VIII. Απελάσεις και επιστροφές

Στα ασυνόδευτα παιδιά που εισέρχονται στην Ελλάδα χωρίς νόμιμα έγγραφα και που δεν υποβάλλουν αιτήματα ασύλου επιδίδονται διαταγές απέλασης. Οι αρχές εκδίδουν τις διαταγές αυτές χωρίς να αναζητούν την οικογένεια του παιδιού, χωρίς να εξετάζουν ποιο είναι το απώτερο συμφέρον του ή να διερευνούν ποιος θα αναλάβει την μέριμνα του παιδιού αυτού όταν επιστρέψει στην πατρίδα του και  χωρίς να του προσφέρουν τη δυνατότητα να προσφύγει, νομικά, εναντίον της απόφασης αυτής. Η Ελλάδα  έχει μακρύ παρελθόν στις απελάσεις ασυνόδευτων ανηλίκων χωρίς εγγυήσεις, ιδίως προς την Αλβανία. Πιστεύεται ότι πολλά από τα παιδιά αυτά, μόλις επέστρεψαν στην Αλβανία ξαναγύρισαν, μέσω κυκλωμάτων εμπορίας, στην Ελλάδα.[319]

Κατά το έτος 2007 και το πρώτο εξάμηνο του 2008, το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε συνολικά 12,904 διαταγές απέλασης για ανηλίκους γενικά. Από αυτές πραγματοποιήθηκαν οι 2,599 [320]. Τα στατιστικά στοιχεία που διαθέτουμε παρέχουν ξεχωριστούς πίνακες απελάσεων μόνο για όσους ασυνόδευτους ανηλίκους είχαν υποβάλει στο παρελθόν αίτημα ασύλου. Δεν υπάρχουν χωριστά στοιχεία για τις διαταγές απέλασης ασυνόδευτων ανηλίκων που ποτέ δεν είχαν υποβάλει αίτημα ασύλου. Το Υπουργείο μας ενημέρωσε ότι, κατά το έτος 2007, απελάθηκαν 76 ασυνόδευτοι ανήλικοι που είχαν υποβάλει στο παρελθόν αίτημα ασύλου. Ο αριθμός αυτός, για τους πρώτους επτά μήνες του 2008 ανέβηκε στους 119.[321]

Απελάσεις από την Ελλάδα

Ο νόμος δεν διακρίνει, κατά τη διαδικασία απέλασης, μεταξύ ασυνόδευτων ανηλίκων και ενηλίκων. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, ένας αλλοδαπός που βρίσκεται στη χώρα χωρίς νόμιμα έγγραφα μπορεί να απελαθεί βάσει διοικητικής διαδικασίας.[322] Δεν υπάρχει διάταξη στη νομοθεσία που να απαιτεί από τις αρχές να σταθμίζουν κατά πόσον η απέλαση ενός ασυνόδευτου ανηλίκου εξυπηρετεί το απώτερο συμφέρον του παιδιού ή αν θα υπάρξει μέριμνα για αυτό όταν φθάσει στην πατρίδα του. Επίσης, η συμφωνία επανεισδοχής μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για αλλοδαπούς πολίτες τρίτων χωρών δεν περιέχει καμία ειδική διάταξη για ασυνόδευτους ανηλίκους.[323]

Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει τον ασφαλή επαναπατρισμό μόνο των διαπιστωμένων θυμάτων εμπορίας.[324] Οι διαταγές απέλασης επιβάλλουν σε ένα άτομο να εγκαταλείψει την Ελλάδα μέσα ένα μέγιστο χρονικό διάστημα τριάντα ημερών.[325] Η μη τήρηση της εντολής αυτής ενδέχεται να οδηγήσει σε επανειλημμένες κρατήσεις και την επακόλουθη έκδοση και άλλων διαταγών απέλασης  (βλέπε σχετικά κεφάλαιο V).[326] 

