Σύνοψη και κύριες Συστάσεις

Εκτιμάται ότι, μέχρι το τέλος του χρόνου, γύρω στα 1000, συνολικά, ασυνόδευτα παιδιά, μετανάστες και αιτούντες άσυλο, θα έχουν εισέλθει στην Ελλάδα κατά το έτος 2008. Τα παιδιά αυτά φθάνουν στην χώρα χωρίς να συνοδεύονται από γονέα ή από κάποιον άλλο ενήλικα που να έχει την ευθύνη τους , πολλά δε από αυτά έχουν δια φύγει από χώρες που μαστίζονται από τον πόλεμο, όπως το Αφγανιστάν, η Σομαλία και το Ιράκ . Κάποια παιδιά έφυγαν λόγω των διώξεων, της βίας, των διακρίσεων και την εκμετάλλευσης που υφίστανται. Άλλα έφυγαν προσπαθώντας να ξεφύγουν από τη φτώχεια και την αμάθεια. Ένας άγνωστος αριθμός από τα παιδιά αυτά είναι ενδεχομένως θύματα εμπορίας ανθρώπων.  

Πολλά από αυτά τα παιδιά συλλαμβάνονται από τις αρχές τη στιγμή που εισέρχονται – μερικές φορές με πλοίο - στη χώρα, ενώ άλλα καθώς προσπαθούν να φύγουν για άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάποια άλλα, πάλι, πέφτουν στα χέρια της αστυνομίας κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων «σκούπας» κατά των μεταναστών, όπως στην Πάτρα στις αρχές του 2008, ή σε εξορμήσεις κατά των πλανοδίων πωλητών και σε δραστηριότητες πάταξης της μικρής εγκληματικότητας. Κάποια, τέλος, παιδιά παρουσιάζονται μόνα τους όταν υποβάλλουν αιτήματα για άσυλο.

Αυτά τα ασυνόδευτα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στη βία, την εκμετάλλευση και την κακοποίηση. Ωστόσο, τόσο οι επίσημες δομές προστασίας τους όσο και οι δομές ασύλου έχουν αποτύχει απέναντί τους, είτε πρόκειται για παιδιά μετανάστες είτε για αιτούντες άσυλο. Η έκθεση αυτή ασχολείται ακριβώς με τούτη τη συστηματική αποτυχία.

Αν και σε κάποιο βαθμό, η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει τη υποχρέωση της Πολιτείας να μεριμνά και να προστατεύει τα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες, η κατάσταση στην πράξη είναι αξιοθρήνητη. Η αστυνομία είναι υπεύθυνη για κάθε σχεδόν πτυχή τόσο της μετανάστευσης όσο και του ασύλου – μεταξύ αυτών και για τις διαδικασίες κρίσης, σε πρώτο βαθμό, των αιτημάτων ασύλου και για την απέλαση των μεταναστών. Τα παιδιά (και ενήλικες μετανάστες), όμως, αναφέρουν ότι υφίστανται ξυλοδαρμούς, δέχονται κλωτσιές και χαστούκια από αστυνομικούς και λιμενικούς υπαλλήλους. Ένα παιδί δήλωσε στη Human Rights Watch ότι ένας αστυνομικός του Λιμενικού στην Πάτρα τον υπέβαλε σε εικονική εκτέλεση. Άλλα αναφέρουν ότι τους πέταξαν στη θάλασσα. 

Αντίθετα από τις διεθνείς επιταγές, τα παιδιά τίθενται, σε συστηματική βάση, υπό κράτηση, μερικές φορές στα ίδια κελιά με ενήλικες. Οι διαδικασίες για την αξιολόγηση της ηλικίας ή της τρωτότητάς τους είναι τελείως ανεπαρκείς. Τα παιδιά αναφέρουν ότι γίνεται αυθαίρετη διαπίστωση της ηλικίας τους.

