May 26, 2011

I.     Vụ bắt giữ Ts. Cù Huy Hà Vũ

Ngay sau nửa đêm ngày 5 tháng Mười Một năm 2010, công an ập vào Khách sạn Mạch Lâm ở Thành phố Hồ Chí Minh sau khi “nhận được tin báo của quần chúng” về khả năng có hoạt động mại dâm và ma túy đang diễn ra tại phòng số 101[1]. Công an phát hiện được một đôi nam nữ không phải vợ chồng đang ở trong phòng và kiểm tra giấy tờ tùy thân của họ. Người đàn ông là Cù Huy Hà Vũ, một trong những nhà hoạt động pháp lý trực ngôn nhất ở Việt Nam. Người đàn bà là Hồ Lê Như Quỳnh, một nhà kinh doanh bất động sản.

Công an đưa hai người về đồn Công an Phường 11, nơi họ tiến hành khám máy tính xách tay và hai ổ USB của Ts. Vũ. Trong máy tính, họ tìm thấy các tài liệu mà họ cho là kêu gọi “xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và điều 4 Hiến pháp,” vốn là cơ sở pháp lý của chế độ độc đảng ở Việt Nam.[2] Sau đó, vụ việc được chuyển giao cho Cơ quan An ninh Điều tra (ANĐT). Khoảng 4:20 chiều cùng ngày, cơ quan ANĐT cử một tổ công tác mang theo lệnh đến khám nhà Ts. Vũ ở Hà Nội; ở đó họ thu giữ một số tài liệu, đĩa mềm, băng cassette và đĩa CD.[3] Sau đó, Cơ quan ANĐT tống đạt lệnh tạm giam Ts. Vũ để điều tra thêm.

Vào hồi 7h10 sáng ngày mồng 6 tháng Mười Một, báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh đăng bài về việc bắt giữ Ts. Vũ. Với tiêu đề “Luật sư vi phạm hành chính còn đe dọa hành hung người thi hành công vụ,” bài báo đăng một tấm hình minh họa rất hình sự hóa, với Cù Huy Hà Vũ cởi trần ngồi trong phòng với một người phụ nữ mặc nguyên quần áo. Bài báo viết:

Lúc 24 giờ ngày 4-11-2010, qua công tác kiểm tra hành chính thường kỳ, Công an P11Q6 phát hiện tại phòng 101 khách sạn Mạch Lâm, 28 đường số 10, P11Q6, đôi nam nữ là Cù Huy Hà Vũ và Q (SN 1974, trú tại P11Q6, luật sư Hội luật gia TPHCM[4], không có giấy kết hôn) trong tư thế cởi trần, chỉ mặc quần lót; riêng nữ mặc nguyên bộ quần áo; hành lý trong phòng có một valy nhỏ, gồm một máy tính xách tay và tư trang quần áo. Trong sọt rác có hai bao cao su đã sử dụng (cơ quan công an đã đề nghị trưng cầu giám định [thành phần] trong bao cao su) Lực lượng công an tiến hành lập biên bản, có sự chứng kiến và ký tên của chủ khách sạn; tuy nhiên, chỉ có Hồ Lê Như Quỳnh ký xác nhận, còn Cù Huy Hà Vũ phản đối, không chịu ký vào biên bản. Vũ còn có thái độ bất hợp tác, thậm chí đòi hành hung những người trong tổ kiểm tra. Sau khi hoàn tất thủ tục biên bản vi phạm hành chính tại khách sạn, công an phường đã đưa hai đối tượng về trụ sở để làm việc, nhưng cả hai đều không chịu hợp tác khai báo. Hiện cơ quan công an đang tiếp tục điều tra, làm rõ.[5]

