May 26, 2011

IV. Phản ứng quyết liệt của gia đình và nhóm biện hộ

Nếu cuộc chiến pháp lý của Ts. Vũ phản đối chính quyền trước khi bị bắt vào năm 2010 không có mấy tiền lệ trong lịch sử đương đại, thì nỗ lực đấu tranh công khai của gia đình đòi trả tự do cho ông cũng có thể coi là độc nhất vô nhị trong lịch sử nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Vào ngày mồng 6 tháng Mười Một năm 2010, một ngày sau khi ông bị bắt, vợ ông, Nguyễn Thị Dương Hà, và em gái ông, Cù Thị Xuân Bích, đã nộp đơn chính thức xin bảo lãnh cho ông được tại ngoại trong thời gian điều tra và xét xử. Vào ngày mồng 7 tháng Mười Một, bà Nguyễn Thị Dương Hà nộp đơn đề nghị tham gia với tư cách luật sư bào chữa cho Ts. Vũ, và ngày mồng Tám tháng Mười Một nộp tiếp một văn bản đề nghị cho biết thông tin về việc giam giữ chồng mình. Cũng trong ngày mồng 8 tháng Mười Một, bà Nguyễn Thị Dương Hà nộp đơn tố cáo khẩn cấp lên Ủy ban Tư pháp Quốc hội, nêu những vi phạm nghiêm trọng của công an trong quá trình bắt giữ chồng bà và khám xét nhà của họ.

Kể từ khi Ts. Vũ bị bắt, chưa hề có tuần nào mà gia đình không nộp ít nhất một lá đơn đề nghị công an, Quốc hội hay các văn phòng và cơ quan chính quyền khác yêu cầu trả tự do và hủy bỏ mọi cáo buộc đối với ông.

Những người Công giáo cũng như không theo đạo đều tham gia thánh lễ thắp nến cầu nguyện ở Giáo xứ Thái Hà, Hà Nội, trước phiên xử Ts. Vũ. Trong ảnh trên là vợ ông, bà Nguyễn Thị Dương Hà (ở giữa, mặc áo đen), và em gái ông, bà Cù Thị Xuân Bích (bên trái, mặc áo khoác xám) tại buổi lễ ngày mồng 2 tháng Tư năm 2011. © 2011 Người Buôn Gió 

Có lẽ động thái gây chú ý nhiều nhất là khi Ts. Vũ, gia đình và các luật sư biện hộ cho ông chính thức yêu cầu Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đại diện cho nhà nước trong vụ án. Theo cách lập luận pháp lý này, Ts. Vũ bị truy tố về hành vi làm ra các tài liệu “tuyên truyền chống nhà nước Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam” – nên người bị hại và nguyên đơn trong vụ án là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, nên người đại diện phải là chủ tịch nước. Ngày 23 tháng Ba, 2011, Hà Huy Sơn, một trong những luật sư bào chữa của Ts. Vũ, đã nộp đơn đến Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội chính thức yêu cầu tòa triệu tập Chủ tịch Nguyễn Minh Triết, Trung tướng Hoàng Kông Tư của Bộ Công an và Hồ Lê Như Quỳnh tham gia tố tụng vì họ là “người bị hại” hoặc “người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án.”[21]

Ts. Vũ và các luật sư bào chữa cũng yêu cầu các thành phần nêu trong cáo trạng tham gia tố tụng. Các tổ chức và cá nhân đó bao gồm Đài phát thanh Á châu Tự do (RFA); Đài phát thanh Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA); và bà Nguyễn Thị Trâm Oanh, thành viên tổ chức Ký giả Không Biên giới ở Đức. Bà Nguyễn Thị Trâm Oanh nhận lời tham dự. Các blogger độc lập Bùi Thanh Hiếu (Người buôn gió) và Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Mẹ Nấm) đều đăng thư ngỏ trên trang mạng của mình vận động RFA và VOA đáp ứng yêu cầu của Ts. Vũ. Vào ngày 25 tháng Giêng năm 2011, đài RFA gửi một lá thư đến Toà án Nhân dân Thành phố Hà Nội đề nghị “ông Hà Vũ phải được thả ngay lập tức, và cáo buộc dành cho ông phải bị hủy bỏ, và ông Hà Vũ phải được phép bày tỏ chính kiến của mình mà không bị can thiệp trong tương lai.”[22] Đài VOA không đưa ra tuyên bố nào.

Ngày 27 tháng Ba năm 2011, luật sư Vương Thị Thanh trong nhóm luật sư bào chữa nộp đơn yêu cầu Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội giải quyết một số vấn đề trước khi phiên xử diễn ra vào ngày 4 tháng Tư. Theo yêu cầu của bà Thanh, tòa án chưa cung cấp cho nhóm luật sư danh sách những người sẽ được triệu tập làm nhân chứng, cũng như chưa quy định cụ thể những vật chứng nào, nếu có, sẽ được mang ra xem xét tại tòa. Luật sư Vương Thị Thanh bổ sung thêm rằng Ts. Vũ chưa nhận được bản sao của cáo trạng,[23] và kết luận rằng nếu không giải quyết các vướng mắc trên trước khi khai mạc thì phiên tòa “sẽ không bảo đảm tính khách quan và còn vi phạm nghiêm trọng pháp luật.”[24]