Οι απρόσφορες διαδικασίες που ακολουθεί η αστυνομία για τη διαπίστωση της ταυτότητας, σε συνδυασμό με την έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού και διερμηνέων σημαίνει ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να μην αναγνωρίζονται τα παιδιά που είναι θύματα διακίνησης. Ένας αστυνομικός υπάλληλος δήλωσε ότι στο κέντρο κράτησης του οποίου ήταν υπεύθυνος δεν υπήρχαν θύματα διακίνησης. Ωστόσο, στο κέντρο εκείνο δεν εργαζόταν κανένας διερμηνέας και μία κρατούμενη, ένα κορίτσι από το Αφγανιστάν, δήλωσε στους ερευνητές της Human Rights Watch ότι δεν είχε περάσει από καμία συνέντευξη από τότε που είχε έρθει. Ένα αγόρι περιέγραψε πώς ο άνθρωπος που τον είχε μεταφέρει παράνομα τον κρατούσε "σαν φυλακισμένο" μέχρις ότου ο θείος του πληρώσει το ποσό των 6000 δολαρίων που είχαν συμφωνήσει να του καταβάλει για την λαθραία μεταφορά του. Ένα 16χρονο κορίτσι από τις Φιλιππίνες είπε πως είχε έρθει στην Αθήνα για να βρει "την θεία της" και κατέληξε να δουλεύει ως οικιακή βοηθός. 

Ο θεσμός της επιτροπείας, που αποτελεί αρμοδιότητα των εισαγγελέων ανηλίκων, δυσλειτουργεί. Δεν υπάρχουν τυπικές διαδικασίες που να περιγράφουν τις αρμοδιότητες των επιτρόπων αλλοδαπών ασυνόδευτων παιδιών. Ως εκ τούτου, οι διάφοροι εισαγγελείς ανηλίκων έχουν τελείως διιστάμενες απόψεις για τον ρόλο τους και το περιεχόμενό του. Ορισμένοι πιστεύουν ότι δεν μπορούν να ενεργούν για λογαριασμό των παιδιών που τελούν υπό κράτηση.

Μια μικρή, μόνο, μειοψηφία ασυνόδευτων παιδιών ζητά άσυλο, άσχετα με το πόσο ατράνταχτοι είναι οι λόγοι για τους οποίους ζητούν να αναγνωρισθούν ως πρόσφυγες. Πολλά παιδιά πιστεύουν ότι δεν έχουν καμία πιθανότητα να λάβουν προσφυγικό καθεστώς. Είναι γεγονός ότι το ποσοστό αναγνώρισης της προσφυγικής ιδιότητας σε πρώτο βαθμό στην Ελλάδα ανέρχεται σε μόλις 0.03 τοις εκατό.

Τα ασυνόδευτα παιδιά που θέλουν να ζητήσουν άσυλο στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια, ήδη για να αποκτήσουν πρόσβαση στις σχετικές διαδικασίες. Κανένα από τα παιδιά που μίλησαν με την Human Rights Watch, πολλά από τα οποία ήταν αναλφάβητα, δεν είχε ενημερωθεί προφορικά από την αστυνομία ότι είχε το δικαίωμα να ζητήσει άσυλο. Παρότι οι αρχές δηλώνουν ότι οι αιτήσεις των παιδιών παραλαμβάνονται κάθε μέρα της εβδομάδας, στην πραγματικότητα τα ασυνόδευτα παιδιά περιμένουν επί ώρες, στις ίδιες ουρές μαζί με εκατοντάδες ενήλικες έξω από το Τμήμα Ασύλου της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής στην οδό Πέτρου Ράλλη – την βασική υπηρεσία διεκπεραίωσης αιτημάτων ασύλου - κάθε Κυριακή.  Παιδιά ανέφεραν ότι περίμεναν όλη τη νύχτα στην ουρά και ότι αναγκάστηκαν να επιστρέψουν έξι-επτά φορές πριν τελικά καταφέρουν να μπουν στο κτίριο. Κάποια από αυτά μας είπαν ότι τελικά τα παράτησαν και δεν υπέβαλαν αίτημα ασύλου. Λίγα είχαν μαζί, κατά τη συνέντευξη για άσυλο, τον επίτροπο ή τον δικηγόρο τους. Ασυνόδευτα παιδιά μίλησαν για συνεντεύξεις που κράτησαν μόλις λίγα λεπτά και όπου δεν καταγράφηκαν βασικές πληροφορίες για την κατάστασή τους, ενώ παράλληλα σε κάποια δεν δόθηκε καν η ευκαιρία να εξηγήσουν γιατί άφησαν την πατρίδα και την οικογένειά τους.

