូវដំណើរការ និងនីតិវិធីបញ្ជាក់សម្រាប់ឋានៈតំណាងភាគច្រើន ដោយដាក់នីតិវិធីនេះអោយស្ថាប័នឯករាជ្យមួយអនុវត្តដើម្បីធានាអោយមាន តម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាព និងអាចអោយសហជីពដែលមិនមានតំណាងភាគច្រើនអាចធ្វើជាតំណាងកម្មករក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្តឹងតវា ក្នុងកិច្ចប្រជុំផ្សះផ្សាវិវាទការងារនៅក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ឬក្នុងវិវាទការងារនានា មុនការកាត់ក្តីនៅក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល ឬតុលាការ និងការចរចារអនុសញ្ញារួម។

ចំពោះការផ្សះផ្សាដោយយុត្តិធម៌

  • ត្រូវធានាថាអ្នកផ្សះផ្សាវិវាទការងារអាចបំពេញកិច្ចការរកដំណោះស្រាយវិវាទប្រកបដោយភាពឯករាជ្យ និងមិនលំអៀងដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលប្រកបដោយយុត្តិធម៌សម្រាប់កម្មករដែលមានវិវាទ និងពិនិត្យមើលឡើងវិញដោយដិតដល់ការបំពេញការងាររបស់មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធនឹងការងារនេះ។
  • កំណត់គោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់អ្នកផ្សះផ្សាវិវាទការងារ អោយបញ្ជូនរាល់វិវាទការងារទាំង​អស់ទៅក្រុមប្រឹក្សាអជ្ញាកណ្តាល ទាក់ទងដល់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងកម្មករ ការកាត់រំសាយបុគ្គលិក ឬកម្មករទ្រង់ទ្រាយធំ និងការបណ្តេញមេដឹកនាំសហជីពពីការងារ ដែលតម្រូវអោយមានការអនុញ្ញាតជាមុនពីក្រុមអធិការកិច្ចការងារ។
  • អនុម័តប្រកាសថ្នាក់ក្រសួង ដើម្បីបញ្ជាក់អោយបានច្បាស់ថា វិវាទការងារដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយសហជីពជាវិវាទការងាររួម ដែលនេះអាចជៀសវាងការបកស្រាយខុសជាប្រព័ន្ធអំពីការវិវាទការងារ​រួមថាជាវិវាទបុគ្គលដោយក្រសួងការងារ បណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ហើយបានបដិសេធសិទ្ធិរបស់គេ ក្នុងការទទួលបានការកាត់ក្តីវិវាទការងារប្រកដោយប្រសិទ្ធភាព។

ការសម្រេចក្តីវិវាទការងារប្រកបដោយឯករាជ្យ និងយុត្តិធម៌

  • ត្រូវចេញសេចក្តីប្រកាសថ្នាក់ក្រសួង ដើម្បីបង្កើតនីតិវិធីអនុវត្តការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីការងារ ដែលដាក់បញ្ចូលដំណោះស្រាយវិវាទការងារបុគ្គលជាវិវាទអាចដោះស្រាយនៅក្រុមប្រឹក្សាអជ្ញាកណ្តាល។
  • ត្រូវអនុញ្ញាតអោយក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាលពិនិត្យសើរើការសម្រេចចិត្តរបស់មន្ត្រីការងារបន្ទាប់ពីការលើកឡើងអំពីសកម្មភាព ឬសេចក្តីសម្រេចចិត្តនៃមន្ត្រីទាំងនោះ ដោយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ។

 

បញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ខុសឆ្គងចំពោះកិច្ចសន្យាការងារមានរយៈពេលកំណត់

  • ត្រូវលុបចោលភ្លាមៗ និង/ឬកែតម្រូវសេចក្តីណែនាំលេខ ០៥០/១៩ ស្តីអំពីការកំណត់ប្រភេទកិច្ច​សន្យាការងារ ដែលអនុញ្ញាតអោយបន្តប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាការងារមានរយៈពេលកំណត់នេះ    អោយស្របតាមមាត្រា ៦៧​ នៃច្បាប់ស្តីពីការងាររបស់កម្ពុជាវិញ និងការបកស្រាយផ្លូវច្បាប់ ដោយក្រុមប្រឹក្សាអជ្ញាកណ្តាល ដែលថា ការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាការងារមានរយៈពេលកំណត់មិនអាចបន្តលើសរយៈពេលពីរឆ្នាំទេ។

ចំពោះក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងយុត្តិធម៌
 

ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើសហជីពឯករាជ្យ

  • បញ្ឈប់រាល់ការចាប់ខ្លួន ការឃុំខ្លួន និងការកាត់ទោសតាមអំពើចិត្តដល់មេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិករបស់ពួកគេ ដោយសារតែសកម្មភាពសហជីពស្របច្បាប់របស់ពួកគាត់តំណាងអោយកម្មករ
  • ត្រូវបញ្ឈប់ការចេញដីការដើម្បីរំខានតាមអំពើចិត្តចំពោះសិទ្ធិធ្វើកូដកម្មរបស់កម្មករ តាមរយៈការចាត់ទុករាល់ការធ្វើកូដកម្មទាំងអស់សុទ្ធតែ “ខុសច្បាប់”។
  • អនុវត្តរាល់នីតិវិធីទាំងឡាយដែលចាំបាច់ដើម្បីដោះស្រាយ តាមផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងក្រុមសហជីពពាក់ព័ន្ធព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មកាលពីខែមករា ឆ្នាំ ២០១៤។
  • ត្រូវធានាថាមិនមានការកាត់ទោសព្រហ្មទណ្ឌ ឬទណ្ឌកម្មណាមួយទៅលើសកម្មភាពសហជីពស្របច្បាប់ រួមមានការធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី និងទម្លាក់ចោលបទចោទទាំងអស់ចំពោះសកម្មជនសហជីព ពាក់ព័ន្ធបាតុកម្ម ខែមករា ឆ្នាំ ២០១៤។
  • ត្រូវចាត់រាល់វិធានការនានាដើម្បីបញ្ឈប់ការចាប់ខ្លួន ឃុំខ្លួន និងកាត់ទោសសកម្មជនសហជីព សម្រាប់ការអនុវត្តសកម្មភាពសហជីពស្របច្បាប់របស់ពួកគាត់។
  • ត្រូវទំលាក់ចោលករណីផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំង ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពសេរី ឯករាជ្យ សយ ចន្ធូ និងការបណ្តេញពីការងារនូវមេដឹកនាំតំណាងសហជីពខាងលើ រួមមាន នូ ចន្ថា និង អឿន ចន្នីដែលបានធ្វើសកម្មភាពសហជីពស្របច្បាប់របស់គេ។
  • ទម្លាក់ចោលបទចោទ “ញុះញង់” ប្រឆាំងមេដឹកនាំ និងសកម្មជន សហជីពប្រ​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​ការងារ​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​ កញ្ញា ឈឹមស៊ីថរ ឈឹម សុខន ហៃ សុភាព ឃ្លាំង សុបិន្ត រី សុវណ្ឌី ស៊ុន ស្រីពេជ្រ​ ទូច ស្រីមាស និង សុខ ណារិទ្ធិ។
  • ទម្លាក់ចោលបទចោទប្រឆាំងសមាជិកសហជីពប្រ​ទ្រទ្រង់​សិទ្ធិ​ការងារ​បុគ្គលិក​កម្មករ​ខ្មែរ​ រួមមាន ជួប ចន្ទណាត សៅ សម្បត្តិ និង សេង​ វណ្ណរិទ្ធិពីបទបំពានវិធានកូវីដ ១៩ និងត្រូវបញ្ឆប់បទចោទព្រហ្មទណ្ឌប្រឆាំង ខេង ចិន្តា អ៊ុក សុភមូល្លីកា ម៉េង កន្នីកា និង អេង ស្រីបូ ក្នុងបទចោទស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
  • ត្រូវបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្លូវច្បាប់ដល់ប្រធាន សម្ព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា អ្នកស្រី យ៉ាង សុភ័ន ដែលធ្វើសកម្មភាពក្នុងនាមជាមេដឹកនាំសហជីព រួមមានការគំរាមផ្លូវច្បាប់ ក្រោយអ្នកស្រីបានចូលរួមធ្វើកូដកម្មមួយនៅភ្នំពេញនៅឆ្នាំ ២០២២។
  • ត្រូវបញ្ឈប់ប៉ូលីស និងមន្ត្រីពីការកម្រិតសិទ្ធិធ្វើកូដកម្មរបស់សហជីពឯករាជ្យ។ បញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់កងកម្លាំង មិនចាំបាច់និងច្រើនហួសហេតុ ទំាងកម្លាំងប៉ូលីសមានឯកសណ្ឋាន និងភ្នាក់ងារសន្តិសុខគ្មានឯកសណ្ឋាន និងមន្ត្រីផ្សេងៗទៀតប្រឆាំងកូដករ។
  • ត្រូវស៊ើបអង្កេត និងដាក់អោយទទួលខុសត្រូវមន្ត្រីដែលបានប្រើប្រាស់ ឬបញ្ជាកងកម្លាំងមិនចាំបាច់ និងច្រើនហួសប្រមាណប្រឆាំងកូដករក្រុមហ៊ុន ណាហ្កាវើលដ៍ និងកូដករផ្សេងៗទៀត។

ចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា

  • អនុវត្តពេញលេញនូវកាតព្វកិច្ចជាអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ និងត្រូវធានាថា គ្រប់សកម្មភាពទាំងអស់របស់មន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ស្របទៅនឹងសិទ្ធិរបស់  កម្មករ និងនិយោជក ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ រួមមានសេរីភាពបង្កើតសមាគម និងការការពារសិទ្ធិចងក្រងអនុសញ្ញារួមឆ្នាំ ១៩៤៨ (លេខ ៨៧) សិទ្ធិដើម្បីរៀបចំ និងការចរចាអនុសញ្ញា​រួម ឆ្នាំ ១៩៥៩ (លេខ ៩៨) និងអនុសញ្ញាស្តីពីការរើសអើង (ការងារ និងអាជីព) ឆ្នាំ ១៩៥៨ (លេខ ១១១)។
  • ត្រូវធ្វើវិសោធនកម្ម ឬលុបចោលប្រការមួយចំនួនក្នុងច្បាប់ទាំងឡាយណាដែលដាក់កម្រិតសិទ្ធិសេរីភាពបង្កើតសមាគម ដែលផ្ទុយទៅនឹងកាតព្វកិច្ចច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សជាអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា​(រួមមានច្បាប់ស្តីពីសហជីព ច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ច្បាប់ទាក់ទងនឹងសុខភាពសាធារណៈ (ច្បាប់ស្តីពី វិធានការទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងជំងឺកាចសាហាវ និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត) និងប្រការនៃច្បាប់ដែលចែងក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា ដែលរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ដូចជា “បទញុះញង់” “បទបរិហារកេរ្តិ៍” “បទបរិហារជាសាធារណៈ ឬ​”បទបរិហារកេរ្តិ៍មន្ត្រីសាធារណៈ” និង “ការបំពានទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធការស៊ើបអង្កេត​ និងការសម្រេចក្តី”។
  • ត្រូវអនុវត្តអោយបានពេញលេញ និងទូលំទូលាយនូវយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លើវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងទំនិញធ្វើដំណើរសម្រាប់រយៈពេលពីឆ្នាំ ២០២២ ដល់ ២០២៧” ប្រកបដោយតម្លាភាព និងបើកចំហ និងមានការចូលរួមប្រកបដោយបរិយាប័ន្នពីសំណាក់ស្ថាប័នតំណាងកម្មករ និងនិយោជក និងការអនុវត្តប្រកបដោយ យុទ្ធសាស្ត្រ និងទាន់ពេលវេលា។ ចាត់រាល់វិធានការដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពសេវា បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គមដើម្បីដាក់បញ្ចូលការធានារ៉ាប់រ៉ងសង្គមជូនដល់កម្មករដែលបាត់បងការងារ ទាំងផ្លូវការ និងមិនផ្លូវការ ក្នុងកាលទេសៈវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនអាចព្យាករណ៍ និងនាំផលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់ពួកគាត់។

ចំពោះសមាគមនិយោជក រួមមានទាំងសភាពាណិជ្ជកម្ម និងសមាគមក្នុងវិស័យផ្សេងៗ

បញ្ចប់សកម្មភាពប្រឆាំងសហជីព

  • ត្រូវជួយបញ្ចប់ការដាក់ចូលក្នុងបញ្ជីខ្មៅនៃមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកសកម្មជនសហជីឯករាជ្យ ធ្វើឡើងដោយក្រុមពាណិជ្ជករ និងត្រូវថ្កោលទោសជាសាធារណៈចំពោះទង្វើរំលោភសិទ្ធិទាំងនោះ។
  • ត្រូវថ្កោលទោសការប្រើប្រាស់វិបត្តិសុខភាពសាធារណៈដើម្បីដាក់កម្រិតសិទ្ធិ សេរីភាពសមាគម និងសេរីភាពជួបជុំរបស់សហជីឯករាជ្យ ដែលរារាំងពួកគាត់ពីការចងក្រង ចុះបញ្ជី មានវត្តមាន និងប្រតិបត្តិការងារនៅកន្លែងធ្វើការ។
  • ត្រូវជំទាស់ជាសាធារណៈរាល់ការចោទប្រកាន់បទព្រហ្មទណ្ឌប្រឆាំងមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិករបស់ពួកគាត់ សម្រាប់ការអនុវត្តសកម្មភាពសហជីពស្របតាមច្បាប់ (ឧ.ហ បទល្មើសដែលត្រូវបានគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយគឺបទ “ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទល្មើសមានស្ថានទម្ងន់ទោស”) ដែលជាការអនុលោមតាមសិទ្ធិដែលត្រូវបានការពារជាអន្តរជាតិ រួមមានសេរីភាពសំដែងមតិ ការបង្កើតសមាគម និងការជួបជុំដោយសន្តិវិធី។
  • ថ្កោលទោសជាសាធរណៈ និងដាក់ទណ្ឌកម្មដល់សមាជិក រួមមានការបញ្ដេញចេញពីសមាជិក នូវការអនុវត្តណាមួយដែលប្រឆាំងសកម្មភាពសហជីព។