Vào ngày 29 tháng Ba, gia đình Ts. Vũ đăng một lá thư ngỏ kêu gọi “nhân dân Việt Nam” và “những người yêu chuộng công lý, sự thật, vì sự tiến bộ và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Việt Nam” hãy ủng hộ và cầu nguyện cho ông. Với nhan đề “Lời kêu cứu,” bức thư khẳng định “đây là vụ án vi phạm nghiêm trọng pháp luật của chính nhà nước CHXHCN Việt Nam hiện hành kể từ khi bắt đầu vụ án cho đến nay.” Bức thư kêu gọi mọi người hãy đến tòa án vào ngày xử để “chứng kiến một phiên tòa xét xử người công chính.”[25]

Trong quãng thời gian trước phiên xử, các thành viên trong gia đình đã gửi nhiều thư yêu cầu đến tờ báo Công An Nhân Dân, đòi cải chính những tin thất thiệt về gia đình họ và có lời xin lỗi công khai. Vợ, em gái và các chú Ts. Vũ cũng trả lời phỏng vấn của các Đài BBC, RFA, VOA, RFI và trang mạng của người Việt hải ngoại Đàn Chim Việt Online.[26] Đối với các quan chức Việt Nam, những cơ quan truyền thông này bị coi là khá nhạy cảm đến mức bị chặn tường lửa ở nhiều nơi trong nước.

Ngày 8 tháng Hai năm 2011, em gái Ts. Vũ, bà Cù Thị Xuân Bích, trả lời phỏng vấn của Đài RFA và bày tỏ quan ngại về sức khỏe của anh trai mình trong trại giam. Ts. Vũ bị bệnh tim và công an từ chối cho gia đình gửi thuốc vào cho ông. Bà cũng bày tỏ nỗi bức xúc trước sự im lặng của phía công an, dù gia đình đã yêu cầu nhiều lần, đồng thời khẳng định niềm tin vững chắc vào sự vô tội của anh trai mình.[27]

[21] Hà Huy Sơn “Yêu cầu triệu tập người tham gia tố tụng của vụ án (có bổ sung),” Bauxite Vietnam, ngày 25 tháng Ba, 2011, http://www.boxitvn.net/bai/19062 (truy cập ngày 28 tháng Ba, 2011).

[22]Đài RFA, ”Thư yêu cầu Tòa án Nhân dân TP Hà Nội thả ông Cù Huy Hà Vũ ngay lập tức,”  trang Cù Huy Hà Vũ, ngày 9 tháng Hai, 2011: http://chhv.wordpress.com/2011/02/09/dai-rfa-vi%E1%BA%BFt-th%C6%B0-yeu-c%E1%BA%A7u-toa-an-nhan-dan-ha-n%E1%BB%99i-tr%E1%BA%A3-t%E1%BB%B1-do-ngay-cho-ts-cu-huy-ha-vu/#more-2104 (truy cập ngày 11 tháng Ba, 2011).

[23]Có tin cho rằng Ts. Vũ đã được kiểm sát viên đưa cáo trạng trong khi thời gian bị tạm giam để điều tra, nhưng ông từ chối không nhận nếu không có sự hiện diện của luật sư, vì vậy cáo trạng đã được đọc cho ông. Xem Hồ Thu Hồng, “Hòn đá ném xuống ao bèo,” blog Beo, ngày 4 tháng Tư, 2011, http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:AQ0mTZDyQF0J:vn.360plus.yahoo.com/thuhong_1960/article%3Fmid%3D2337+&cd=1&hl=en&ct=clnk&gl=us&source=encrypted.google.com (truy cập ngày 25 tháng Tư, 2011); cũng xem “Vợ Ts Luật Cù Huy Hà Vũ nói về phiên xử,” BBC, ngày 31 tháng Ba, 2011, http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2011/03/110331_cuhuyhavu_update.shtml  (truy cập ngày 2 tháng Tư, 2011).

[24]Vương Thị Thanh, “Yêu cầu Tòa án giải quyết một số vấn đề trước khi mở phiên tòa hình sự sơ thẩm ngày 04/4/2011 đối với bị cáo Cù Huy Hà Vũ,” trang Cù Huy Hà Vũ, ngày 27 tháng Ba, 2011, http://chhv.wordpress.com/2011/03/27/yeu-c%E1%BA%A7u-toa-an-gi%E1%BA%A3i-quy%E1%BA%BFt-m%E1%BB%99t-s%E1%BB%91-v%E1%BA%A5n-d%E1%BB%81-tr%C6%B0%E1%BB%9Bc-khi-m%E1%BB%9F-phien-toa-hinh-s%E1%BB%B1-s%C6%A1-th%E1%BA%A9m-xet-x%E1%BB%AD-ts-cu-hu/ (truy cập ngày 28 tháng Ba, 2011).

[25]Nguyễn Thị Dương Hà & Cù Thị Xuân Bích, “Lời kêu cứu,” trang Cù Huy Hà Vũ, ngày 29 tháng Ba, 2011, http://chhv.wordpress.com/2011/03/29/l%E1%BB%9Di-keu-c%E1%BB%A9u-c%E1%BB%A7a-v%E1%BB%A3-va-em-gai-ts-cu-huy-ha-vu%E2%80%8F/ (truy cập ngày 29 tháng Ba, 2011).

[26]“Đàn Chim Việt, Ban Điều Hành,” Dan Chim Viet, http://www.danchimviet.info/governing-board (truy cập ngày 1 tháng Tư, 2011).

[27]Việt Hùng phỏng vấn bà Cù Thị Xuân Bích, “Tình hình TS Cù Huy Hà Vũ hiện nay,” Radio Free Asia, http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/dr-cu-huy-ha-vu-s-health-condition-is-getting-worst-while-he-is-in-jail-vh-02082011153908.html (truy cập ngày 9 tháng Hai, 2011).