Δεδομένου ότι, βάσει του Κανονισμού Δουβλίνο-ΙΙ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ανήλικοι έχουν μόνο μία ευκαιρία να ζητήσουν άσυλο στην Ευρώπη, πολλά από τα παιδιά αυτά, μόλις αφεθούν ελεύθερα από την κράτηση στην Ελλάδα, προσπαθούν να φύγουν για την Ιταλία και από εκεί για άλλες χώρες της ΕΕ. Το ταξίδι αυτό είναι συχνά επικίνδυνο ακόμα και για την ίδια τους τη ζωή. Στην Ιταλία, πολλά παιδιά επιστρέφονται με συνοπτικές διαδικασίες στην Ελλάδα. Όσα φύγουν για άλλη χώρα της ΕΕ αλλά έχουν ήδη ζητήσει άσυλο στην Ελλάδα, ενδέχεται να επιστραφούν βάσει του Κανονισμού Δουβλίνο -II που επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να επιστρέφουν έναν αιτούντα άσυλο, ακόμα και έναν ασυνόδευτο ανήλικο, στο κράτος της Ένωσης στο οποίο υπέβαλε, πρώτα, αίτημα για άσυλο. 

Υπάρχει σοβαρή έλλειψη ασφαλών καταλυμάτων για ασυνόδευτα αλλοδαπά παιδιά. Κατά τον μήνα Νοέμβριο του 2008, το Υπουργείο Υγείας χρηματοδοτούσε ή συγχρηματοδοτούσε περίπου 200 θέσεις σε δομές στέγασης. Οι θέσεις αυτές υπολείπονται κατά πολύ του αριθμού των παιδιών που ήδη βρίσκονται στη χώρα, ακόμα δε περισσότερο του αριθμού των παιδιών που αναμένεται να φθάσουν τους επόμενους μήνες. Το Υπουργείο, ωστόσο, δεν φαίνεται να έχει στο πρόγραμμά του να αυξήσει το δυναμικό αυτό. Δεν υπάρχει εξειδικευμένη δομή για ασυνόδευτα κορίτσια ούτε κάποιο σύστημα ανάδοχων οικογενειών για ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες. Μάλιστα, στην πράξη τα παιδιά που δεν ζητούν άσυλο έχουν ακόμα λιγότερες πιθανότητες  να βρουν στέγη σε κάποια εξειδικευμένη δομή, ενώ και αυτά που ζητούν άσυλο πρέπει να παλέψουν για να εξασφαλίσουν μια θέση σε τέτοια ιδρύματα. Ενθαρρυντικό βήμα αποτελεί η πρόσφατη έναρξη λειτουργίας ενός τέτοιου κέντρου, δυναμικότητας μέχρι 100 ασυνόδευτων παιδιών, στη Λέσβο. Ωστόσο, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα μεγάλο κέντρο σε απομονωμένη και απόμακρη τοποθεσία, είναι κατάλληλο μόνο ως μεταβατικό κέντρο και όχι για παρατεταμένη παραμονή.

Η έλλειψη θέσεων σε δομές προστασίας έχει ως συνέπεια, κατά κανόνα, τα ασυνόδευτα παιδιά να απελευθερώνονται από το κέντρο κράτησης, έχοντας στα χέρια τους μόνο μια διαταγή απέλασης για να εγκαταλείψουν τη χώρα και να μην τυγχάνουν καμίας περαιτέρω μέριμνας. Αν δεν φύγουν από τη χώρα και δεν ζητήσουν άσυλο, ή αν εν τέλει δεν καταφέρουν να αποκτήσουν πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου ή τεθούν για κάποιο λόγο εκτός της διαδικασίας αυτής, ενδέχεται να συλληφθούν και να τεθούν υπό κράτηση εκ νέου, και κινδυνεύουν να απελαθούν.   