អនុលោមតាមសេចក្តីសម្រេចអំពីការផ្សះផ្សា និងសាលដីការសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអជ្ញាកណ្តាល

  • ត្រូវត្រួតពិនិត្យឱ្យបានដឹតដល់ និងធ្វើអន្តរាគមន៍ដើម្បីធានាថាសមាជិកសមាគមនិយោជកបានអនុលោមពេញលេញទៅនឹងបទបញ្ជាពីក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ជាពិសេសលិខិតពីនាយកដ្ឋានវិវាទការងារ​ ដែលបង្គាប់ឱ្យទទួលយកមេដឹកនាំសហជីពចូលធ្វើការវិញ។
  • ត្រូវចរចាឱ្យមានការបន្តអនុសារណៈនៃការយោគយល់គ្នារវាងសមាគមនិយោជក និងសហព័ន្ធសហជីពដែលបានកំណត់ថា សេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាលជាសេចក្តីសម្រេចជាធរមានបញ្ញាតិ។
  • ត្រូវត្រួតពិនិត្យឱ្យបានដឹតដល់ និងធ្វើអន្តរាគមន៍ដើម្បីធានាថាសមាជិកសមាគមនិយោជកបានអនុលោមពេញលេញទៅនឹងសាលដីការសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល។

អំពីការអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ថ្មីស្តីពី ការកែលំអលក្ខខណ្ឌការងារ និងពង្រឹងការគាំពារសេវាសង្គម

  • ចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាមួយរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈកិច្ចសហការជាមួយសមាជិកសមាគមនិយោជក និងដៃគូផ្សេងទៀត ដើម្បីធានាការអនុវត្តពេញលេញនូវវិធានការរយៈពេលខ្លី និងមធ្យមដែលមាន​ក្នុងយុទ្ធសាស្រ្ត “អភិវឌ្ឍវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងទំនិញធ្វើដំណើរនៅកម្ពុជារបស់រដ្ឋាភិបាលឆ្នាំ ២០២២-២០២៧”។​ ការអនុវត្តទាំងនោះមិនត្រូវមានកំណត់រួមមាន៖
    • កែលំអលក្ខខណ្ឌការងារ និងសុខុមាលភាពកម្មករក្នុងវិស័យ
    • ពង្រឹងយន្តការដោះស្រាយវិវាទការងារ រួមមានទាំងសមត្ថភាពផ្សះផ្សា នៅក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ
    • ផ្តល់នូវលំហសម្រាប់ការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងការងាររួម
    • ពង្រឹងឯករាជ្យភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃក្រុមប្រឹក្សាអាជ្ញាកណ្តាល
  • គាំទ្រពេញទំហឹងនូវគំនិតផ្តួចផ្តើម និងកិច្ចខិតខំរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការពិនិត្យមើលឡើងវិញ និងកែលំអមូលនិធិបេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម ដើម្បីបញ្ចូលផលប្រយោជន៍អំឡុងបាត់បង់ការងាររបស់កម្មករ ក្នុងស្ថានភាពវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចមិនអាចព្យាករណ៍បាន ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ។

ការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាការងារមានកាលកំណត់លើសដែនកំណត់

អំពីសំណងពេលកាត់រំសាយការងារ

  • បង្កើតពិធីការអន្តរាគមន៍ និងជួយកម្មករដែលប្រឈមបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ក្រោយរោងចក្របិទទ្វារ និងបញ្ឈប់កម្មករពីការងារទ្រង់ទ្រាយធំ។

ក្រមប្រតិបត្តិ

Codes of Conduct

  • ត្រូវធានាថាសមាជិកសមាគមនិយោជកបានអនុម័ត និងអនុវត្តយ៉ាងសកម្មនូវគោលនយោបាយសាជីវកម្មផ្អែកលើសិទ្ធិមនុស្ស មានដូចជា ក្រមប្រតិបត្តិ ដើម្បីសម្រេចបាននូវការទទួលខុសត្រូវ​របស់ខ្លួន ក្រោមគោលការណ៍ណែនាំរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីអំពីធូរកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្ស រួមមានការបង្កើត និងអាចប្រើប្រាស់យន្តការដោះសា្រយបណ្តឹងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ចំពោះរាល់ការរំលោភសិទ្ធិពីសំណាក់និយោជក។

សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូ ណាហ្កាវើលដ៍

To NagaWorld Casino

  • ត្រូវទទួលស្គាល់ សហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្កាវើលដ៍ ជាសហជីពដែលបានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន និងមិនតម្រូវឱ្យមានការបញ្ជាក់ពីឋានៈមតិភាគច្រើនសម្រាប់សហជីពនេះទេ។
  • ត្រូវដោះស្រាយឱ្យបានឆាប់ និងប្រកបដោយសុឆន្ទនូវវិវាទការងារជាមួយ សហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្កាវើលដ៍ ដោយពិនិត្យលើការទាមទារធ្វើឡើងដោយសហជីព និងអញ្ជើញតំណាងអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ ក្នុងនាមជាភាគីទី ៣ អោយសង្កេតការ ដើម្បីធានានូវដំណោះសា្រយវិវាទការងារប្រកបដោយយុត្តិធម៌។

 

ចំពោះអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ មានការិយាល័យតំណាងថ្នាក់តំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វឹក នៃក្រុមការងារអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំកម្ពុជា

ការិយាល័យថ្នាក់តំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វឹក នៃអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ/គណកម្មាធិការរបស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិសេរីភាពសំដែងមតិ និងសមាគម

  • ត្រូវចាត់វិធានការជាក់លាក់ ប្រកបដោយតម្លាភាពក្នុងការឆ្លើយតបចំពោះការបន្តមិនអនុលោមតាមរបស់កម្ពុជាចំពោះអនុសញ្ញាអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ ស្តីពីការការពារសេរីភាពសមាគម រួមមានការពិនិត្យឡើងវិញជាសាធារណៈទៅលើច្បាប់ស្តីពីការងាររបស់កម្ពុជា និងបទបញ្ញាតិ្តផ្សេងៗ ដែលអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិធ្លាប់បានផ្តល់អនុសាសន៍កែលំអ និងការថ្កោលទោសជាសាធារណៈនូវការបង្ក្រាបរបស់រដ្ឋាភិបាលទៅលើសហជីពឯករាជ្យ និងការអនុម័តច្បាប់ឃោរឃៅផ្សេងៗដែលរំលោភកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនចំពោះអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញាសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងៗទៀត។
  • ត្រូវដាក់សំម្ពាធសម្រាប់តួនាទីរបស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ ក្នុងនាមជាភាគីទី ៣ ក្នុងវិវាទការងារ ដើម្បីធានានូវការដោះស្រាយវិវាទការងារទាន់ពេលវេលា និងប្រកបដោយយុត្តិធម៌
  • ត្រូវបោះពុម្ភផ្សាយរបកគំហើញនៃតំណាងបេសកកម្មទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ និងពន្យល់អំពីជំហានដែលត្រូវអនុវត្តដោយភាគីទី ៣ និងភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀតនៅកម្ពុជាទាក់ទងនឹងរបក         គំហើញទាំងនេះ ហើយក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ត្រូវដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអនុវត្ត      បណ្តាអនុសាសន៍ទាំងឡាយដែលមានចែងក្នុងរបកគំហើពនៃតំណាងបេសកកម្មទំនាក់ទំនងផ្ទាល់នេះ។

ក្រុមការងារប្រចាំប្រទេសកម្ពុជានៃអង្គការសហប្រជាជាតិ រួមមានទាំងអង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ

  • ដាក់សម្ពាធរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឱ្យបញ្ឈប់រាល់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់សហជីពពីការអនុវត្តអោយមានការបញ្ជាក់ដោយតំណាងសមាជិករបស់ពួកគេ ក្នុងវិវាទការងារ និងការពារសិទ្ធិកម្មករ។ ដាក់សម្ពាធឱ្យមានការលុបចោល ឬធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ និងវិធានការផ្សេងៗទៀតដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្ក្រាបមិនឱ្យអនុវត្តសិទ្ធិធ្វើកូដកម្ម និងការចុះអនុសញ្ញាការងាររួម (រួមមាន “ច្បាប់ស្តីពី វិធានការទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងជំងឺកាចសាហាវ និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត និងត្រូវបញ្ឈប់រាល់ការប្រើប្រាស់កងកម្លាំងខុសច្បាប់ប្រឆាំងការធ្វើកូដកម្ម។
  • ត្រូវឆ្លើយតបចំពោះសេរីភាពសមាគមទាក់ទងករណីជាបុគ្គល ដើម្បីធានាថា កម្មករត្រូវបានការពារពីការចាត់វិធានការស្រេចតែចិត្ត ឬការរើសអើងពីនិយោជក។

ចំពោះសហភាពអ៊ឺរ៉ុប

  • ត្រូវថ្កោលទោសជាសាធារណៈលើការខកខានមិនបានគោរពរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានូវ សិទ្ធិសេរីភាពសមាគម ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសហជីពឯករាជ្យ ការវាយប្រហារសិទ្ធិធ្វើកូដកម្ម និងការចរចាការងាររួម និងត្រូវដាក់សម្ពាធអាជ្ញាធរកម្ពុជាអោយអនុវត្តបណ្តាអនុសាសន៍ទាំងឡាយដែលចែងក្នុងរបាយការណ៍នេះ។
  • បន្តទទូចអោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអនុវត្តអោយបានតាមគោលដៅដែលកំណត់ក្នុងបរិបទនៃការព្យួរមួយផ្នែករបស់សហភាពនូវការអនុគ្រោះពន្ធដល់កម្ពុជា “អ្វីៗលើកលែងតែសព្វាវុទ្ធ” និងថ្កោលទោសជាសាធារណៈចំពោះរដ្ឋាភិបាលដែលបន្តមិនអនុលោមតាមកាព្វកិច្ចគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិការងាររបស់ខ្លួន។
  • សម្របសម្រួលជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងបណ្តាដៃគូពាណិជ្ជកម្មសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ដើម្បីរួមគ្នាដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជាដូចមានលំអិតខាងក្រោម។
  • បន្តគាំទ្រ និងចូលរួមជាមួយក្រុមសង្គមស៊ីវិលកម្ពុជា រួមមានក្រុមសហជីពឯករាជ្យ និងការិយាល័យតំណាងអង្គការសហប្រជាជាតិគឺ ស្នងការជាន់ខ្ពស់របស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស ដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា និងលើកស្ទួយអនុលោមភាពជាមួយបទដ្ឋានសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
  • ត្រូវធានាអនុវត្តរាល់គោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្សពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ របស់សហភាពអ៊ឺរ៉ុប និងផែនការសកម្មភាពរបស់សហភាពអ៊ឹរ៉ុបស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ រួមមានតាមរយៈសកម្មភាពទាំងឡាយធ្វើឡើងដោយស្ថានតំណាងការទូត សហភាពអ៊ឺរ៉ុប និងរដ្ឋជាសមាជិករបស់ខ្លួននៅកម្ពុជា ម្យ៉ាងវិញេទៀត ក៏អាចត្រូវសម្របសម្រួលជាមួយដៃគូផ្សេងៗទៀតផងដែរ រួមមាន៖
    • ការត្រួតពិនិ្យ និងថ្កោលទោសភ្លាមៗរាល់ករណីរំលោភបំពានសិទ្ធិសេរីភាពសមាគម ធ្វើឡើងដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជា
    • គាំទ្រសិទ្ធិសហជីពក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពរបស់ខ្លួន និងការទទួលបានរបស់ពួកគាត់នូវយុត្តិធម៌ តាមរយៈការជួប្រជុំជាមួយពួកគាត់ជាប្រចាំ ធ្វើអន្តរាគមន៍ករណីបំពារបំពានជាបុគ្គល និងសកម្មភាពប្រឆាំងសហជីពដោយនិយោជក។
    • ផ្តល់ការគាំទ្រមូលនិធិសម្រាប់ពួកគាត់អាចទទួលបានយុត្តិធម៌ និងពង្រឹងសកម្មភាពរបស់ពួកគាត់
    • ទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តារដ្ឋាភិបាលបរទេសផ្សេងៗទៀតដើម្បីសម្របសម្រួលក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាពសហជីឯករាជ្យទាំងនេះ។
  • ត្រូវធានាការអនុវត្តសេចក្តីណែនាំអំពីនិរន្តរភាពសាជីវកម្មរបស់សហភាពអឺរ៉ុប អោយមានការទទួលខុសត្រូវផ្នែករដ្ឋប្បវេណី សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនដែលធ្វើជំនួញនៅសហភាពអ៊ឺរ៉ុប និងមានប្រភពពាណិជ្ជមកពីប្រទេសដូចជាកម្ពុជា។ ច្បាប់គួរមានចែងតម្រូវអោយក្រុមហ៊ុនម៉ាកល្បីៗមានប្រភពនាំចូលពីប្រទេស ដូចកម្ពុជាត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យលើការអនុវត្តការបញ្ជាទិញរបស់ខ្លួន និងដាក់អោយទទួលខុសត្រូវសម្រាប់ការខកខានរបស់ពួកគេដើម្បីការពារ និងសងសំណងអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សកើតមានក្នុងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ខ្លួន ស្របតាមទំនួលខុសត្រូវក្រោមគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីការធ្វើជំនួញ និងសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

ចំពោះរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក

  • អនុម័តជំហររបស់ខ្លួនស្តីពីការកំណត់ខ្នាតគំរូដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវអនុវត្តអោយបានក្នុងការដោះស្រាយការរំលោភសិទ្ធិការងារ ដែលរួមមានការបញ្ចប់ការចាប់ខ្លួន ឃុំឃាំង ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញតាមអំពើចិត្ត និងការកាត់ទោសបទព្រហ្មទណ្ឌនូវមេដឹកនាំ និងសមាជិកសហជីព បញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់មិនត្រឹមត្រូវនូវដីការតុលាការដើម្បីកំណត់ការធ្វើកូដកម្មរបស់សហជីពថា “ខុសច្បាប់” និងត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់ផ្នែកច្បាប់អោយបានត្រឹមត្រូវ។
  • ត្រូវចរចាជំហានរួមគ្នាជាមួយសហភាពអ៊ឺរ៉ុប ចក្រភពអង់គ្លេស ប្រទេសជប៉ុន និងបណ្តាទីផ្សារនាំចេញសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ដើម្បីបង្កើតបញ្ជីគោលដៅតម្រូវ និងការកំណត់លទ្ធផលត្រូវសម្រេចឱ្យបានជាចាំបាច់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការទទួលបានការបង្កើនកូតាសម្រាប់ទីផ្សារនាំចេញទំនិញ។ ជំហានទាំងនោះគួរមានចែងអំពីវិធានការដាក់ពិន័យដែលធ្លាប់អនុវត្តកន្លងមក ឬក្រោមរូបភាស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការព្យួរឋានៈទទួលបានការអនុគ្រោះពន្ធរបស់សហភាពអ៊ឺរ៉ុប ដំបូន្មានផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអ៊ឺរ៉ុប និងលទ្ធភាពព្យួរសិទ្ធិនេះធ្វើឡើងនាពេលអនាគត ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ពេលមានការពិនិត្យមើលឡើងវិញអំពីឋានៈអនុគ្រោះពន្ធទូទៅរបស់កម្ពុជា ហើយលក្ខខណ្ឌនេះនឹងមិនត្រូវបានលុបចោលរហូតទាល់តែ     រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសម្រេចតាមគោលដៅកណត់នេះ។
  • លើកទឹកចិត្ត សហភាពអ៊ឺរ៉ុបរក្សាការព្យួរមួយផ្នែកនៃឋានៈអនុគ្រោះពន្ធទូទៅ និងបន្តទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជាអំពីការកំណត់លទ្ធផលគោលដៅសំខាន់ៗ។
  • ទទូចអោយរដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេសដាក់បញ្ចូលឡើងវិញនូវការព្យួរមួយផ្នែកកាលខ្លួននៅជាសមាជិកសហភាពនេះ ហើយដកចេញវិញក្រោយចាកចេញរបស់អង់គ្លេសពីសហភាពអ៊ឺរ៉ុប ធ្វើដូច្នេះ ការព្យួរនូវឋានៈអនុគ្រោះពន្ធរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស វាស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយការព្យួរ ឋានៈអនុគ្រោះពន្ធទូទៅរបស់សហភាពអ៊ឺរ៉ុប និងត្រូវគ្នាទៅនឹងការកំណត់គោលដៅសម្រេចទាំងឡាយខាងលើ។
  • ទទួចអោយប្រទេសកាណាដារួមបញ្ចូលការកំណត់គោលដៅសម្រេចលទ្ធផលដូចចែងខាងលើទៅក្នុងរាល់កិច្ចព្រមប្រៀងពាណិជ្ជកម្មពាក់ព័ន្ធប្រទេសកម្ពុជា។
  • បន្តទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ហើយលើកឡើងថា បើរដ្ឋាភិបាលមិនបានដោះស្រាយក្តីកង្វល់ទាក់ទងនឹងសិទ្ធិការងារទេ នៅពេលស្ថាប័នសភាសហរដ្ឋអាមេរិកប្រជុំអនុម័តកម្មវិធីអនុគ្រោះពន្ធទូទៅ ដោយសារ​ការនាំចេញទំនិញរបស់កម្ពុជា តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសកាលពី ឆ្នាំ ២០២១ ថានឹងត្រូវពិនិ្យសើរើភ្លាមៗ ក្រោយផុតកំណត់ ដែលនេះអាចនឹងនាំអោយកម្ពុជាបាត់បង់ឋានៈអនុគ្រោះផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកគួរតែប្រាប់កម្ពុជាថា ខ្លួននឹងមិនទទួលបានឋានៈអនុគ្រោះផ្នែកពាណិជ្ជកម្មទេ បើមិនមានការផ្លាស់ប្តូរ និងកំណែទម្រង់សំខាន់ៗទេ។
  • ទំនាក់ទំនងទៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថា បើទោះជាមានសកម្មភាពទាំងអស់ផ្សេងៗទៀតក៏ដោយ បើសហរដ្ឋអាមេរិកបានកំណត់ថា​ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានអនុវត្តជំហានសំខាន់ៗក្នុងការកែទម្រង់ទេ តំណាងពាណិជ្ជកម្ម នឹងស្នើការស៊ើបអង្កេតការអនុវត្តផ្នែកការងាររបស់កម្ពុជាក្នុងប្រការទី ៣០១ នៃច្បាប់ស្តីពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាដំណើរការអាចធ្វើអោយមានការដាក់ពិន័យបន្ថែមផ្នែកពន្ធគយ លើទំនិញកម្ពុជាទាំងអស់ រួមមានទាំងទំនិញសម្លៀកបំពាក់ ដែលជាទំនិញមួយផ្នែកធំដែលកម្ពុជានាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្នុងស្ថានភាពនេះ តំណាង​ពាណិជ្ជកម្មត្រូវប្រាប់ទៅកម្ពុជាថា ពួកគេនឹងធ្វើការជាមួយស្ថាប័នសភា ដើម្បីធានាថា ការបន្តទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីឋានៈអនុគ្រោះពន្ធទូទៅក្នុងរយៈពេលរង់ចាំបច្ចុប្បន្ននឹងមិនអាចទទួលបានត្រឡប់ថយក្រោយទេ។
  • ទទួចអោយស្ថាប័នសភា ដាក់បញ្ចូលមាត្រាមួយក្នុងច្បាប់អនុញ្ញាតបន្តឋានៈអនុគ្រោះពន្ធទូទៅឡើង នូវការរាំងខ្ទប់កម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀតដែលកំពុងពិនិត្យមើលឡើងវិញពីការទទួលបានផលប្រយោជន៍អនុគ្រោះពន្ធត្រឡប់ថយក្រោយ បើទោះជាមានអន្តរាគមន៍ពីតំណាងពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ បើពួកគេមិនបានធ្វើអោយសម្រេចតាមការកំណត់គោលដៅសម្រេចដូចលើឡើងខាងលើ។

ចំពោះរារដ្ឋាភិបាលប្រទេសជប៉ុន

  • ត្រូវអនុម័តច្បាប់ដែលតម្រូវអោយក្រុមហ៊ុនជប៉ុន ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុគាំទ្រដោយរដ្ឋ អនុវត្តការកណត់ត្រួតពិនិត្យផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សជាប្រចាំ ទៅលើប្រតិបត្តិការក្នុងស្រុក និងនៅអន្តរជាតិ រួមមាននៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
  • ត្រូវធានាថា ជំនួយរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានភ្ជាប់នូវការអនុលោមតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមច្បាប់សិទ្ធិមនុស្ស ហើយបើមានការខកខានមិនបានអនុលោមតាម ជំនួយទាំងនេះនឹងត្រូវពិនិត្យសើរើឡើងវិញ។
  • ចាត់វិធានការចាំបាច់ដើម្បីឆ្លើយតបចំពោះរបាយការនៃការប្រើកម្លាំងយ៉ាងលើសលប់ និងមិនចាំបាច់ដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជា ក្នុងការបង្ក្រាបកូដកម្មរបស់កម្មករក្រុមហ៊ុន ណាហ្កាវើលដ៍ ហើយចាត់វិធានការរារាំងការប្រើប្រាស់រថយន្តក្រុងដែលជាជំនួយរបស់ទីភ្នាក់ជំនួយសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិរបស់ជប៉ុន (JICA) ដល់សាលារាជធានីភ្នំពេញក្នុងការដឹកកូដករចេញពីកន្លែងធ្វើកូដកម្មរបស់កម្មករ។
  • ត្រូវអំពាវនាអោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបញ្ឈប់ការរំលោភបំពានសិទ្ធិ សេរីភាពសមាគមនៃមេដឹកនាំសហជីព និងសមាជិករបស់ខ្លួន។
  • ថ្កោលទោសជាសាធារណៈដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលមិនយកចិត្តទុកដាក់គោរពសិទ្ធ សេរីភាពសមាគម ការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសហជីឯករាជ្យ និងការវាយប្រហារសិទ្ធិរបស់ពួកគាត់ក្នុងការធ្វើកូដកម្ម និងការចរចាអនុសញ្ញារួម។

ចំពោះបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗទៀត ដែលមានពាណិជ្ជកម្មជាមួយកម្ពុជា រួមមានប្រទេសអាឡឺម៉ង់ កាណាដា ចក្រភពអង់គ្លេស អូស្ត្រាលី និងកូរេខាងត្បូង

  • ត្រូវធានាថាគ្រប់កិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ច ឬការអនុគ្រោះផ្នែកពាណិជ្ជកម្មទាំងអស់ដែលផ្តល់ជូនកម្ពុជា មានភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិការងារ និងអាចត្រូវដកហូតវិញ បើត្រូវបានរកឃើញថារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានអនុលោមតាមកាតព្វកិច្ចសិទ្ធិមនុស្សរបស់ខ្លួន
  • ត្រូវដាក់ចេញនូវសេចក្តីណែនាំដល់បណ្តាក្រុមហ៊ុនកំពុងធ្វើជំនួញនៅកម្ពុជានូវ ហានិភ័យផ្នែក កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សេដ្ឋកិច្ច និងផ្នែកច្បាប់សម្រាប់ការចូលរួមធ្វើជំនួញជាមួយក្រុមហ៊ុននៅកម្ពុជាមានការជាប់ពាក់ពន្ធនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។
  • អនុម័តច្បាប់សម្រាប់ការអង្កេតក្រុមសាជីវកម្ម ដោយដាក់អោយមានការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានប្រភពដើមពី ឬមានមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជា សម្រាប់ការបំពាន ឬខកខានមិនបានរារាំងការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សក្នុងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ខ្លួន។
  • ត្រូវថ្កោលទោសជាសាធរណៈដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រាប់ការមិនអើពើលើការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពសមាគម ការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញសហជីពឯករាជ្យ និងការវាយប្រហារលើសិទ្ធិធ្វើកូដកម្ម និងការចរចារួមរបស់កម្មករ។

ចំពោះក្រុមហ៊ុនម៉ាកល្បីៗ និងហាងលក់រាយអន្តរជាតិ

  • ដាក់សម្ពាធអោយមានកំណែទម្រងច្បាប់បន្ថែមទៀត ជាពិសេសច្បាប់ស្តីពីសហជីព និងចុះបញ្ជីសហជីព ដែលរួមមានទាំងការកាត់បន្ថយលក្ខខណ្ឌកំណត់សម្រាប់ការបង្កើតសហជីព និងការធ្វើវិសោធនកម្មទៅលើលក្ខខណ្ឌតម្រូវអោយមានតំណាងមតិភាគច្រើន និងលក្ខខណ្ឌតម្រូវជាមុន នៃការចុះបញ្ជីសម្រាប់ការចរចាអនុសញ្ញាការងាររួមនៅកម្រិតរោងចក្រ។

ដាក់ចេញនូវការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់អ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលបានគោរពសិទ្ធិសេរីភាពសមាគម និងការចាអនុសញ្ញាការងារួមរបស់កម្មករ និងចាត់ជាអាទិភាពនូវការបង្កើតអោយមានយន្តការដោះស្រាយបណ្តឹងថ្នាក់ជាតិ រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងស្របច្បាប់ជាមួយសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុកដែលអាចទុកចិត្ត និងសហជីពឯករាជ្យ។

 

[1] Interview with Nov Chantha, former local FUFI president, Kampong Speu city, April 9, 2022.

[2] Cambodia’s Constitution in article 37 guarantees the rights to strike and to hold non-violent demonstrations. Articles 266, 271, and 280 of Cambodia’s Labor Law guarantees workers the right to form unions of their choice and protects workers against interference from employers—for example, employers cannot offer workers incentives to join or leave unions. The law also has protections against discrimination based on union membership.

[3] Veasna Nuon and Melisa Serrano, “Building Unions in Cambodia – History, Challenges, Strategies,” Friedrich-Ebert-Stiftung Office for Regional Cooperation in Asia, 2010, pp. 1 -2, https://library.fes.de/pdf-files/bueros/singapur/07907.pdf (accessed October 18, 2022).

[4] Ibid.

[5] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, Phnom Penh, April 28, 2022. See also International Trade Union Confederation (ITUC), ‘ITUC submission to the UPR on Cambodia,’ January 2008, https://www.ohchr.org/sites/default/files/lib-docs/HRBodies/UPR/Documents/Session6/KH/ITUC_KHM_UPR_S06_2009.pdf (accessed October 18, 2022).

[6] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[7] Trade Union Law, articles 54 and 55.

[8] Amnesty International, “Cambodia: Chea Vichea, Urgent Appeal,” February 2005, AI Index: ASA 23/001/2005, https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2021/08/asa230012005en.pdf (accessed October 18, 2022).

[9] Radio Free Asia, “Cambodia ‘Raises’ Minimum Wage by Two Dollars, Leaving Workers as Poor as Before,” September 28, 2021, https://www.rfa.org/english/news/cambodia/wage-09282021185111.html (accessed October 18, 2022).

[10] The Industry We Want, “The Industry Wage Gap,” https://www.theindustrywewant.com/wages (accessed October 20, 2022).

[11] Sam Sophich and Khy Sovuthy, “Industry, government representatives propose minimum wage decrease for garment workers,” CamboJA, News, September 14, 2021, https://cambojanews.com/industry-government-representatives-propose-minimum-wage-decrease-for-garment-workers/ (accessed October 18, 2022).