Ο αλλοδαπός δικαιούται να προσφύγει κατά της απόφασης απέλασης μέσα σε προθεσμία πέντε ημερών από την κοινοποίησή της.[327] Η αστυνομία, που είναι το όργανο που εκδίδει τις αποφάσεις απέλασης, είναι αυτή που κρίνει και τις προσφυγές.[328] Η Human Rights Watch μίλησε με παιδιά λίγο μετά την απελευθέρωσή τους από τους χώρους κράτησης στη Λέσβο. Όλα είχαν στα χέρια τους αποφάσεις απέλασης εις βάρος τους. Όχι μόνο δεν γνώριζαν ότι είχαν το δικαίωμα να προσφύγουν κατά της απόφασης αυτής αλλά ούτε καν ήξεραν τι έλεγε η απόφαση. Ορισμένα παιδιά είχαν την εσφαλμένη εντύπωση ότι η διαταγή απέλασης τους έδινε το δικαίωμα νόμιμης παραμονής για ένα μήνα και τους επέτρεπε να φύγουν για άλλη χώρα.

Ο Συνήγορος του Πολίτη ζήτησε, το 2005, από την κυβέρνηση την κατάργηση του μέτρου της απέλασης σε περιπτώσεις αλλοδαπών ανηλίκων και την πραγματοποίηση μόνο του ασφαλούς επαναπατρισμού τους στα πλαίσια του σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού.[329] Η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε έκθεσή της του 2007  ζήτησε, και αυτή, από την κυβέρνηση να σταματήσει την εφαρμογή του «μέτρου της απέλασης αλλοδαπών ανηλίκων»[330].

Όταν ρωτήσαμε τις αρχές κατά πόσον η Ελλάδα απελαύνει ασυνόδευτα παιδιά λάβαμε διάφορες απαντήσεις. Ο Διευθυντής Αλλοδαπών Αττικής μας δήλωσε ότι απελαύνονται μόνο ανήλικοι που διαθέτουν διαβατήριο, κάτι που υποδηλώνει ότι το εμπόδιο στην απέλαση ανηλίκων δεν είναι νομικό αλλά διοικητικό και οφείλεται στην έλλειψη ταξιδιωτικών εγγράφων και συνεργασίας των διπλωματικών αρχών.[331] Όταν επισκεφθήκαμε το κέντρο κράτηση ασυνόδευτων αγοριών της Αμυγδαλέζας μας είπαν ότι: «τα παιδιά από την Αλβανία κρατούνται για 10 ημέρες και κατόπιν απελαύνονται στις οικογένειές τους.»[332]

Μεταγωγές στην Ελλάδα βάσει του Κανονισμού Δουβλίνο-ΙΙ

Ο Κανονισμός Δουβλίνο-ΙΙ του 2003 θεσπίστηκε για να καθορίσει το κράτος μέλος της Ε.Ε. που είναι υπεύθυνο για την εξέταση του αιτήματος ασύλου ενός αιτούντος. [333] Ο στόχος του ήταν να ορίσει ποιο κράτος θα είχε την ευθύνη να εξετάσει ένα αίτημα ασύλου και να αποφύγει την υποβολή αιτημάτων ασύλου από τον ίδιο αιτούντα σε περισσότερα από ένα κράτη. Υπάρχουν αρκετά κριτήρια που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αποφασισθεί ποια χώρα θα αναλάβει την εξέταση ενός αιτήματος. Στην πράξη, ωστόσο, το κριτήριο εκείνο που χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον είναι το κριτήριο της χώρας στην οποία πρώτα εισήλθε ο αλλοδαπός. [334] Βάσει του κριτηρίου αυτού, ένας αιτών άσυλο μπορεί με τον τρόπο αυτό να μεταφερθεί από ένα κράτος μέλος σε άλλο για την εξέταση του αιτήματός του. Κάθε κράτος μέλος μπορεί, εφόσον το επιθυμεί, να μην προχωρήσει στη μεταγωγή του αιτούντος στο άλλο κράτος αλλά να εξετάσει, το ίδιο, το αίτημα ασύλου, ακόμα και όταν ισχύουν οι λόγοι για τη μεταγωγή. [335] Για να διαπιστώνεται η πορεία των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών, οι αλλοδαποί άνω των 14 ετών δακτυλοσκοπούνται και τα δακτυλικά τους αποτυπώματα εισάγονται σε μια πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων. 