Τα περισσότερα παιδιά δεν έχουν στέγη και έτσι κοιμούνται σε πάρκα, μοιράζονται διαμερίσματα με ενήλικες ξένους, ή στριμώχνονται σε υπερπλήρη και ελεεινά καταλύματα, όπως τα λεγόμενα "ξενοδοχεία" μεταναστών που συνήθως είναι ημι-ερειπωμένα κτίρια στο κέντρο της Αθήνας όπου, για τρία με πέντε ευρώ το βράδυ, νοικιάζουν λίγο χώρο για να κοιμηθούν στο πάτωμα. 

Υποχρεωμένα να παλεύουν μόνα τους, τα παιδιά αγωνίζονται καθημερινά για να επιβιώσουν, δεν πηγαίνουν σχολείο και πρέπει να κερδίζουν τα προς το ζην δουλεύοντας μεροκάματο. Σαν αποτέλεσμα, συχνά καταλήγουν να εργάζονται παράνομα, κάτω από συνθήκες εκμετάλλευσης, σε δουλειές επικίνδυνες και βαριές που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους. 

Οι αποτυχία προστασίας που καταγράφεται στην έκθεση αυτή αποτελεί τη συνέχεια, εν έτει 2008, συστηματικών αδυναμιών που διαπίστωσαν, κατέκριναν και για τις οποίες εκδήλωσαν ανησυχία διάφοροι φορείς, της Ελλάδας και του ΟΗΕ, κατά τη διάρκεια πολλών προηγουμένων ετών. Ήδη το 2002, η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού είχε εκφράσει την ανησυχία της για τη μεταχείριση των ασυνόδευτων παιδιών, μεταναστών και αιτούντων άσυλο. Το 2004, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ σημείωσε την "απουσία παιδικής προστασίας και πρόνοιας". Το 2005, ο Συνήγορος του Πολίτη ζήτησε από την Ελληνική κυβέρνηση να εντοπίσει, να καταγράψει και να παράσχει την ενδεδειγμένη μέριμνα σε όλα τα ασυνόδευτα παιδιά στη χώρα-αίτημα που κατά βάση επανέλαβε, το 2007, και η Ελληνική Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.   

Κύριες Συστάσεις

Προς την Ελληνική Κυβέρνηση

Η Ελλάδα χρειάζεται να αναθεωρήσει ολόκληρο το σύστημα και τις υπηρεσίες προστασίας των ασυνόδευτων παιδιών – μεταναστών και αιτούντων άσυλο:

Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης πρέπει να αυξήσει τον αριθμό των θέσεων για ασυνόδευτα παιδιά στο απαιτούμενο επίπεδο ώστε να εξασφαλίσει την στέγαση όλων των ασυνόδευτων παιδιών στη χώρα. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, το Υπουργείο Υγείας πρέπει να δημιουργήσει ένα σύστημα καταγραφής και παρακολούθησης που θα καλύπτει κάθε τέτοιο παιδί στην Ελλάδα. Πρέπει, επίσης, να σχεδιάσει προγράμματα ώστε να πλησιάσει τα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες που ζουν εκτός κρατικής μέριμνας και να διευκολύνει την πρόσβασή τους στην προστασία της Πολιτείας.

Το Υπουργείο Εσωτερικών πρέπει να χορηγεί στα ασυνόδευτα παιδιά νόμιμο καθεστώς για όσο διάστημα βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια που θα τους επιτρέπει να απολαύουν των δικαιωμάτων και προστασίας σε ισότιμη βάση με τα Ελληνόπουλα και θα τα προστατεύει από τις επανειλημμένες συλλήψεις και κράτηση. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, πρέπει να θεσπίσει ένα λειτουργικό σύστημα παραπομπής όλων των  ασυνόδευτων παιδιών μεταναστών σε δομές στέγασης και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Το Υπουργείο Εσωτερικών πρέπει, επί πλέον, να αναστείλει την απέλαση ασυνόδευτων παιδιών μέχρι ότου αναθεωρηθεί η σχετική νομοθεσία που θα διασφαλίζει την ασφαλή επιστροφή και ένταξη των παιδιών στη χώρα προέλευσης σύμφωνα με το βέλτιστο συμφέρον τους.  

Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αναθεωρήσει το υφιστάμενο σύστημα προσωρινής επιτροπείας για τα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες. Πρέπει να διασφαλίσει την ύπαρξη επιτρόπων ικανών, τόσο ως προς το αριθμό όσο και την κατάρτιση, ώστε να διεξάγουν τα καθήκοντά τους και να διασφαλίζουν, με υπεύθυνο τρόπο, το βέλτιστο συμφέρον του κάθε παιδιού.

Η αστυνομικοί και λοιποί κρατικοί υπάλληλοι πρέπει να καταδικάσουν την κακομεταχείριση των μεταναστών και αιτούντων άσυλο, παιδιών ή μη,  από κρατικούς υπαλλήλους. Πρέπει να υπάρχει ταχεία και πλήρης διερεύνηση κάθε τέτοιας πράξης και να αποδοθούν οι πειθαρχικές ή ποινικές ευθύνες που αναλογούν στους υπεύθυνους.   

Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αναμορφώσει ολόκληρο το σύστημα ασύλου, να βελτιώσει την πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου, να θεσπίσει πιο δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες καθορισμού καθεστώτος, να εκπαιδεύσει τα άτομα που κρίνουν τα αιτήματα σχετικά με λόγους δίωξης που αφορούν ειδικά σε παιδιά, να παρέχει αποτελεσματική νομική εκπροσώπηση σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ασύλου, ώστε να διασφαλίσει ότι τα παιδιά που φεύγουν για να αποφύγουν τις διώξεις και εκείνα που δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής  τους για ανθρωπιστικούς λόγους, λόγω βίας ή κινδύνου κακοποίησης και εκμετάλλευσης θα έχουν τη δυνατότητα να παραμείνουν στη χώρα όπως δικαιούνται βάσει του διεθνούς δικαίου. Τα παιδιά που δεν έχουν δικαίωμα να παραμείνουν δεν πρέπει να απελαύνονται πριν υπάρξουν εγγυήσεις ότι η επιστροφή είναι προς το βέλτιστο συμφέρον τους και δεν θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την ευημερία τους.  

Προς τα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης

· να αναστείλουν τις μεταγωγές ασυνόδευτων παιδιών στην Ελλάδα, βάσει του Κανονισμού Δουβλίνο -2 της ΕΕ μέχρις ότου το σύστημα ασύλου και οι δομές προστασίας της Ελλάδας για τα ασυνόδευτα παιδιά φτάσουν να πληρούν τις διεθνείς προδιαγραφές .

Προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

• να αναγνωρίσει ότι τα νομοθετικά εργαλεία της Ένωσης και ο Κανονισμός Δουβλίνο -2 δεν παρέχουν επαρκή εχέγγυα προστασίας των ασυνόδευτων παιδιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση ενός χωριστού και ολοκληρωμένου νομοθετικού κειμένου για όλα τα ασυνόδευτα παιδιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μεθοδολογία και Σκοπός

Η έκθεση αυτή εξετάζει τη μεταχείριση των ασυνόδευτων παιδιών που ζητούν άσυλο ή που μεταναστεύουν στην Ελλάδα. Με εξαίρεση το θέμα των απελάσεων, δεν ασχολείται με τα ασυνόδευτα παιδιά που εισέρχονται στην Ελλάδα από την Αλβανία, καθώς τα τελευταία οχτώ χρόνια έχουν δημοσιευθεί από άλλες οργανώσεις πολλές εκθέσεις σχετικά με την κατάστασή τους [1] . Επιπλέον, η παρούσα έκθεση δεν καταγράφει τις συνθήκες στα κέντρα κράτησης ή φιλοξενίας που εξετάζονται σε άλλη έκθεση της Human Rights Watch με τον τίτλο Ελλάδα- Εγκλωβισμένοι σε μια Περιστρεφόμενη Πόρτα: Ιρακινοί και άλλοι Αιτούντες άσυλο και Μετανάστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έκθεση αυτή δεν επαναλαμβάνει τα παραπάνω ευρήματα και απλώς παραπέμπει στα συμπεράσματα που τεκμηριώνονται στη δεύτερη αυτή έκθεση [2] .