[12] Ministry of Labor and Vocational Training, “Prakas 264/21 on Determination of Minimum Wage for Workers/Employees in the Textile, Garment and Footwear Industries for 2022,” September 28, 2021. See also Ministry of Labor and Vocational Training, ‘Prakas 303/20 on Determination of Minimum Wage for Workers/Employees in the Textile, Garment and Footwear Industries for 2021,’ September 10, 2020, https://ibccambodia.com/wp-content/uploads/2021/05/Prakas-303-on-Minimum-Wage-2021-EN.pdf (accessed October 18, 2022); Ministry of Labor and Vocational Training, “Prakas No. 389/19,” September 20, 2019 on Determination of Minimum Wage for Workers/Employees in the Textile, Garment and Footwear Industries for 2020, https://www.ilo.org/dyn/natlex/natlex4.detail?p_lang=en&p_isn=110694&p_country=KHM&p_count=160&p_classification=12&p_classcount=20 (accessed October 18, 2022).

[13] Cambodia Microfinance Association, https://www.cma-network.org/

[14] CENTRAL, “Labor and Human Rights in Cambodia” – Statement of Toal Moeun Executive Director, CENTRAL, Press Statement, September 9, 2019, https://www.central-cambodia.org/archives/3125 (accessed October 18, 2022).

[15] Cambodia’s Law on Minimum Wage, adopted on July 6, 2018, article 17.

[16] CENTRAL, “Labor and Human Rights in Cambodia” – Statement of Toal Moeun Executive Director, CENTRAL, Press Statement, September 9, 2019, https://www.central-cambodia.org/archives/3125 (accessed October 18, 2022).

[17] Radio Free Asia, “Cambodian Union Leader Gunned Down,” May 7, 2004, https://www.rfa.org/english/news/politics/135381-20040507.html (accessed October 18, 2022); Andrew Nachemson and Yon Sineat, “15 years on, justice elusive in Cambodia union leader’s murder,” Al Jazeera, January 22, 2019,https://www.aljazeera.com/news/2019/1/22/15-years-on-justice-elusive-in-cambodia-union-leaders-murder (accessed October 18, 2022); Human Rights Watch, “Cambodia: Bring Killers of Trade Unionist to Justice – Six Major Human Rights and Trade Union Groups Condemn Recent Killing,” January 27, 2007, https://www.hrw.org/news/2007/02/27/cambodia-bring-killers-trade-unionist-justice (accessed October 18, 2022).; Human Rights Watch, “Cambodia: End Political Prosecution of 6 Unionists - Donors Should Press Government to Drop Cases,” September, 2014, https://www.hrw.org/news/2014/09/03/cambodia-end-political-prosecution-6-unionists (accessed October 18, 2022).

[18] See the Law on Associations and Non-Governmental Organizations (LANGO), the Trade Union Law, and other laws discussed in the report.

[19] Examples are the Trade Union Law, amendments to the Labor Law, ministerial orders on minimum wage or fixed-duration contracts and many more. See relevant sections in this report for more information.

[20] Amnesty International, “Cambodia: Courts of injustice: Suppressing activism through the criminal justice system in Cambodia,” May 30, 2017, Index Number: ASA 23/6059/2017, https://www.amnesty.org/en/documents/asa23/6059/2017/en/ (accessed October 18, 2022).

[21] Human Rights Watch, “Cambodia: Proposed Union Law a Rights Disaster – Make New Bill Public, Revise to Meet International Standards,” June 7, 2015, https://www.hrw.org/news/2015/06/08/cambodia-proposed-union-law-rights-disaster (accessed October 18, 2022).

[22] Human Rights Watch, “Joint Statement, Cambodia: End Criminalization of Unionists,” December 24, 2018, https://www.hrw.org/news/2018/12/24/cambodia-end-criminalization-unionists (accessed October 18, 2022).

[23] Prak Chan Thul, “Cambodia's Hun Sen eases pressure on unions, as EU sanctions threat looms,” November 7, 2018, https://www.reuters.com/article/us-cambodia-unions-idUSKCN1NC15J (accessed October 18, 2022).

[24] Khuon Narim, “Court cases continue to hang over union leaders’ heads,” August 25, 2021, https://cambojanews.com/court-cases-continue-to-hang-over-union-leaders-heads/ (accessed October 18, 2022).

[25] Hul Reaksmey, “Cambodia Forms Group to Settle Lawsuits Against Unionists,” December 7, 2018, https://www.voacambodia.com/a/cambodian-government-forms-a-working-group-to-settle-lawsuits-against-unionists/4689594.html (accessed October 18, 2022).

[26] Human Rights Watch interview with CENTRAL, Phnom Penh, June 24, 2022.

[27] Prak Chan Thul, “Cambodia's Hun Sen eases pressure on unions, as EU sanctions threat looms,” November 7, 2018, https://www.reuters.com/article/us-cambodia-unions-idUSKCN1NC15J (accessed October 18, 2022).

[28]              IndustriALL, “Unjust sentencing of Cambodian union leaders must be quashed,” December 14, 2008, https://www.industriall-union.org/unjust-sentencing-of-cambodian-union-leaders-must-be-quashed-0 (accessed October 18, 2022).

[29]               American Bar Association, “Cambodia: Report on Prosecution of Six Independent Trade Union Leaders,” November 9, 2020, https://www.americanbar.org/groups/human_rights/reports/cambodia--report-on-prosecution-of-six-independent-trade-union-l/ (accessed October 18, 2022).

[30]               Prak Chan Thul, “In rare move, Cambodia Appeal Court acquits union leaders of instigating anti-government protests,” Reuters, May 29, 2019, https://www.reuters.com/article/us-cambodia-garments-unions-idUSKCN1SZ0XO (accessed October 18, 2022).

[31] Worker Rights Consortium, “Crackdown in Cambodia - Workers Seeking Higher Wages Meet Violent Repression,” March 24, 2014, p. 35, https://www.workersrights.org/wp-content/uploads/2016/06/WRC-Report-Crackdown-in-Cambodia-3.24.14.pdf (accessed October 18, 2022).

[32] Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) is a US-based nongovernmental organization (NGO) that collects data around political violence and protest around the world.

[33] ACLED, “Increased Repression, Declining Demonstrations: An Analysis of Cambodian Demonstrations (2010-2018),” 2019, https://acleddata.com/2019/02/22/increased-repression-declining-demonstrations-an-analysis-of-cambodian-demonstrations-2010-2018/ (accessed October 18, 2022).

[34] Ibid.

[35] Ibid.

[36] Global Nonviolent Action Database, “Cambodian garment workers protest corporations for “$177 monthly wages, 2014,” January 3, 2014 to September 17, 2014, https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/cambodian-garment-workers-protest-corporations-177-monthly-wages-2014 (accessed October 18, 2022)

[37] Kyle James, “New protest crackdown in Cambodia,” Deutsche Welle, January 27, 2014, https://www.dw.com/en/new-protest-crackdown-in-cambodia/a-17388999 (accessed October 18, 2022).

[38] Kevin Ponniah, “Fears over human rights in Cambodia as crackdown on protests continues,” February 11, 2014, https://www.theguardian.com/global-development/2014/feb/11/cambodia-human-rights-crackdown-protests (accessed October 18, 2022).

[39] Business and Human Rights Resource Center, “Cambodia: Violent crackdown on garment workers protesting for higher wages - Jan 2014,” last updated January 29, 2014, https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/cambodia-crackdown-on-garment-workers-protesting-for-higher-wages-jan-2014/ (accessed October 18, 2022).

[40] Amnesty International, “Cambodia: Victims of protest crackdowns denied justice,” June 4, 20215, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2015/06/cambodia-victims-of-protest-crackdowns-denied-justice/ (accessed October 18, 2022)

[41] Pech Sotheary, “Protesting Capitol bus drivers attacked,” Phnom Penh Post, February 8, 2016, https://www.phnompenhpost.com/national/protesting-capitol-bus-drivers-attacked (accessed October 18, 2022).

[42] CSO Joint Statement, “Boycott of Capitol Tours Following Brutal Suppression of Trade Union Activity Grows as 50 Civil Society Groups Declare Support,” February 24, 2016, https://www.central-cambodia.org/archives/160 (accessed October 18, 2022).

[43] Ibid.

[44] ITUC, “Cambodia - Two protesting bus drivers arrested and many injured,” https://survey.ituc-csi.org/Two-protesting-bus-drivers.html?lang=es (accessed October 18, 2022).

[45] Ibid.

[46] Three sectors are driving economic growth in Cambodia. Aside from garment, footwear, and tourism, construction contributed 35.7 percent to GDP growth in 2019. World Bank Group, “Cambodia in the Time of Covid-19 – Special Focus,” Cambodia Economic Update, May 2020, p.5, https://documents1.worldbank.org/curated/en/165091590723843418/pdf/Cambodia-Economic-Update-Cambodia-in-the-Time-of-COVID-19-Special-Focus-Teacher-Accountability-and-Student-Learning-Outcomes.pdf (accessed October 18, 2022). More recent comparative statistics are not available.

[47] World Bank Group, “Productivity, Diversification, Domestic Investment Are Key to Cambodia’s Economic Recovery,” press release, January 31, 2022, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/01/31/productivity-diversification-domestic-investment-are-key-to-cambodia-s-economic-recovery (accessed October 18, 2022).

[48] Royal Government of Cambodia, “Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027,” prepared by the Supreme National Economic Council, February 2022, p. 2 (table 1).

[49]               World Bank Group, “Productivity, Diversification, Domestic Investment Are Key to Cambodia’s Economic Recovery,” press release, January 31, 2022, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/01/31/productivity-diversification-domestic-investment-are-key-to-cambodia-s-economic-recovery (accessed October 18, 2022).

[50]               International Labor Organization, “Living conditions of garment and footwear sector workers in Cambodia,” Cambodia Garment and Footwear Sector Bulletin, Issue 8, December 2018, p. 1, available at: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/documents/publication/wcms_663043.pdf (accessed October 18, 2022).

[51]               Asian Development Bank, “Community-Based Tourism COVID-19 Recovery Project (GAR CAM 532443) – Sector Assessment Summary: Tourism in Cambodia,” August 2021, https://www.adb.org/sites/default/files/linked-documents/53243-001-ssa.pdf (accessed October 18, 2022).

[52]               World Bank, “World Integrated Trade solutions, Cambodia Textiles and Clothing Exports by country in US$ Thousand 2019,” https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/Country/KHM/Year/LTST/TradeFlow/Export/Partner/by-country/Product/50-63_TextCloth (accessed October 18, 2022).

[53] Regulation (EU) No 978/2012 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2012 applying a scheme of generalised tariff preferences and repealing Council Regulation (EC) No 732/2008, October 31, 2012, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32012R0978#d1e32-60-1 (accessed October 18, 2022).

[54] European Parliament, 'Everything but Arms': The Case of Cambodia,’ At a Glance, 2019, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2019/637931/EPRS_ATA%282019%29637931_EN.pdf (accessed October 18, 2022).

[55] European Parliament, 'Everything but Arms': The case of Cambodia,’ At a Glance, 2019, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2019/637931/EPRS_ATA%282019%29637931_EN.pdf (accessed October 18, 2022).

[56] European Commission, “Joint Staff Working Document: Report on EU Enhanced Engagement with three Everything But Arms beneficiary countries: Bangladesh, Cambodia and Myanmar Accompanying the document Report from the Commission to the European Parliament and the Council Report on the Generalised Scheme of Preferences covering the period 2018-2019,” February 10, 2020, https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/api/files/SWD(2020)19_0/de00000000002278?rendition=false (accessed October 18, 2022).

[57] US Embassy in Cambodia, “Duty Free Access for Travel Goods Made in Cambodia,” July 6, 2016, https://kh.usembassy.gov/duty-free-access-travel-goods-made-cambodia/ (accessed October 18, 2022).

[58] The statutory authorization of the GSP program is found in Title V of the Trade Act of 1974 (19 U.S.C. §§ 2461 – 2467) and USTR Regulations Pertaining to Eligibility of Articles and Countries for the GSP Program (15 CFR Part 2007), See USTR, “U.S. Generalized System of Preferences,” Guidebook, November 2020, p. 17, https://ustr.gov/sites/default/files/gsp/GSPGuidebook_0.pdf (accessed October 18, 2022).

[59] Ministry of Foreign Affairs of Japan, “Notification of the Entry into Force of the Japan-ASEAN Comprehensive Economic Partnership Agreement by Cambodia,” November 27, 2009, https://www.mofa.go.jp/announce/announce/2009/11/1197603_1146.html (accessed October 18, 2022).

[60] Government of Canada, Canada-Cambodia relations, https://www.international.gc.ca/country-pays/cambodia-cambodge/relations.aspx?lang=eng (accessed October 18, 2022).

[61] “Cambodia, China sign free trade agreement,” Fibre2Fashion, press release, October 13, 2020, https://www.fibre2fashion.com/news/apparel-news/cambodia-china-sign-free-trade-agreement-270359-newsdetails.htm (accessed October 18, 2022).

[62] Department of International Trade, “Information Pack on the UK’s Generalised Scheme of Preferences – Background information on the UK’s GSP policy,” July 2021, https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1003574/gsp-consult-information-pack.pdf (accessed October 18, 2022)

[63] Timothy Standen, “The Cambodia-South Korea Free Trade Agreement: Increasing Potential for Downstream Sectors,” May 25, 2022, https://www.aseanbriefing.com/news/the-cambodia-south-korea-free-trade-agreement-increasing-potential-for-downstream-sectors/ (accessed October 18, 2022).

[64] European Commission, “Cambodia loses duty-free access to the EU market over human rights concerns,” August 12, 2020, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_20_1469 (accessed October 18, 2022).

[65] Foreign Affairs Council of the European Union, 6416/18, Conclusions - Cambodia, adopted at its 3598th meeting, February 26, 2018, https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6416-2018-INIT/en/pdf (accessed October 18, 2022).