Ο Κανονισμός έχει ελαφρώς διαφορετικές ρυθμίσεις για τους ασυνόδευτους ανήλικους, οι οποίοι δεν μετάγονται στο κράτος μέλος όπου πρώτα εισήλθαν αλλά στο κράτος μέλος όπου πρώτα υπέβαλαν αίτημα για άσυλο[336]. Ο Κανονισμός, ωστόσο, δεν προβλέπει ότι οι ασυνόδευτοι ανήλικοι μπορούν να υποβάλλουν αίτημα άσυλου στη χώρα που προτιμούν[337]. Επίσης προβλέπει ότι ναι μεν οι ανήλικοι αυτοί μπορούν να συνενωθούν με μέλη της οικογένειάς τους αν τούτο είναι προς το μείζον συμφέρον τους, όμως ο ορισμός του τι είναι μέλος οικογένειας είναι πολύ περισταλτικός και αφορά μόνο γονείς, επίτροπο ή σύζυγο.[338]

Πολλές ΜΚΟ και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έχουν παρουσιάσει στοιχεία για παραβάσεις των διεθνών κανόνων στην εφαρμογή της διάταξης αυτής για τους ασυνόδευτους ανήλικους σε πολλές χώρες. Ανήλικοι επαναπροωθήθηκαν στη χώρα από όπου πρώτα μπήκαν στην Ένωση και όχι στη χώρα όπου υπέβαλαν για πρώτη φορά αίτημα ασύλου. Σε άλλες περιπτώσεις, δεν υπήρξε αξιολόγηση του μείζονος συμφέροντος του παιδιού πριν την επαναπροώθηση, δεν λήφθηκαν υπόψη τα προηγούμενα βιώματά τους,ενώ άλλοτε δεν υπήρχε νομική εκπροσώπηση του ανηλίκου όταν λαμβάνονταν οι σχετικές αποφάσεις.[339]

Η Human Rights Watch δεν κατόρθωσε να λάβει στοιχεία για τον αριθμό των ασυνόδευτων ανηλίκων που μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα από άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε.. Τα στοιχεία αυτά δεν συγκεντρώνονται συστηματικά ούτε από την αποστέλλουσα ούτε από την αποδεχόμενη χώρα αλλά και ούτε απαιτούνται από το σχετικό κοινοτικό Κανονισμό.[340]

Όταν διάφορες ΜΚΟ και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες καταφέρθηκαν ανοικτά κατά του συστήματος ασύλου της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης και της έλλειψης προστασίας και μέριμνας για τα ασυνόδευτα παιδιά, αρκετές χώρες ανέστειλαν την επαναπροώθηση αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα βάσει  του Κανονισμού Δουβλίνο-ΙΙ.  Το Φεβρουάριο του 2008, η Νορβηγία ανακοίνωσε την διακοπή των επαναπροωθήσεων  αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα βάσει του Κανονισμού αυτού.  Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, ωστόσο, υπαναχώρησε και ανακοίνωσε ότι οι επιστροφές στην Ελλάδα θα αποφασίζονται μετά από ατομική αξιολόγηση[341]. Τον Απρίλιο του 2008 και η Φινλανδία εξήγγειλε μια παρόμοια κίνηση.[342] Η Γερμανία και η Σουηδία έχουν περιορίσει την αναστολή των επαναπροωθήσεων μόνο για ασυνόδευτους ανήλικους.[343]

Άτυπες Επιστροφές από την Ιταλία

Η Human Rights Watch συγκέντρωσε πολλές μαρτυρίες που φέρουν τις Ιταλικές αρχές να επιστρέφουν συνοπτικά και άτυπα αιτούντες άσυλο και μετανάστες από τα λιμάνια της Ανκώνας και της Βενετίας στην Ελλάδα .[344] «Κάθε μέρα, δέκα άτομα γυρίζουν πίσω από την Ιταλία» μας είπαν στην Πάτρα.[345]. Η Ιταλία όχι μόνο επιστρέφει  αιτούντες άσυλο και μετανάστες στην Ελλάδα εκτός των διατάξεων του Κανονισμού Δουβλίνο-ΙΙ. Επιπλέον επιστρέφει και ασυνόδευτους ανήλικους, σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα ακόμα και δωδεκάχρονα παιδιά, χωρίς να τους δίνει την ευκαιρία να υποβάλουν αίτημα ασύλου. Ο δωδεκάχρονος Ναντέρ Κ μας είπε:

«Ταξίδεψα για την Ιταλία μέσα σε ένα φορτηγό με άλλους 15, για την Ανκόνα. Μας βρήκαν όταν φτάσαμε στο λιμάνι, στην Ιταλία…η αστυνομία στην Ιταλία δεν μας μίλησε.

