(بیروت) – سازمان دیده بان حقوق بشر امروز اظهار داشت مقامات ایرانی باید فوراً تضمین نمایند امید کوکبی، فیزیکدان ایرانی که به اتهام جرایم امنیت ملی محبوس گردیده است، برای درمان بیماری سرطان که جان وی را در خطر قرار داده، به مراقبت‏های ‏پزشکی کافی دسترسی خواهد داشت. کوکبی در سال 2012 به تحمل 10 سال حبس محکوم گردید و حتی پس از آنکه دیوان عالی کشور حکمی مبنی بر «اشتباه بودن» این اتهامات صادر نمود، مجازات وی کماکان پا برجا ماند.

در روز 16 آوریل 2016 سعید خلیلی، وکیل کوکبی به خبرگزاری ایلنا گفت که نتایج آزمایش‏های ‏پزشکی کوکبی نشان داده است که موکل وی به کارسینومای کلیوی که نوعی سرطان کلیه می‏باشد مبتلا شده است. بی بی سی فارسی در روز 20 آوریل گزارش داد کوکبی تحت عمل جراحی قرار گرفته و پزشکان کلیه راست وی که به سرطان مبتلا بوده است را درآورده‏اند‏. با وجود آنکه کوکبی در حال حاظر در بیمارستان و تحت درمان قرار دارد، به دلیل سابقۀ رفتار [مقامات] با کوکبی و سایر زندانیان دیگر، هیچگونه اطمینانی وجود ندارد که آیا وی قادر خواهد بود به درمان خود در بیمارستان ادامه دهد یا خیر. خلیلی به خبرگزاری ایلنا گفت اکنون با توجه به تشخیص‏های ‏پزشکی اخیر، هر گونه تأخیری در دریافت مراقبت‏های ‏پزشکی، می‏تواند «آسیب‏های ‏غیر قابل جبران» به سلامت کوکبی وارد آورد.

سارا لی ویتسون، رئیس امور خاورمیانه سازمان دیده بان حقوق بشر گفت «محروم ساختن زندانی از مراقبت‏های ‏پزشکی لازم هم ظالمانه و هم غیر قانونی است. مقامات ایرانی باید اطمینان حاصل نمایند کوکبی به مراقبت‏های ‏پزشکی کافی دسترسی داشته باشد که در مورد وی این مراقبت ها احتمالاً در خارج از زندان امکان پذیر خواهد بود.»

سازمان کمپین بین المللی حقوق بشر گزارش نموده است که در گذشته مقامات دسترسی کوکبی به درمان را بدون دلیل به تاخیر انداخته اند. در سال 2012 پس از آنکه انجام یک سری معاینات مقدماتی، وجود غده‏ای را در بدن کوکبی تأئید نمود، وی برای دریافت اجازۀ انتقال از درمانگاه زندان به بیمارستان دیگر به منظور انجام معاینات پزشکی حساس و مهم، با تأخیر زیادی مواجه شد. خلیلی از مقامات درخواست کرده است به موکلش اجازه دهند به درمان خود در خارج از زندان ادامه دهد، اما هنوز معلوم نیست آیا وی هیچگونه پاسخی در این مورد دریافت کرده است یا خیر.

مقامات ایرانی کوکبی را در روز 30 ژانویه 2011 در فرودگاه بین المللی امام خمینی در حالیکه قصد داشت پس از دیدار از خانوادۀ خود در ایران، به ایالات متحده امریکا پرواز کند، دستگیر نمودند. وی قصد داشت به امریکا باز گردد تا به تحصیلات خود در رشتۀ فیزیک در مقطع فوق دکترا در دانشگاه اوستین تگزاس ادامه دهد. در روز 14 مه 2012 یک دادگاه انقلاب در تهران وی را به اتهام «ارتباط با یک دولت متخاصم» [یعنی ایالات متحدۀ امریکا] به تحمل 10 سال حبس محکوم نمود. در اکتبر 2014 شعبۀ 36 دیوان عالی کشور حکم حبس امید کوکبی را از جهت قانونی بی پایه و اساس دانست و دستور داد پروندۀ وی مورد بررسی مجدد قرار گیرد. اما علیرغم صدور حکم مزبور، در مرحلۀ بازبینی مجدد این پرونده، شعبۀ 54 دادگاه تجدید نظر انقلاب تهران مجازات کوکبی را بر پایۀ همان دلایل قبلی، تأئید نمود. مقامات ایران هیچگونه شواهد و مدارکی دالّ بر اثبات اتهامات کوکبی و محکومیت وی ارائه نداده‏اند‏.

قانون بین المللی حقوق بشر و نیز قوانین ایران ملزم می‏دارند که مقامات زندان مراقبت‏های ‏پزشکی کافی در اختیار زندانیان قرار دهند. مقررات سازمان زندان‏های ‏ایران تصریح می کند که زندانیان در صورت لزوم باید به بیمارستانی در خارج از ساختمان زندان منتقل شوند. مقررات حد اقل استاندارد سازمان ملل متحد در بارۀ نحوۀ رفتار با زندانیان، مقامات کشورها را ملزم می‏نماید زندانیانی که به درمان‏های ‏تخصصی نیاز دارند را به مؤسسات ویژه اینگونه درمان‏ها، از جمله به بیمارستان‏ها ‏انتقال دهند.

کوکبی یکی از چند تن زندانیانی است که به جرایم امنیت ملی متهم شده و از دریافت مراقبت‏های پزشکی کافی محروم گردیده‏اند‏. در روز 5 آوریل وبسایت «کلمه» گزارش داد که نازک افشار، کارمند سابق سفارت فرانسه در تهران که از 12 مارس تا کنون در زندان اوین محبوس می‏باشد، مکرراً در زندان بیهوش شده است و گمان می‏رود وی به شدت بیمار باشد اما به نظر می‏رسد که وی از مراقبت‏های ‏کافی پزشکی برخوردار نیست.

مقامات ایرانی غالباً دستور داده‏اند‏ زندانیان سیاسی پیش از تکمیل دورۀ استعلاجی خود، از بیمارستان به زندان باز گردند. در روز 26 مارس حسین رونقی، مدافع حقوق بشر و وبلاگ نویسی که دورۀ 13 سالۀ حبس خود را سپری می‏کند در اعتراض به عدم دسترسی به درمان‏های ‏پزشکی کافی برای خود، دست به اعتصاب غذا زد. مقامات، رونقی را که به اختلالات شدید کلیوی مبتلا می‏باشد در ژوئن 2015 به دلیل مرخصی استعلاجی آزاد کردند اما در 20 ژانویه مجدداً وی را پیش از تکمیل دورۀ درمان خود، به زندان فرا خواندند.

ویتسون اظهار داشت «ایران در ارتباط با فراهم نمودن معالجات ‏پزشکی مورد نیاز برای زندانیان، به ویژه برای افرادی که بر پایۀ انگیزه‏های ‏سیاسی مجرم شناخته شده‏اند‏، سابقۀ اسف باری دارد. مقامات قضایی و اطلاعاتی باید فوراً محروم ساختن زندانیان از دسترسی به درمان‏های ‏پزشکی لازم که نوعی بدرفتاری با زندانیان محسوب می‏گردد را متوقف نمایند.»