[66] European Commission, “EU triggers procedure to temporarily suspend trade preferences for Cambodia,” Memo, February 11, 2019, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/MEMO_19_988 (accessed October 18, 2022).

[67] Ben Sokhean, “Hun Sen slams EU over unacceptable EBA demands,” November 22, 2019, https://www.khmertimeskh.com/663151/hun-sen-slams-eu-over-unacceptable-eba-demands/ (accessed October 18, 2022).

[68] The Regulation entered into force on April 25, 2020 and took effect on August 12, 2020. See European Commission, ‘Commission Delegated Regulation (EU) 2020/550 of 12 February 2020 amending Annexes II and IV to Regulation (EU) No 978/2012 of the European Parliament and of the Council as regards the temporary withdrawal of the arrangements referred to in Article 1(2) of Regulation (EU) No 978/2012 in respect of certain products originating in the Kingdom of Cambodia,’ Official Journal of the European Union, April 22, 2020, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0550&from=EN (accessed October 18, 2022).

[69] European Commission, “Commission Delegated Regulation (EU) 2020/550 of 12 February 2020 amending Annexes II and IV to Regulation (EU) No 978/2012 of the European Parliament and of the Council as regards the temporary withdrawal of the arrangements referred to in Article 1(2) of Regulation (EU) No 978/2012 in respect of certain products originating in the Kingdom of Cambodia,” Official Journal of the European Union, April 22, 2020, L 127/11, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0550&from=EN (accessed October 18, 2022).

[70] European Commission, “Cambodia loses duty-free access to the EU market over human rights concerns,” August 12, 2020, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_20_1469 (accessed October 18, 2022).

[71] European Chamber of Commerce Cambodia, “Partial withdrawal of EBA,” https://investincambodia-eu.org/partial-withdrawal-of-eba/ (accessed October 18, 2022).

[72] US Trade Representative, 19 U.S. Code Section 2465, US Trade Representative, “GSP Expiration: Frequently Asked Questions,” January 2021, https://ustr.gov/sites/default/files/gsp/GSPexpiration2021.pdf (accessed October 18, 2022).

[73] Ned Price, Spokesperson of the US Department of State, “Business Advisory and GSP Assessment for Cambodia,” press statement, November 10, 2021, https://www.state.gov/business-advisory-and-gsp-assessment-for-cambodia/ (accessed October 18, 2022).

[74] US Embassy in Cambodia, “USTR to Assess GSP Eligibility of Beneficiary Countries,” https://kh.usembassy.gov/ustr-assess-gsp-eligibility-beneficiary-countries/ (accessed October 20, 2022).).

[75] Ibid.

[76] Office of the United States Trade Representative, “U.S. Generalized System of Preferences,” Guidebook, November 2020, p. 17, https://ustr.gov/sites/default/files/gsp/GSPGuidebook_0.pdf (accessed October 18, 2022).

[77] Ned Price, Spokesperson of the US Department of State, “Business Advisory and GSP Assessment for Cambodia,” press statement, November 10, 2021, https://www.state.gov/business-advisory-and-gsp-assessment-for-cambodia/ (accessed October 18, 2022).

[78] World Bank Group, “Productivity, Diversification, Domestic Investment Are Key to Cambodia’s Economic Recovery,” press release, January 31, 2022, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/01/31/productivity-diversification-domestic-investment-are-key-to-cambodia-s-economic-recovery (accessed October 18, 2022).

[79] World Bank, “World Bank in Cambodia, Overview – Context,” last updated March 29, 2022, https://www.worldbank.org/en/country/cambodia/overview (accessed October 18, 2022).

[80] Khorn Savi, “Officials say some factories may suspend workers in the future because of the coronavirus, not from EBA,” Phnom Penh Post Khmer, February 10, 2020,https://bit.ly/3zRQrvD (accessed October 18, 2022).

[81] Nandar Chan, “Idle Factories, Empty Trade Zone Highlight Coronavirus Impact on Southeast Asia,” Radio Free Asia, March 6, 2020, https://www.rfa.org/english/news/laos/coronavirus-southeastasia-03062020161747.html (accessed October 18, 2022).

[82] Sun Narin, “Ministry of Labor: Nearly 100,000 Cambodian workers affected by coronavirus,” VOA Khmer, April 28, 2020, https://khmer.voanews.com/a/some-1-hundred-thousand-workers-lose-jobs-because-of-coronavirus/5394567.html (accessed October 18, 2022).

[83] Human Rights Watch, “Brands Abandon Asia Workers in Pandemic – Companies Canceling Orders, Adding to Job Loss, Unpaid Wages,” April 1, 2020, https://www.hrw.org/news/2020/04/01/brands-abandon-asia-workers-pandemic (accessed October 18, 2022); Worker Rights Consortium, “Force Majeure or Farce Majeure?,” September 14, 2020, https://www.workersrights.org/communications-to-affiliates/force-majeure-or-farce-majeure/ (accessed October 18, 2022); Worker Rights Consortium, “Fired, Then Robbed: Fashion brands’ complicity in wage theft during Covid-19,” report, May 20, 2020, https://www.workersrights.org/wp-content/uploads/2021/04/Fired-Then-Robbed.pdf (accessed October 18, 2022).

[84] Eng Kim Hong, “8 hotels in Siem Reap close after tourist drop,” RFI, March 4, 2020, https://bit.ly/3QEKl7G (accessed October 18, 2022).

[85] Reuters, “Cambodia PM orders casinos shut down as coronavirus cases climb,” March 30, 2020, https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-cambodia-idINKBN21H0S4 (accessed October 18, 2022).

[86] CENTRAL, “Report on Implementation of Government Allowances in the Covid-19 Pandemic,” February 22, 2021, https://www.central-cambodia.org/archives/5069 (accessed October 18, 2022).

[87] Danielle Keeton-Olsen and Keat Soriththeavy, “Cambodian authorities arrest casino workers striking against Hong Kong-listed company,” China Labor Bulletin, January 6, 2022, https://clb.org.hk/content/cambodian-authorities-arrest-casino-workers-striking-against-hong-kong-listed-company (accessed October 18, 2022).

[88] Phoung Vantha, “Cambodia Extends Garment and Tourism Workers’ Monthly Support for Three Months,” Cambodianess, December 25, 2020, https://cambodianess.com/article/cambodia-extends-garment-and-tourism-workers-monthly-support-for-three-months (accessed October 18, 2022).

[89] Centre for Policy Studies, “The Covid-19 Pandemic and Workers in Cambodia,” Survey, March 2021, https://www.solidaritycenter.org/wp-content/uploads/2021/06/The-Covid-19-pandemic-and-worker-in-Cambodia_EN.pdf (accessed October 18, 2022).

[90] Ibid.

[91] Human Rights Watch, “Cambodia: Lockdowns Hit Low-Income Families Hard - Adopt Short-term, Long-term Social Protections to Safeguard Rights,” June 8, 2021, https://www.hrw.org/news/2021/06/08/cambodia-lockdowns-hit-low-income-families-hard (accessed October 18, 2022).

[92] Patrick Lee, “Government support for workers during Covid-19 insufficient,” Op-ed, Southeast Asia Globe, May 1, 2020, https://southeastasiaglobe.com/cambodian-workers-support-covid-19/ (accessed October 18, 2022).

[93] Khan Leakhena, “Factories Can’t Afford to Pay Suspended Workers 40 Percent: GMAC,” VOD News, April 1, 2020, https://vodenglish.news/factories-cant-afford-to-pay-suspended-workers-40-percent-gmac/ (accessed October 18, 2022).

[94] Sam Sopich, “Tycoon Kong Sang Selected as New GMAC President,” January 19, 2022, https://cambodianess.com/article/tycoon-kong-sang-selected-as-new-gmac-president (accessed October 18, 2022).

[95] UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR), General Comment No. 19: The right to social security (Art. 9 of the Covenant), 4 February 2008, E/C.12/GC/19.

[96] Human Rights Watch, “Cambodia: Lockdowns Hit Low-Income Families Hard – Adopt Short-term, Long-term Social Protections to Safeguard Rights,” June 8, 2021, https://www.hrw.org/news/2021/06/08/cambodia-lockdowns-hit-low-income-families-hard (accessed October 18, 2022).

[97] Ministry of Labor and Vocational Training, Law on Social Security Schemes, NS/RKM/1119/018, adopted November 2, 2019, https://www.nssf.gov.kh/default/wp-content/uploads/2020/09/2.-Law-on-Social-Security-Schemes.pdf (accessed October 18, 2022).

[98] ILO, “Practical options for the extension of social protection to workers in the informal economy in Cambodia - The extension of social protection to workers in the informal economy in Cambodia,” 2018, https://www.social-protection.org/gimi/ShowRessource.action;jsessionid=Tjl1Rn_wYgGw6ya9MVD4y4hmHIYu4gVbeOGEDw9ooWzoXcr3JnMb!-1064472180?id=57403 (accessed October 18, 2022).

[99] ILO, “Social Protection – Cambodia,” https://www.social-protection.org/gimi/ShowCountryProfile.action;jsessionid=TnyikExNTTkWiLfIeqJF7I1lL6673o_gPke9QLuhHabTtiBk59-q!445242879?iso=KH&lang=PT (accessed October 18, 2022).

[100] Khmer Times, “Cambodia garment, footwear and travel goods (GFT) Sector Development Strategy 2022-2027 to be launched Monday,” March 19, 2022, https://www.khmertimeskh.com/501044129/cambodia-garment-footwear-and-travel-goods-gft-sector-development-strategy-2022-2027-to-be-launched-monday/ (accessed October 18, 2022).

[101] Royal Government of Cambodia,’ Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027, prepared by the Supreme National Economic Council,’ February 2022, p. 24.

[102] Interview with Chhim Sithar, LRSU union president, Phnom Penh, April 28, 2022.

[103] OHCHR, “Human Rights Committee considers Report of Cambodia,” treaty bodies, press release, March 18, 2015, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2015/03/human-rights-committee-considers-report-cambodia (accessed October 18, 2022).

[104]             Interview with Soy Chanthou, federation president of FUFI, Kampong Speu city, April 9, 2022.

[105]             Ibid.

[106]             Ibid.

[107] IndustriALL, “Cambodian government should immediately release union leader,” April 28, 2020, https://www.industriall-union.org/cambodian-government-should-immediately-release-union-leader (accessed October 18, 2022).

[108] Clean Clothes Campaign, “Trade union leader spends 55 days in jail for Facebook post, brands do nothing,” June 23, 2020, https://cleanclothes.org/news/2020/trade-union-leader-spends-55-days-in-jail-for-facebook-post-brands-do-nothing (accessed October 18, 2022).

[109] IndustriALL, “Cambodian government should immediately release union leader,” April 28, 2020, https://www.industriall-union.org/cambodian-government-should-immediately-release-union-leader (accessed October 18, 2022).

[110] Clean Clothes Campaign, “Trade union leader spends 55 days in jail for Facebook post, brands do nothing,” June 23, 2020, https://cleanclothes.org/news/2020/trade-union-leader-spends-55-days-in-jail-for-facebook-post-brands-do-nothing (accessed October 18, 2022).

[111] Ibid.

[112] Business and Human Rights Resource Center, “Lawsuit against labour union president (re inciting social unrest, Cambodia),” December 2, 2020, https://www.business-humanrights.org/fr/derni%C3%A8res-actualit%C3%A9s/lawsuit-against-labour-union-president-re-inciting-social-unrest-cambodia/ (accessed October 18, 2022).

[113] Ibid.

[114] Khy Sovuthy, “Garment factories accused of union busting under cover of Covid-19,” May 22, 2020, https://cambojanews.com/garment-factories-accused-of-union-busting-under-cover-of-covid-19/ (accessed October 18, 2022).

[115] Clean Clothes Campaign, “Trade union leader spends 55 days in jail for Facebook post, brands do nothing,” June 23, 2020, https://cleanclothes.org/news/2020/trade-union-leader-spends-55-days-in-jail-for-facebook-post-brands-do-nothing (accessed October 18, 2022).

[116] Joint CSO statement, “Joint Statement: Government Must Release Nagaworld Unionists and Respect Labour Rights,” January 4, 2022, https://www.central-cambodia.org/archives/5618 (accessed October 18, 2022).

[117] Letter from Human Rights Watch to NagaWorld and to H.E. Dr. Ith Samheng, Minister of Labor and Vocational Training, dated January 27, 2022 (see appendix).

[118] Joint CSO statement, “Joint Statement: Government Must Release Nagaworld Unionists and Respect Labour Rights,” January 4, 2022, https://www.central-cambodia.org/archives/5618 (accessed October 18, 2022).

[119] Ibid.

[120] CIVICUS, “Crackdown on Union Strike in Cambodia While Repression of Opposition and Critics Continues,” January 5, 2022, https://monitor.civicus.org/updates/2022/01/05/crackdown-union-strike-cambodia-while-repression-opposition-and-critics-continues/ (accessed October 18, 2022).

[121] Human Rights Watch, “Cambodia: Scrap Abusive Covid-19 Prevention Bill – 20-Year Sentences Wrong Approach to Public Health Challenge,” March 5, 2020, https://www.hrw.org/news/2021/03/05/cambodia-scrap-abusive-covid-19-prevention-bill (accessed October 18, 2022).

[122] Mech Dara and Michael Dickison, “Four More NagaWorld Protesters Face Arrest Under Covid-19,” VOD News, February 6, 2022, Law, https://vodenglish.news/four-more-nagaworld-protesters-face-arrest-under-covid-19-law/ (accessed October 18, 2022).

[123] Human Rights Watch, “Cambodia: Covid-19 Used to Justify Crackdown on Union – UN, ILO, Governments Should Denounce Arrests of Union Leaders, Activists,” March 15, 2022, https://www.hrw.org/news/2022/02/15/cambodia-covid-19-used-justify-crackdown-union (accessed October 18, 2022).

[124] Mom Kunthear, “NagaWorld protesters summonsed over ‘obstruction’ of Covid measures,” Phnom Penh Post, February 5, 2022, https://www.phnompenhpost.com/national/nagaworld-protesters-summonsed-over-obstruction-covid-measures (accessed October 18, 2022).