Μας βρήκαν όταν έκαναν έλεγχο στο πλοίο. Μας ξανάβαλαν στο πλοίο χωρίς να μας ρωτήσουν τίποτε. Δεν υπήρχε δικηγόρος εκεί, απλώς μας ξανάβαλαν στο πλοίο. Ήμουν ο πιο μικρός σε ηλικία. Ήταν εκεί πολλοί αστυνομικοί…. Όταν μπήκαμε στο πλοίο, μας έβαλαν πρώτα σε ένα μεγάλο δωμάτιο και μετά, δέκα από εμάς, σε μια τουαλέτα…Η τουαλέτα ήταν πολύ μικρή. Καθόμασταν όλοι και δεν μπορούσαμε να κοιμηθούμε. Το πλήρωμα μας έδωσε μακαρόνια να φάμε και νερό. Ήμουν μέσα στην τουαλέτα 24 ώρες. Όλοι οι ενήλικες ήταν ξένοι. Δεν ήξερα κανένα τους.»[346]

Με παρόμοιο τρόπο επέστρεψε στην Ελλάδα και ο δεκαεξάχρονος Τζαφάρ Φ. «με κλείδωσαν κάτω σε μια τουαλέτα. Δεν είχα τίποτα να φάω ή να πιω. Είχε πολύ θόρυβο.»[347]

Η Human Rights Watch διαπίστωσε ότι οι ιταλικές αρχές επέτρεπαν σε  κάποια ασυνόδευτα παιδιά να παραμείνουν στην Ιταλία. Ο δεκατετράχρονος  Βαλή Π. βρέθηκε μέσα σε ένα φέρυ-μπώτ  στη Βενετία τον Ιούλιο του 2008 αλλά του δόθηκε άδεια να μείνει.[348] Ο δεκαπεντάχρονος  Γκουλάμ Σ. ταξίδεψε κρυμμένος σε ένα φορτηγό για την Βενετία, στις 11 Ιουνίου  2008. Οι ιταλικές αρχές ανακάλυψαν 12 συνολικά άτομα, μεταξύ των οποίων και τον ίδιο, και τους έστειλαν όλους πίσω, εκτός από ένα μικρότερο παιδί που όπως είπε ήταν 12 χρονών. Ο  Γκουλάμ Σ. ήθελε να ζητήσει άσυλο στην Ιταλία αλλά δεν του δόθηκε καμιά δυνατότητα να υποβάλει αίτημα.[349]. Η σωματική διάπλαση των Γκουλάμ Σ. Τζαφάρ Φ. και Ναντέρ Κ. δείχνει ξεκάθαρα ότι ήταν ανήλικοι όταν έφθασαν στην Ιταλία. Οι ιταλικές αρχές, ωστόσο, δεν εξέτασαν τις ιδιαιτέρες ανάγκες τους ως ασυνόδευτων ανηλίκων και τους αντιμετώπισαν απλώς ως παράνομους μετανάστες χωρίς νόμιμα ταξιδιωτικά έγγραφα.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιβάλλουν  κυρώσεις στους μεταφορείς που μεταφέρουν παράνομους μετανάστες.[350] Ένας υπάλληλος μιας ακτοπλοϊκής εταιρείας στη Πάτρα είπε στη Human Rights Watch ότι δεν επιβάλλονται κυρώσεις εφόσον η εταιρεία συμφωνεί να μεταφέρει αμέσως πίσω τους συλληφθέντες. Μας είπε δε ότι πάντα δέχονται να μεταφέρουν πίσω τα άτομα αυτά, ακόμα και αν είναι πλήρεις.[351] Οι εκπρόσωποι της εταιρείας, ωστόσο, δεν ήθελαν να μας πουν αν χρησιμοποιούν ιδιωτικούς αστυνομικούς για τον έλεγχο των φορτηγών πριν την αναχώρησή τους από την Ελλάδα[352].