Chiều ngày 6 tháng Mười Một, hai quan chức cao cấp Bộ Công an, Trung tướng Tô Lâm và Trung tướng Hoàng Kông Tư, tổ chức một cuộc họp báo để tuyên bố về việc khởi tố Ts. Vũ. Hai quan chức này phát biểu rằng Ts. Vũ đã “làm ra nhiều tài liệu có hành vi chống phá Nhà nước Việt Nam để tuyên truyền, xuyên tạc phỉ báng chính quyền nhân dân, tuyên truyền luận điệu chiến tranh tâm lý, đòi lật đổ chế độ, thực hiện đa nguyên, đa đảng, đi ngược lại quyền lợi dân tộc, kêu gọi nước ngoài can thiệp.”[6] Ts. Vũ cũng bị buộc tội đã “làm ra các tài liệu, đưa thông tin thất thiệt, bịa đặt, xuyên tạc sự lãnh đạo và quản lý của Nhà nước gây hoang mang trong nhân dân, kích động, cổ suý, hô hào chống Nhà nước; vu khống, xúc phạm danh dự các vị lãnh đạo Nhà nước.”[7]

Những tài liệu buộc tội được nhắc đến trong buổi họp báo bao gồm hai lá đơn kiện Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng do Ts. Vũ khởi kiện vào tháng Sáu năm 2009 và tháng Mười năm 2010 về việc đã thông qua các quyết định gây tranh cãi, một Quyết định năm 2007 cho phép khai thác quặng bauxite ở Tây Nguyên và một Nghị định năm 2006 cấm khiếu kiện tập thể.

[1]Trong vụ Ts. Vũ, công an phản bác lại tin đồn rất phổ biến về việc họ đã theo dõi chặt chẽ Cù Huy Hà Vũ suốt một thời gian, bằng cách đưa ra tuyên bố ban đầu rằng việc kiểm tra khách sạn Mạch Lâm chỉ là một cuộc kiểm tra thông thường. Tuy nhiên, một tháng rưỡi sau, nội dung câu chuyện đã thay đổi. Trong cáo trạng vụ án Cù Huy Hà Vũ (đăng trên Dân Luận), công an tuyên bố rằng họ “nhận được tin báo của quần chúng” về hoạt động phạm pháp ở khách sạn Mạch Lâm. Đây là động thái thường thấy của công an Việt Nam, họ thường tuyên bố rằng “có tin báo của quần chúng” khi ra tay bắt các nhà bất đồng chính kiến. Sau đó, thường là không có một thông tin thêm nào được đưa ra về các nguồn tin này.

[2]Điều 4 Hiến pháp 1992 của Việt Nam tuyên bố, “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.” Hiến pháp 1992, Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ. http://www.vietnamembassy.us/learn_about_vietnam/politics/constitution/ (truy cập ngày 31 tháng Ba, 2011); “Cáo trạng vụ án Cù Huy Hà Vũ tuyên truyền chống phá Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam” ra ngày 17 tháng Mười Hai năm 2010, đăng trên trang mạng Dân Luận, ngày 31 tháng Giêng năm 2011, http://danluan.org/node/6730 (truy cập ngày 31 tháng Giêng, 2011).

[3]Nguyễn Thị Dương Hà, “Đơn tố cáo khẩn cấp,” Bauxite Vietnam, ngày 9 tháng Mười Một năm 2010, http://www.boxitvn.net/bai/13030 (truy cập ngày 9 tháng Mười Một, 2010).

[4]Thông tin này về sau được kiểm chứng lại là không chính xác. Hồ Lê Như Quỳnh không phải là luật sư.

[5] Báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh, “Luật sư vi phạm hành chính còn đe dọa hành hung người thi hành công vụ,” Công an TP Hồ Chí Minh, ngày 6 tháng Mười Một, 2010, http://www.congan.com.vn/vie/news/news_printpreview.php?catid=681&id=177077 (truy cập ngày 3 tháng Hai, 2011).

[6]Thông tấn xã Việt Nam, “Bắt Cù Huy Hà Vũ vì hành vi chống phá nhà nước,” Vietnamese News Agency, ngày 6 tháng Mười Một năm 2010, http://www.vietnamplus.vn/Home/Bat-Cu-Huy-Ha-Vu-vi-hanh-vi-chong-pha-Nha-nuoc/201011/66926.vnplus (truy cập ngày 3 tháng Hai, 2011).

[7]Thông tấn xã Việt Nam, nt.