[125] Information provided by CENTRAL on October 11, 2022.

[126] CIVICUS, “Journalists, Opposition Activists and Unionists Targeted During Pandemic in Cambodia,” July 23, 2020, https://monitor.civicus.org/updates/2020/07/23/journalists-opposition-activists-and-unionists-targeted-during-pandemic-cambodia/ (accessed October 18, 2022).

[127]             Interview with Chhim Sithar, LRSU union president, Phnom Penh, April 28, 2022.

[128]             Interview with Hai Sopheap, LRSU union activist, Phnom Penh, April 28, 2022.

[129]             Interview with Sun Sreypich, LRSU union activist, Phnom Penh, April 28, 2022.

[130]             Interview with Soy Chanthou, FUFI federation president, in Phnom Penh, April 9, 2022.

[131]             Human Rights Watch, “Cambodia’s Government Should Stop Silencing Journalists, Media Outlets – Free Arbitrarily Detained Media Workers, Restore Media Licenses,” November 2, 2020, https://www.hrw.org/news/2020/11/02/cambodias-government-should-stop-silencing-journalists-media-outlets (accessed October 18, 2022).

[132] Daniel de Carteret, “Cambodian Opposition, Activists Slam New Trade Union Law,” VOA, April 5, 2016, https://www.voanews.com/a/cambodian-opposition-activists-slam-new-trade-union-law/3269693.html (accessed October 18, 2022).

[133] Fair Labor Association, “Leading Apparel and Footwear Brands Meet with Cambodian Government to Express Concerns About Worker Rights,” October 23, 2018, https://www.fairlabor.org/leading-apparel-and-footwear-brands-meet-with-cambodian-government-to-express-concerns-about-worker-rights/ (accessed October 18, 2022).

[134] Fair Labor Association, “21 Companies Sourcing from Cambodia Express Concerns about Labour and Human Rights,” May 2, 2019, https://www.fairlabor.org/21-companies-sourcing-from-cambodia-express-concerns-about-labor-and-human-rights/ (accessed October 18, 2022).

[135] International Trade Union Confederation, “Survey of violations of Trade Union Rights – Freedom of Association, Collective Bargaining, Strike,” https://survey.ituc-csi.org/Cambodia.html?lang=en#tabs-2 (accessed October 18, 2022).

[136] Human Rights Watch interview with Ou Tephalin, president of CFSWF, Phnom Penh, May 11, 2022.

[137] Joint CSO Submission to the United Nations Universal Periodic Review, 32nd Session of the Working Group on the UPR, Human Rights Council, p. 4, https://uprdoc.ohchr.org/uprweb/downloadfile.aspx?filename=6162&file=EnglishTranslation (accessed October 18, 2022).

[138] Direct Request (CEACR) - adopted 2021, published 110th ILC session (2022), Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87) - Cambodia (Ratification: 1999), https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:13100:0::NO:13100:P13100_COMMENT_ID,P13100_COUNTRY_ID:4122258,103055:NO (accessed October 18, 2022).

[139] Ibid.

[140] Ibid.

[141] Observation (CEACR) - adopted 2021, published 110th ILC session (2022), Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87) - Cambodia (Ratification: 1999), https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:13100:0::NO:13100:P13100_COMMENT_ID,P13100_COUNTRY_ID:4122256,103055:NO (accessed October 18, 2022).

[142] Ibid.

[143] ILO, Direct Contacts Mission - Cambodia (28 March to 1 April 2022), Conclusions and recommendations, https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_845705.pdf (accessed October 18, 2022).

[144] Individual Case (CAS) - Discussion: 2017, Publication: 106th ILC session (2017), https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:13101:0::NO:13101:P13101_COMMENT_ID:4056429 (accessed October 18, 2022).

[145] Individual Case (CAS) - Discussion: 2021, Publication: 109th ILC session (2021), https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:13101:0::NO:13101:P13101_COMMENT_ID:4056429 (accessed October 18, 2022).

[146] Ibid.

[147] Interview with Touch Kosal, federation president of CTWUF, on the phone, March 25, 2022.

[148] Ibid.

[149] Ibid.

[150] Ibid. Also interview with Solidarity Center Cambodia.

[151] Human Rights Watch interview with Ou Tephalin, president of CFSWF, Phnom Penh, May 11, 2022.

[152] Human Rights Watch interview with representatives of CENTRAL, Phnom Penh, June 24, 2022.

[153] Ananth Baliga and Keat Soriththeavy, ‘NagaWorld Union Leader: ‘I Didn’t Understand the Feelings of the Members’,’ VOD News, March 16, 2022, https://vodenglish.news/nagaworld-union-leader-i-didnt-understand-the-feelings-of-the-members/ (accessed October 18, 2022).

[154] Human Rights Watch phone interview with Touch Kosal, CTWUF president, March 25, 2022.

[155] Interview with Touch Kosal, federation president of CTWUF, on the phone, on March 25, 2022.

[156] Interview with Touch Kosal, federation president of CTWUF, on the phone, on March 25, 2022.

[157] Interview with Touch Kosal, federation president of CTWUF, on the phone, on M arch 25, 2022.

[158] Letter from Human Rights Watch to Rosewood Phnom Penh Hotel, dated May 25, 2022 (see appendix).

[159] Union statutes set out the term of the union’s mandate, which usually extends to a period of between three and five years.

[160] No response by Monopia to letter by Human Rights Watch to Monopia, dated May 30, 2022 (see appendix).

[161] Interview with Pol Khoeun. newly elected secretary of FUFI, in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[162] Keat Soriththeavy and Mam Sampichida, “Exactly 1,000 Votes Cast in NagaWorld Union Vote, Chhim Sithar Re-Elected: Union,” VOD News, May 2, 2022, https://vodenglish.news/exactly-1000-votes-cast-in-nagaworld-union-vote-chhim-sithar-re-elected-union/ (accessed October 18, 2022).

[163] Information provided to Human Rights Watch by Solidarity Center and CENTRAL. Human Rights Watch never received a response from NagaWorld to three letters in July 2020, January 2022, and May 2022.

[164] Interview with CENTRAL, Phnom Penh, August 10, 2022.

[165] Interview with CENTRAL, Phnom Penh, June 24, 2022.

[166] See the case of Rosewood (interview with Touch Kosal, CTWUF federation president), Monopia (interview with FUFI).

[167] Law on Trade Unions, art. 65: “It shall be considered as unlawful for a union or its representatives to commit any of the following practices: […] f) To agitate for purely political purposes or for their personal ambitions, or to commit acts of violence at the workplace and other places;”.

[168]             Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights in Cambodia, “A Human Rights Analysis of the Draft Law on Trade Unions,” p. 26, https://cambodia.ohchr.org/~cambodiaohchr/sites/default/files/TUL_Analysis-Eng.pdf (accessed October 18, 2022).

[169]             ILO, “Freedom of association - Compilation of decisions of the Committee on Freedom of Association,” June 20, 2018, paras. 806, 807, 808, and 810, https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---normes/documents/publication/wcms_632659.pdf (accessed October 18, 2022).

[170]             Royal Government of Cambodia,’ Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027, prepared by the Supreme National Economic Council,’ February 2022, p. 13.

[171] IUF Asia/Pacific, “Striking workers denounce NagaWorld management’s misinformation campaign, call for release of arrested leaders and restoration of union rights,” January 29, 2022, https://iufap.org/2022/01/29/striking-workers-denounce-nagaworld-managements-misinformation-campaign-call-for-release-of-arrested-leaders-and-restoration-of-union-rights/ (accessed October 18, 2022).

[172] NagaCorp Ltd., “Announcement of Final Results for the Year Ended 31 December 2020,” Stock Code: 3918, March 8, 2021, https://doc.irasia.com/listco/hk/nagacorp/annual/2020/res.pdf (accessed October 18, 2022).

[173] LICADHO, “Flash Info: NagaWorld Workers Protest as Court Rules Strike “Illegal”,”’ December 18, 2021, https://www.licadho-cambodia.org/flashnews.php?perm=303 (accessed October 18, 2022).

[174] Joint CSO statement, “Joint Statement on Strike Action by NagaWorld Employees,” December 18, 2021, https://www.central-cambodia.org/archives/5585 (accessed October 18, 2022).

[175] IUF-AP, “Union office raided, striking NagaWorld workers arrested, as management and authorities respond with repression,” January 1, 2022, https://iufap.org/2022/01/01/union-office-raided-striking-nagaworld-workers-arrested-as-management-and-authorities-respond-with-repression/ (accessed October 18, 2022).

[176] Direct Request (CEACR) – adopted 2021, published 110th ILC session (2022), Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87) – Cambodia, https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:13100:0::NO:13100:P13100_COMMENT_ID,P13100_COUNTRY_ID:4122258,103055:NO (accessed October 18, 2022).

[177] Ibid.

[178] Gerald Flynn and Phoung Vantha, “NagaWorld Union Leader Arrested in Chaotic Scenes Outside Australian Embassy,” Cambodianess, January 4, 2022. https://cambodianess.com/article/nagaworld-union-leader-arrested-in-chaotic-scenes-outside-australian-embassy (accessed October 18, 2022).

[179] UN experts, “Cambodia: Arrests of strikers may be breach of human rights law,” January 5, 2022, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/01/cambodia-arrests-strikers-may-amount-breach-human-rights-law-un-experts (accessed October 18, 2022).

[180] Solidarity Center, “Striking Casino Workers in Cambodia Protest Union Leaders’ Arrests,” January 24, 2022, https://www.solidaritycenter.org/striking-casino-workers-in-cambodia-protest-union-leaders-arrests/ (accessed October 18, 2022).

[181] IUF-AP, “More union leaders arrested as Cambodian government violates human rights to protect NagaWorld profits,” February 10, 2022, https://iufap.org/2022/02/10/more-union-leaders-arrested-as-cambodian-government-violates-human-rights-to-protect-nagaworld-profits/ (accessed October 18, 2022).

[182] Reuters, “US says troubled by Cambodian action against striking casino workers,” January 4, 2022, https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-says-troubled-by-cambodian-action-against-striking-casino-workers-2022-01-04/ (accessed October 18, 2022).

[183] Teng Yalirozy, “NagaWorld Strikers Are Arrested as They Were Returning from Being Tested for COVID-19,” Cambodianess, February 6, 2022, https://cambodianess.com/article/nagaworld-strikers-are-arrested-as-they-were-returning-from-being-tested-for-covid-19 (accessed October 18, 2022).

[184] In Cambodia, current testing protocol does not commonly require isolation for those who test negative from a Covid-19 test.

[185] Tran Techseng and Michael Dickison, “NagaWorld Strikers Instructed to Stay Home for 7 Days,” VOD News, February 5, 2022, https://vodenglish.news/nagaworld-strikers-instructed-to-stay-home-for-7-days/ (accessed October 18, 2022).

[186] Keat Soriththeavy and Ananth Baliga, “Health Order Shuts Down NagaWorld Rallies, Global Unions Show Support,” VOD News, February 7, 2022, https://vodenglish.news/health-order-shuts-down-nagaworld-rallies-global-unions-show-support/ (accessed October 18, 2022).

[187] Human Rights Watch, “Cambodia: Covid-19 Used to Justify Crackdown on Union – UN, ILO, Governments Should Denounce Arrests of Union Leaders, Activists,” February 15, 2022, https://www.hrw.org/news/2022/02/15/cambodia-covid-19-used-justify-crackdown-union (accessed October 18, 2022).

[188] Ruwan Subasinghe, Jeff Vogt, “Will fundamental workers’ rights also fall victim to COVID-19?,” Equal Times, April 23, 2020, https://www.equaltimes.org/will-fundamental-workers-rights?lang=en#.Yu7LjexBw-Q (accessed October 18, 2022).

[189] Ibid.

[190] Meng Seavmey, “Authorities Condemned for Using Health Measures to Restrict NagaWorld Strike,” February 16, 2022, https://cambodianess.com/article/authorities-condemned-for-using-health-measures-to-restrict-nagaworld-strike (accessed October 18, 2022).

[191] The UN Special Rapporteur on the situation of human rights in Cambodia, the UN Special Rapporteur on the promotion and protection of the right to freedom of opinion and expression, the UN Special Rapporteur on the rights to freedom of peaceful assembly and of association, the UN Special Rapporteur on the right to health, and the UN Special Rapporteur on the situation of human rights defenders.

[192] OHCHR, “Cambodia: Stifling new measures against striking workers are ‘unjustified’ – UN human rights experts,” Special Procedures, press release, February 16, 2022, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/02/cambodia-stifling-new-measures-against-striking-workers-are-unjustified-un (accessed October 18, 2022).

[193] Interview with Chhim Sithar, LRSU union president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[194] Keat Soriththeavy, “NagaWorld Protestors Let Through Barricade as UN Official Looks On,” August 17, 2022, https://vodenglish.news/nagaworld-protestors-let-through-barricade-as-un-official-looks-on/ (accessed October 18, 2022).

[195] Letter from Human Rights Watch to the Japan International Cooperation Agency (dated June 24, 2022 (see appendix).

[196] Japan Foreign Ministry, Exchange of letters on two aid grants, September 27, 2016, https://www.mofa.go.jp/mofaj/press/release/press4_003744.html (accessed October 18, 2022).

[197] JICA, ‘The Project for Improvement of Transportation Capacity of Public Bus in Phnom Penh,’ https://www2.jica.go.jp/ja/evaluation/pdf/2016_1660370_1_s.pdf (accessed October 18, 2022).

[198] Letter from the Japan International Cooperation Agency to Human Rights Watch, dated July 28, 2022 (see appendix). See also Human Rights Watch, “Japan: Press Cambodia to End Trade Union Crackdown – Tokyo-Provided Buses Used in Forced Removal of Strikers,” August 8, 2022, https://www.hrw.org/news/2022/08/08/japan-press-cambodia-end-trade-union-crackdown (accessed October 18, 2022).

[199] Information provided by CENTRAL on June 30, 2022.