Οι κανόνες που διέπουν τον Επαναπατρισμό των Ασυνόδευτων Ανηλίκων

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού ζητά από τα Συμβαλλόμενα Κράτη να βρίσκουν μια μόνιμη λύση για τα παιδιά λαμβάνοντας πρωτίστως υπόψη το συμφέρον τους και να αντιμετωπίζουν τις ανάγκες προστασίας τους το συντομότερο δυνατόν μετά την άφιξή τους[353]. Επίσης, τα Συμβαλλόμενα Κράτη είναι υποχρεωμένα να εξασφαλίζουν στα παιδιά πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου ή επικουρικής προστασίας και να προστατεύουν και να βοηθούν τα παιδιά που είναι πρόσφυγες ή ζητούν άσυλο.[354] Ο επαναπατρισμός ενός ασυνόδευτου ανηλίκου λαμβάνει χώρα μόνο αφού υπάρξει πλήρης αξιολόγηση της κατάστασης του παιδιού, συμπεριλαμβανομένου και του κατά πόσον κάτι τέτοιο θα ήταν προς όφελος του μείζονος συμφέροντός του.[355]

Τα κράτη δεν πρέπει να επιστρέφουν έναν ανήλικο σύμφωνα με την αρχή της μη επαναπροώθησης, με άλλα λόγια, αν η επιστροφή δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο να υποστεί το άτομο βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή αν η επιστροφή βάζει σε κίνδυνο τη ζωή ή την ελευθερία του ατόμου λόγω δίωξης, που συμπεριλαμβάνει και τις ειδικές μορφές δίωξης παιδιών.[356] Σε ό, τι αφορά ειδικότερα τα παιδιά, η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού θεωρεί ότι η επιστροφή ή η απέλαση ενός ανηλίκου δεν αποτελεί εναλλακτική λύση εφόσον υπάρχει «εύλογος κίνδυνος» ότι κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανηλίκου.[357] Στην αξιολόγηση αυτών των κινδύνων περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η κατάσταση της προσωπικής και γενικής ασφάλειας που θα συναντήσει το παιδί όταν επιστρέψει, οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, η ύπαρξη επαρκούς μέριμνας καθώς και η διάρκεια απουσίας από την χώρα προέλευσης.[358]

Υπάρχουν ειδικές δικονομικές εγγυήσεις για τους ανήλικους κατά τη διάρκεια των διαδικασιών επαναπατρισμού. Αν η επιστροφή θέτει κίνδυνο επαναπροώθησης, όπως το εξηγήσαμε παραπάνω, πρέπει τους χορηγείται η δυνατότητα πρόσβασης σε πραγματική προσφυγή και το δικαίωμα να προβάλλουν νομικές αντιρρήσεις κατά της απόφασης επαναπατρισμού.[359] Η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού ζητά επίσης από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν την εκπροσώπηση των ανηλίκων είτε μεσω του επιτρόπου τους είτε μέσω δικηγόρου στις διαδικασίες αυτές.[360] Επιπλέον, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ζητά από τα κράτη να προβαίνουν σε εξέταση του μείζονος συμφέροντος του παιδιού πριν λάβουν οποιαδήποτε απόφαση για μόνιμη λύση και να τεκμηριώνουν την απόφαση αυτή[361]. Η συνήθης πρακτική της Ελλάδας να εκδίδει διαταγές απέλασης χωρίς την εξασφάλιση εκπροσώπησης ή νομικής συνδρομής του ανηλίκου και χωρίς να παρέχεται η δυνατότητα προσφυγής κατάτων αποφάσεων αυτών, αποστερεί, στην πράξη, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής. Επιπλέον, η πρακτική της διαταγής και εφαρμογής απέλασης εις βάρος ανηλίκων χωρίς πρότερη αξιολόγηση των λόγων φυγής τους ή του ενδεχομένου να υποστούν απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση μετά την επιστροφή τους αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των διεθνών κανόνων.