[200] Keat Soriththeavy, “NagaWorld Workers Met With Violence Near Casino Complex,” VOD News, June 27, 2022, https://vodenglish.news/nagaworld-workers-met-with-violence-near-casino-complex/ (accessed October 18, 2022).

[201] Interview with Re Sovandy, LRSU union activist, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[202] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[203] Interview with Chem Ratha, LRSU union activist, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[204] Letter from Human Rights Watch to NagaWorld, dated May 31, 2022 (see appendix).

[205] Ouch Sony, “More Than 1,000 Shoe-Factory Workers Protest, Police Detain Three,” VOD News, May 31, 2022, https://vodenglish.news/more-than-1000-shoe-factory-workers-protest-police-detain-three/?fbclid=IwAR2jXG0eLmPi1O48K_tTLq45b-QsaByiYQbAPhRGj2ulqwK6xbiPwPT4NUo (accessed October 18, 2022).

[206] Since the closure of Violet Apparel, reference is made to its parent company, Ramatex Group, including during proceedings at the Arbitration Council.

[207] Ministry of Labor and Vocational Training, Warning letter addressed to Yang Sophorn – Immediately cease illegal union activities conducted at Violet Apparel (Cambodia) Co., Ltd., No. 651 KB/AK/VK, dated July 1, 2020.

[208] Warning Letter, ‘Warning Letter Addressed to Mrs. Yang Sophorn, President of the Cambodian Alliance of Trade Unions,’ No. 530 KB/AK/VK, August 4, 2022; Published on the Facebook page of Ministry of Labor and Vocational Training, https://www.facebook.com/100057607683328/posts/pfbid0tKJ6RU9ssV9rof9jAtcoXuJGFbpL9j4S1QQRBKBWFguRuNrfRC2yG68i6zZEfPful/?d=n (accessed October 18, 2022).

[209] Cambodia’s Labor Law, art. 67: “A labor contract signed with consent for a specific duration must contain a precise finishing date. The labor contract signed with consent for a specific duration cannot be for a period longer than two years. It can be renewed one or more times, as long as the renewal does not surpass the maximum duration of two years. Any violation of this rule leads the contract to become a labor contract of undetermined duration.”

[210] ILO-BFC, “Guide to the Cambodian Labor Law for the Garment Industry,” 2014, p.17, Cambodian-Labour-Law-Guide_FINAL-2020_16-07-2020.pdf (betterwork.org) (accessed October 20, 2022).

[211] Cambodia Labor Law, art. 73.

[212] Cambodia Labor Law, articles 73 and 74.

[213] Cambodia Labor Law, article 73.

[214] Cambodia Labor Law, article 67. Article 67 states: “The labor contract signed with consent for a specific duration cannot be for a period longer than two years. It can be renewed one or more times, as long as the renewal does not surpass the maximum duration of two years. Any violation of this rule leads the contract to become a labor contract of undetermined duration.” Arbitration Council Awards 10/03, 02/04, 155/09(9), 70/11(1), 105/11(3).

[215] Cambodia Labor Law, arts. 75, 89 and 91.

[216] MoLVT, Instruction No. 050/19 on determination of the type of employment contract, issued on May 17, 2019, https://www.arbitrationcouncil.org/download/instruction-no-050-19-k-b-s-n-n-k-b-k-dated-17-may-2019-on-determination-of-type-of-employment-contracts-unofficial-translation-by-gmac/?wpdmdl=9302&refresh=62b71dcce6bbd1656167884 (accessed October 18, 2022).

[217] Interview with CENTRAL, Phnom Penh, June 24, 2022.

[218] Individual Case (CAS) - Discussion: 2017, Publication: 106th ILC session (2017), https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:13100:0::NO::P13100_COMMENT_ID:3330983 (accessed October 18, 2022).

[219] Human Rights Watch, ““Work Faster or Get Out” – Labor Rights Abuses in Cambodia’s Garment Industry,” March 11, 2015, https://www.hrw.org/report/2015/03/11/work-faster-or-get-out/labor-rights-abuses-cambodias-garment-industry#_ftnref49 (accessed October 18, 2022).

[220] Trade Union Law, articles 43 and 67. A shop steward refers to a representative of workers elected directly by workers.

[221] The International Labor Organization’s compliance program conducts annual surveys of garment and footwear exporting factories, covering 548 factories registered with Better Factories Cambodia (BFC).

[222] International Labor Organization, “Better Factories Cambodia Annual Report 2018: An Industry and Compliance Review,” 2018, https://betterwork.org/wp-content/uploads/2018/12/BFC-Annual-Report-2018.pdf (accessed October 18, 2022).

[223]             Interview with Bent Gehrt, Southeast Asia director at Workers Rights Consortium, on phone, on August 15, 2022.

[224]             ITUC, “Survey of violations of Trade Union Rights – Cambodia, Practice,” November 30, 2009, https://survey.ituc-csi.org/Cambodia.html?lang=en#tabs-3 (accessed October 18, 2022).

[225]             Interview with Nov Chantha, former local Free Independent Trade Union Federation (FUFI) president, in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[226]             Monopia (Cambodia) Co., Ltd. Krang Svay, Roleang Kreul Samraong Tong, Kampong Speu, 5206, Cambodia.

[227]             Interview with Nov Chantha, former local FUFI president, in Kampong Speu city, April 9, 2022.

[228]             Interview with Nov Chantha, former local FUFI president and Oeun Channy, former vice-president of local FUFI affiliate union in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[229]             Interview with Ouen Channy, former vice-president of local FUFI affiliate union, in Kampong Speu city, on April 9, 2022. Ouen alleged that the factory had falsified a warning letter that he had never received. The factory presented that letter to the Ministry of Labor when applying for the dismissal of both union leaders. Chantha?? never received a warning.

[230]             Interview with Soy Chanthou, FUFI’s federation president, in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[231]             Letter from Human Rights Watch to Monopia dated May 30, 2022 (see appendix).

[232]             Letter from Human Rights Watch to Fast Retailing Group, dated July 26, 2022 (see appendix).

[233]             Email by Yukhiro Nitta, Group Executive Officer, Sustainability at Fast Retailing Group to Human Rights Watch, dated August 12, 2022. See also a union response to the lack of transparency by ILO’s BFC project, Solidar Suisse, “Joint Statement on Better Work Transparency Data,” September 29, 2021, https://solidar.ch/wp-content/uploads/2021/11/Better_Work_Statement_29_September_2021.pdf (accessed October 18, 2022).

[234]             Email by Yukhiro Nitta, Group Executive Officer, Sustainability at Fast Retailing Group to Human Rights Watch, dated August 12, 2022.

[235] Interview with Yon Yet, local CATU president, in Phnom Penh, on March 23, 2022.

[236] The majority were on three-months fixed-duration contracts. See Fast Retailing Group, Code of Conduct for Production Partners, https://www.fastretailing.com/eng/sustainability/labor/pdf/coc_en.pdf (accessed October 18, 2022).

[237] Interview with Yon Yet, local CATU president, in Phnom Penh, on March 23, 2022.

[238] Human Rights Watch conducted interviews with Yon Yet, Him Rokei and Kon Sokoun in April 2022.

[239] Interview with Yon Yet, local CATU president, Phnom Penh, March 23, 2022.

[240] Letter from Human Rights Watch to Trax Apparel factory, dated May 20, 2022 (see appendix).

[241] Better Factories Cambodia, “Guidelines on Responsible Retrenchment during the Covid-19 Global Pandemic, Cambodian Legal Provisions,” 2021, https://betterwork.org/wp-content/uploads/2021/12/Guidelines-on-Responsible-Retrenchment-during-the-Covid-19-Global-Pandemic.pdf (accessed October 19, 2022).

[242] Ibid., p. 4, Cambodia Labor Law, art. 95; Trade Union Law, art. 41; Prakas 302/18.

[243] Interview with Kong Atith, president of Coalition of Cambodian Apparel Workers Democratic Union (C.CAWDU), phone interview, April 26, 2022.

[244] Khy Sovuthy, “Garment factories accused of union busting under cover of Covid-19,” CamboJA, May 22, 2020, https://cambojanews.com/garment-factories-accused-of-union-busting-under-cover-of-covid-19/ (accessed October 19, 2022).

[245] Ibid.

[246] Information received by CENTRAL on June 24, 2022.

[247] This case resulted in reinstatement of the union president of a small independent union at ML Intimate Apparel factory, upon the Ministry of Labor’s ruling that the allegations lacked evidence; yet the factory dismissed him again two weeks later.

[248] The company reinstated the union leader upon agreement to make a public written apology promising to refrain from these activities again.

[249] Interview with Yang Sophorn, federation president of CATU, Phnom Penh, March 15, 2022 and Interview with Ek Sarun, former local CATU secretary, Phnom Penh, March 15, 2022.

[250] Interview with Ek Sarun, former local CATU secretary, Phnom Penh, March 15, 2022.

[251] In a letter to Roo Hsing, Human Rights Watch, dated July 20, 2020, requested to see the evidence but did not receive a response (see appendix).

[252] Interview with Yang Sophorn, CATU federation president, Phnom Penh, March 23, 2022.

[253] Khut Sokun,”‘Laid-Off Factory Workers Protest for Compensation,” April 12, 2022, https://vodenglish.news/laid-off-factory-workers-protest-for-compensation/ (accessed October 19, 2022).

[254] Interview with Yang Sophorn, CATU federation president, in Phnom Penh, on March 23, 2022.

[255] Interview with Chuon Thea, local CATU president, Phnom Penh, March 15, 2022.

[256] Ibid.

[257] Interview with Yon Sreymom, local CATU vice president, and Lon Sophal, local CATU secretary at Violet Apparel factory, Phnom Penh, March 13, 2022. Interview with FUFI leaders, Kampong Speu city, April 9, 2022.

[258] FreshNews has since removed NagaWorld’s statement that it had shared on January 23, 2022; however, IUF Asia/Pacific had copied a screenshot: IUF Asia/Pacific, “Striking workers denounce NagaWorld management’s misinformation campaign, call for release of arrested leaders and restoration of union rights,” January 29, 2022, https://iufap.org/2022/01/29/striking-workers-denounce-nagaworld-managements-misinformation-campaign-call-for-release-of-arrested-leaders-and-restoration-of-union-rights/ (accessed October 19, 2022); and Ben Blaschke, ‘NagaWorld denies claims it targeted union members in reducing workforce,’ Inside Asia Gaming, January 25, 2022,, https://www.asgam.com/index.php/2022/01/25/nagaworld-denies-claims-it-targeted-union-members-in-reducing-workforce/ (accessed October 19, 2022).

[259] Interview with Chhim Sithar, LRSU union president, Phnom Penh, April 28, 2022.

[260] Ibid.

[261] Arbitration Council, 012/21 - Naga World Limited, September 10, 2021.

[262] Interview with CENTRAL in Phnom Penh, June 24, 2022.

[263] Letters from Human Rights Watch to NagaWorld, dated July 17, 2021, and a follow up letter on September 1, 2021 (see appendix).

[264] LRSU asserted that it was never given a copy of the authorization letter.

[265] The Facebook post had not mentioned Le Meridien Angkor Hotel, or any individual associated with the company. In response to the Facebook post, Le Meridien management accused the union activist members of “incitement.” Human Rights Watch saw a letter addressed to the union activists from Le Meridien Angkor General Manager, Sabreena Jacob, dated July 14, 2020. See also Gerald Flynn, Lay Sopheavatey and Vantha Phoung, “Staff at Le Meridien Angkor Hotel Demand Reinstatement of Union Activists,” Cambodianess, August 5, 2020, https://cambodianess.com/article/staff-at-le-meridien-angkor-hotel-demand-reinstatement-of-union-activists (accessed October 19, 2022).

[266] Khy Sovuthy, ‘Major hotel brand shutters temporarily but labor dispute remains unresolved,’ November 25, 2020, https://cambojanews.com/major-hotel-brand-shutters-temporarily-but-labor-dispute-remains-unresolved/ (accessed October 19, 2022).

[267] Human Rights Watch sought a comment from Marriott International, of which Le Meridien Angkor is an affiliate, which responded that the company was closely monitoring the situation, expressing its commitment to human rights. Letter from Human Rights Watch to Marriott International Group, dated May 25, 2022, and response from Andrew Newmark, vice-president, Human Resources, Asia Pacific, dated June 3, 2022 (see appendix).

[268]            Royal Government of Cambodia,’ Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027, prepared by the Supreme National Economic Council,’ February 2022, pp. 4, 13 and 23.

[269]             Human Rights Watch, “Joint Letter to Prime Minister Hun Sen – Re: Cambodia’s Law on Trade Unions and Cases Against Union Leaders,” December 18, 2019, https://www.hrw.org/news/2019/12/18/joint-letter-prime-minister-hun-sen (accessed October 19, 2022).

[270]             Articles 54 to 56 of the Trade Union Law.

[271] Clean Clothes Campaign, UPR Submission, Third Cycle, https://uprdoc.ohchr.org/uprweb/downloadfile.aspx?filename=6280&file=EnglishTranslation (accessed October 19, 2022).

[272] Ibid.

[273] Ministry of Labor and Vocational Training, Prakas On Most Representative Status of Union and Formality and Procedure to Obtain Most Representative Status, No.: 303 K.B / Br.K.K.B.K , July 2, 2018, http://www2.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/108887/134812/F-866016378/CAM108887.pdf (accessed October 19, 2022).

[274] International Trade Union Confederation, ‘Survey of Violations of Trade Union Rights,’ https://survey.ituc-csi.org/Cambodia.html?lang=en#tabs-2 (accessed October 19, 2022).

[275] ILO, “Direct Request (CEACR) - adopted 2021, published 110th ILC session (2022) – Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87) – Cambodia,” https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:13100:0::NO:13100:P13100_COMMENT_ID,P13100_COUNTRY_ID:4122258,103055:NO (accessed October 19, 2022).

[276] MoLVT, Prakas 303 K.B/Br.K.K.B.K dated 02 July 2018 on Most Representative Status of Union and Formality and Procedure to Obtain Most Representative Status (Unofficial translation by GMAC), https://www.arbitrationcouncil.org/download/prakas-303-k-b-br-k-k-b-k-dated-02-july-2018-on-most-representative-status-of-union-and-formality-and-procedure-to-obtain-most-representative-status-unofficial-translation-by-gmac/ (accessed October 19, 2022).

[277] Interview with CENTRAL, in Phnom Penh, on June 24, 2022, during which they raised the case at SYHJ Garment factory.

[278] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[279] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[280] The complaint filed by the IUF on March 17, 2022, remains confidential, https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:50001:0::NO:50001:P50001_COMPLAINT_FILE_ID:4141200 (accessed October 19, 2022).

[281] ILO, “Direct Request (CEACR) - adopted 2021, published 110th ILC session (2022) – Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87) – Cambodia,” https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:13100:0::NO:13100:P13100_COMMENT_ID,P13100_COUNTRY_ID:4122258,103055:NO (accessed October 19, 2022).

[282] Interview with Soy Chanthou, federation president of FUFI, in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[283] Royal Government of Cambodia, ‘Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027,’ prepared by the Supreme National Economic Council, February 2022, p. 23.

[284] E.g. in an interview with four current and former FUFI union leaders at Monopia factory in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[285] Interview with Yang Sophorn, federation president of CATU, in Phnom Penh, on March 23, 2022.

[286] Interview with four current and former FUFI union leaders at Monopia factory in Kampong Speu city, on April 9, 2022.

[287] Interview with Soy Chanthou, FUFI’s federation president, in Phnom Penh, on April 9, 2022.

[288] CATU, “Statement On The Decision Of The Head Of The Department Of Labour Disputes In Refusing To Resolve The Collective Labour Dispute At Roo Hsing Garment Co., Ltd.,” May 13, 2020, https://catucambodia.org/tag/roohsing/ (accessed October 19, 2022).

[289] Royal Government of Cambodia, ‘Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027,’ prepared by the Supreme National Economic Council, February 2022, pp. 12-13.

[290] Royal Government of Cambodia, ‘Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027,’ prepared by the Supreme National Economic Council, February 2022, p. 23.

[291] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[292] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[293] Letter from head of ILO’s Regional Office in Asia and Pacific in Bangkok, Graeme Buckley, to Human Rights Watch on August 2, 2022.

[294] Interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[295] Labor Law, Article 312.

[296] Interview with Yang Sophorn, CATU leader, in Phnom Penh, on March 15, 2022; interview with Chhim Sithar, LRSU president, in Phnom Penh, on April 28, 2022.

[297] Arbitration Council Foundation, “2015 Annual Report,” April 1, 2016, p. 11, https://www.arbitrationcouncil.org/download/annual-report-%202015/?wpdmdl=2839&refresh=5e05a33d2e03f1577427773 (accessed October 19, 2022).

[298] Arbitration Council Foundation, “2021 Annual Report,” July 1, 2022, p. 2, https://www.arbitrationcouncil.org/download/annual-report-2021/?wpdmdl=14052&refresh=62f02636e229b1659905590 (accessed October 19, 2022).

[299] Art. 310 of Cambodia’s Labor Law.

[300] Interview with anonymized labor advocate, in Phnom Penh, on April 11, 2022.

[301] GMAC, NACC, CCTU, CLC, CNC, N:C, CATU, CNCLP, FTUWKC signed the “Memorandum of Understanding On Improving Industrial Relations in the Garment Industry” in Phnom Penh on October 3, 2012, https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/93337/109083/F-1716635200/KHM93337%20Eng.pdf (accessed October 19, 2022).

[302] Worker Rights Consortium, “Update on Ongoing Abuse of Temporary Employment Contracts in the Cambodian Garment Industry,” April 11, 2014, https://www.workersrights.org/wp-content/uploads/2019/08/WRC-Update-on-Misuse-of-FDCs-in-Cambodia-041114.pdf (accessed October 19, 2022).

[303] Zombor Peter, “Unions Want Arbitration Council Deal Renewed,” Cambodia Daily, July 31, 2014, https://english.cambodiadaily.com/news/unions-want-arbitration-council-deal-renewed-65410/ (accessed October 19, 2022).

[304] Interview with Ek Sarun, former local CATU leader at Roo Hsing factory, Phnom Penh, March 15, 2022.

[305] Information provided by CENTRAL on October 11, 2022.

[306] Interview with Yang Sophorn, CATU federation president, in Phnom Penh, on March 15, 2022.

[307] Interview with anonymized labor advocate, in Phnom Penh, on April 11, 2022.

[308] Ibid.

[309] Interview with Yang Sophorn, CATU president, in Phnom Penh, on March 13, 2022.

[310] Labor Law, Article 311. Article 311 states “Members of the Council of Arbitration shall be chosen from among magistrates, members of the Labor Advisory Committee, and generally from among prominent figures known for their moral qualities and their competence in economic and social matters. These persons shall be included on a list prepared each year by a Prakas (ministerial order) of the Ministry in Charge of Labor.

[311] Arbitration Council, “About AC – FAQ,”, https://www.arbitrationcouncil.org/about-ac/faq/ (accessed October 19, 2022).

[312] Labor Law, article 311. Article 311 states "Members of the Council of Arbitration shall be chosen from among magistrates, members of the Labor Advisory Committee, and generally from among prominent figures known for their moral qualities and their competence in economic and social matters. These persons shall be included on a list prepared each year by a Prakas (ministerial order) of the Ministry in Charge of Labor."

[313] Interview with Yang Sophorn, CATU federation president, in Phnom Penh, on March 15, 2022.

[314] Interview with Bent Gehrt, Southeast Asia Director for Worker Rights Consortium, on the phone, April 11, 2022.

[315] Interview with anonymized labor advocate, in Phnom Penh, on April 11, 2022.

[316] Ibid.

[317] Ibid.

[318] Labor Law, articles 75 and 91. Article 75 states “The minimum period of a prior notice is set as follows: Seven days, if the worker's length of continuous service is less than six months; Fifteen days, if the worker's length of continuous service is from six months to two years; One month, if the worker's length of continuous service is longer than two years and up to five years.” Article 91 states “The termination of a labor contract without valid reasons, by either party to the contract, entitles the other party to damages. These damages are not the same as the compensation in lieu of prior notice or the dismissal indemnity.”

[319] Ministry of Labor and Vocational Training, Prakas No. 288/01, signed 5 November 2001 on Declarations of Opening and Closure of the Enterprise and Establishment

[320] See e.g., Arbitration Council Award No. 068/19 – Meta Biomed.

[321] Labor Law, article 71. Art. 71 states “…When the enterprise faces a serious economic or material difficulty or any particularly unusual difficulty, which leads to a suspension of the enterprise operation. This suspension shall not exceed two months and be under the control of the Labor Inspector. …”

[322] ILO, C158 – Termination of Employment Convention, 1982 (No. 158), article 11, https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C158 (accessed October 19, 2022).

[323] ILO, Observation (CEACR) - adopted 2020, published 109th ILC session (2021) – Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87) – Cambodia, https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:13100:0::NO::P13100_COMMENT_ID:4056429 (accessed October 19, 2022).

[324] Royal Government of Cambodia, ‘Cambodia Garment, Footwear and Travel Goods (GFT) Sector Development Strategy 2022 – 2027,’ prepared by the Supreme National Economic Council, February 2022, p. 23.

[325] UN Guiding Principles on Business and Human Rights, Principle 17.

[326] Ibid.

[327] The Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) Guidelines for Multinational Enterprises, UN Human Rights Council resolutions on business and human rights, the UN Global Compact, other multi-stakeholder initiatives in different sectors, and many apparel buyers’ codes of conduct borrow from international human rights law and core labor standards in guiding businesses on how to uphold their human rights responsibilities.

[328] UN Human Rights Council, Report of the Special Representative of the Secretary-General on the issue of human rights and transnational corporations and other business enterprises, John Ruggie, “Promotion and Protection of all Human Rights, Civil, Political, Economic, Social and Cultural Rights, Including the Right to Development: Protect, Respect and Remedy: A Framework for Business and Human Rights”, A/HRC/8/5, April 7, 2008, https://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/8session/A-HRC-8-5.doc (accessed October 27, 2022).

[329] OECD, “OECD Guidelines for Multinational Enterprises,” 2011, p. 31, http://www.oecd.org/investment/mne/1922428.pdf (accessed October 19, 2022).

[330] UN Guiding Principles on Business and Human Rights, Principles 14 and 15.

[331] UN Guiding Principles on Business and Human Rights, principle 17.

[332]             UN Guiding Principles, principle 29.

[333]             Ibid., commentary on principle 29.

[334]             UN Guiding Principles, principle 29 commentary read with principle 31.

[335] Constitutional Council of Cambodia, Decision of July 10, 2007 (Dec. No. 092/003/2007); for an unofficial English translation see OHCHR Cambodia, Public Statement of July 25, 2007 (http://cambodia.ohchr.org).

[336] Freedom of Association and Protection of the Right to Organise Convention, 1948 (No. 87), Right to Organise and Collective Bargaining Convention, 1949.

[337] ILO Convention No. 87 on Freedom of Association, art. 3(2) and art. 2.

[338] ILO Convention No. 87 on Freedom of Association, art. 7.

[339] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., paras. 275-76. http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---normes/documents/publication/wcms_090632.pdf (accessed October 19, 2022).

[340] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., para. 295.

[341] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., para. 302.

[342] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., para. 279.

[343] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., para. 319.

[344] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., para. 318.

[345] ILO Freedom of Association Decisions Digest, 2006 ed., para. 284. In one case, the CFA observed that legislation that had set 50 as the threshold number of founder members was too high.

[346] ILO Convention No. 158 concerning Termination of Employment at the Initiative of the Employer (Termination of Employment Convention), 1982, adopted June 22, 1982, entered into force November 23, 1995, not ratified by Cambodia, art. 3(2)(a), https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C158 (accessed October 19, 2022); ILO Recommendation No. 166 on the Termination of Employment Convention, 1982, https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:R166 (accessed October 19, 2022).

[347] ILO Recommendation No. 166 on the Termination of Employment Convention, 1982, art. 3(1).

[348] ILO Recommendation No. 166 on the Termination of Employment Convention, 1982, art. 3(2)(a).

[349] ILO Recommendation No. 166 on the Termination of Employment Convention, 1982, art. 3(2)(b) and (c).

[350] ILO Recommendation No. 166 on the Termination of Employment Convention, 1982, art. 8.

[351] ILO Recommendation No. 166 on the Termination of Employment Convention, 1982, art. 23(1).

[352] Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights in Cambodia, “A Human Rights Analysis of the Draft Law on Trade Unions,” p. 26, https://cambodia.ohchr.org/~cambodiaohchr/sites/default/files/TUL_Analysis-Eng.pdf (accessed October 19, 2022); CENTRAL, “Analysis of the Law on Trade Unions and the Law Amending Articles 3, 17, 20, 21, 27, 28, 29, 54, and 59 of the Law on Trade Unions,” January 2020, https://www.central-cambodia.org/archives/3426 (accessed October 19, 2022); Human Rights Watch, “Cambodia: HRW Letter to Prime Minister Hun Sen on the Proposed Trade Union Law,” June 7, 2015, https://www.hrw.org/news/2015/06/07/cambodia-hrw-letter-prime-minister-hun-sen-proposed-trade-union-law (accessed October 19, 2022).

[353] Trade Union Law, arts. 43 and 67.

[354] Anyone six-months’ pregnant would fall under this provision

[355] Once the dispute is brought to the attention of the MoLVT, a conciliator must be appointed within 48 hours (article 304 of Labor Law). Conciliation must be carried out within 15 days, and can be extended if the parties so agree, all of whom must attend conciliation meetings when called (article 305 of Labor Law). If the parties reach an agreement, it is recorded, signed by the parties, and certified by the conciliator (article 307 of Labor Law). The agreement is binding on the parties.

[356] Human Rights Watch, ““Work Faster or Get Out” – Labor Rights Abuses in Cambodia’s Garment Industry,” March 11, 2015, https://www.hrw.org/report/2015/03/11/work-faster-or-get-out/labor-rights-abuses-cambodias-garment-industry (accessed October 19, 2022).

[357] Robert Heron and Hugo van Noord, “National Strategy on Labour Dispute Prevention and Settlement in Cambodia,” ILO, 2004, p. 10, https://sithi.org/medias/files/projects/business/law/1393390753_en.pdf (accessed October 19, 2022).

[358] Cambodia Labor Law, articles 303 to 317. The parties to a collective dispute are required to submit the dispute to a labor inspector.

[359] Cambodia Labor Law, chapter XII.

[360] Cambodia Labor Law, art. 310.

[361] Hugo van Noord, Hans S. Hwang, Kate Bugeja, “Cambodia’s Arbitration Council: Institution-building in a developing country,” Industrial and Employment Relations Department (DIALOGUE), ILO Regional Office for Asia and the Pacific, August 2011, pp. 15-16, https://www.ilo.org/legacy/english/inwork/cb-policy-guide/cambodiaarbitrationcouncil.pdf (accessed October 19, 2022).

[362] Pichrotanak Bunthan “Cambodia: Labor Law Amended for Third Time,” Global Legal Monitor, Law Library of Congress, 2021, https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2021-11-08/cambodia-labor-law-amended-for-third-time/ (accessed October 19, 2022).

[363] Arbitration Council decisions, 068/19 – Meta Biomed; 054/19 – Now Corp; 007/20 – Regency (Great Duke Phnom Penh Hotel).

[364] Cambodia Labor Law, art. 82, according to which parties are released from obligation of giving prior notice in the case the other party commits serious misconduct (e.g., if an employer commits serious misconduct under article 83 of the Labor Law, then the employee can immediately leave). New article 90 (amended 2018) also states that workers can claim damages and seniority indemnities if pushed into resigning because of the employer’s bad acts.

[365] Cambodia Labor Law, art. 77.

[366] Cambodia Labor law, art. 75.

Region / Country