Στην υπόθεση  MubilanzilaMayeka και KanikiMitunga κατά Βελγίου που αφορούσε στην απέλαση μιας ασυνόδευτης ανήλικης στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (πρώην Ζαΐρ), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι τα Συμβαλλόμενα Κράτη στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου οφείλουν να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα και προφυλάξεις ως προς τον κίνδυνο βασανιστηρίων ή  απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, όταν απελαύνουν έναν αλλοδαπό. Το Δικαστήριο δήλωσε ότι οι Βελγικές αρχές «δεν προσπάθησαν να διασφαλίσουν ότι [η ανήλικη] θα τύγχανε της δέουσας μέριμνας ούτε εξέτασε την πραγματική κατάσταση που θα αντιμετώπιζε όταν επέστρεφε στη χώρα προέλευσής της»[362].  Στην υπόθεση  Nsona κατά των Κάτω Χωρών που αφορούσε επίσης στην εξαναγκαστική απομάκρυνση ασυνόδευτου ανηλίκου, το Δικαστήριο ανέλυσε ως εξής την ευθύνη των Συμβαλλόμενων Κρατών βάσει του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ:

«Η ευθύνη βάσει του άρθρου 3 σε τέτοιες περιπτώσεις έγκειται στην πράξη της έκθεσης ενός ατόμου στον κίνδυνο της κακομεταχείρισης. Η ύπαρξη του κινδύνου αυτού πρέπει να εξετάζεται πρωτίστως βάσει των γεγονότων που ήταν γνωστά ή όφειλαν να είναι γνωστά στα Συμβαλλόμενα Κράτη κατά τη στιγμή της απομάκρυνσης»[363] (Η έμφαση δική μας).

Επιστροφές και Επαναπροωθήσεις στην Ελλάδα

Δεδομένων των συστηματικών ελλείψεων στην προστασία των ασυνόδευτων παιδιών στην Ελλάδα, τα κράτη μέλη της ΕΕ οφείλουν να αναστείλουν τις επαναπροωθήσεις ασυνόδευτων ανηλίκων στην Ελλάδα βάσει του Κανονισμού Δουβλίνου-ΙΙ αλλά και την άτυπη επιστροφή παιδιών στα λιμάνια εισόδου. Αντιθέτως, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να παραπέμπουν τα ασυνόδευτα παιδιά στις δικές τους εθνικές δομές παιδικής προστασίας και όταν ένα παιδί ζητά άσυλο, να αναλαμβάνουν αυτά την ευθύνη εξέτασης του αιτήματός του με τρόπο δίκαιο, ταχύ και φιλικό προς τα παιδιά.

Η διεθνής νομοθεσία προβλέπει ότι, σε κάθε απόφαση για το παιδί, λαμβάνεται υπόψη πρωτίστως το μείζον συμφέρον του παιδιού και ότι τα παιδιά που έχουν στερηθεί των οικογενειών τους δικαιούνται ειδικής προστασίας και μέριμνας από το κράτος.[364] Όπως αποδεικνύει η παρούσα έκθεση, η Ελλάδα δεν παρέχειεπαρκείς θέσεις φιλοξενίας για  ασυνόδευτα παιδιά, ενώ δεν υπάρχουν ούτε ελάχιστες προδιαγραφές για τη λειτουργία των υφιστάμενων δομών. Τα ασυνόδευτα παιδιά που βρίσκονται εκτός δομών φιλοξενίας βρίσκονται σε εξαιρετικά ευάλωτη κατάσταση. Εργάζονται σε θέσεις όπου κινδυνεύουν και όπου γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης, ενώ διατρέχουν τον κίνδυνο να πέσουν θύματα εμπορίας ανθρώπων. Τα ασυνόδευτα παιδιά στην Ελλάδα μπορούν να τεθούν υπό κράτηση, ακόμα και σε συνθήκες που δεν τηρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές και, ισοδυναμούν, σε κάποιες περιπτώσεις με απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση. Κινδυνεύουν να υποστούν κακομεταχείριση στα χέρια των κρατικών υπαλλήλων κατά την κράτησή τους αλλά και πράξεις βίας από τους συγκρατούμενούς τους.