Η έρευνα διεξήχθη στην Ελλάδα από τις 14 έως τις 16 Απριλίου και από τις 21 Μαΐου έως τις 12 Ιουνίου 2008. Πήραμε συνεντεύξεις από ενενήντα εννέα μετανάστες και αιτούντες άσυλο, ανάμεσα στους οποίους ήταν 53 ασυνόδευτα παιδιά- τρία από αυτά ήταν κορίτσια. Τριάντα επτά παιδιά κατάγονταν από το Αφγανιστάν, 10 από τη Σομαλία, 2 από το Ιράκ και τα υπόλοιπα 4 ήταν από τη Δημοκρατία του Κονγκό (Κονγκό-Μπραζαβίλ), τις Φιλιππίνες, τη Νιγηρία και το Πακιστάν. Είκοσι δύο παιδιά, μεταξύ των οποίων και τρία κορίτσια, ήταν ηλικίας κάτω των 16 ετών και τα υπόλοιπα ήταν 16 ή 17 ετών. [3]  

Πολλά παιδιά δεν γνώριζαν την ακριβή ημερομηνία γέννησής τους. Σε όλους κατέστη σαφές ότι θα μπορούσαν να δώσουν συνέντευξη ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Σε δύο περιπτώσεις, μετά τη συνέντευξη, καταλήξαμε ότι ήταν πολύ πιθανό να ήταν 18 ετών ή μεγαλύτερα. Ένα κορίτσι που φαινόταν νεαρής ηλικίας δεν θέλησε να μας πει την ηλικία της. Τα τρία αυτά άτομα δεν τα συμπεριλάβαμε στα παιδιά.   

Οι περισσότερες συνεντεύξεις έγιναν με τη βοήθεια διερμηνέων. Πήραμε συνεντεύξεις από μετανάστες και αιτούντες άσυλο σε τέσσερα κέντρα κράτησης καθώς και στις παρακάτω τοποθεσίες:  Αθήνα, Βόλο, Πάτρα, Σάμο, Μυτιλήνη και Άγιο Ανδρέα.[4]  Στην Αθήνα βρήκαμε παιδιά με τη βοήθεια μελών των κοινοτήτων μεταναστών καθώς και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο Βόλο, πήραμε συνέντευξη από ασυνόδευτα παιδιά σε ένα κέντρο φιλοξενίας αγοριών. Στην Πάτρα, πήραμε συνέντευξη από ασυνόδευτα παιδιά που έμεναν σε έναν άτυπο καταυλισμό. Eπίσης πήραμε συνέντευξη από παιδιά που μόλις είχαν αφεθεί ελεύθερα από το κέντρο κράτησης στη Μυτιλήνη και ταξίδευαν με πλοίο στην Αθήνα.

Οι συνεντεύξεις στην Αθήνα, το πλοίο και το κέντρο φιλοξενίας διεξήχθησαν κατ' ιδίαν και με απόλυτη εμπιστευτικότητα. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι συνεντεύξεις διήρκεσαν περίπου 45 λεπτά και σε μερικές περιπτώσεις έως και μιάμιση ώρα. Oι συνεντεύξεις στα κέντρα κράτησης ήταν εν γένει, πολύ μικρότερης διάρκειας. Αν και οι συνεντεύξεις αυτές έγιναν μεν μακριά από το προσωπικό, ωστόσο οι άλλοι κρατούμενοι είχαν ενδεχομένως τη δυνατότητα να ακούσουν τη συνομιλία. Με ελάχιστες εξαιρέσεις επίσης, οι συνεντεύξεις στην Πάτρα δεν διεξήχθησαν απόλυτα κατ' ιδίαν. Συχνά τις συνομιλίες άκουγαν άλλοι μετανάστες που διέμεναν στον άτυπο καταυλισμό.  

Στην Ελλάδα συναντήσαμε αστυνομικούς, υπαλλήλους Νομαρχιών, εκπροσώπους του Υπουργείου Υγείας, του Υπουργείου Εσωτερικών, το Συνήγορο του Πολίτη, την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς και δικηγόρους και αγωνιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα.  

Όλα τα ονόματα των παιδιών που μας έδωσαν συνέντευξη αντικαταστάθηκαν με ψευδώνυμα για να προστατεύσουμε την ταυτότητά τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αποκαλύπτουμε ούτε τη χώρα καταγωγής του παιδιού ή την ακριβή ημερομηνία και τοποθεσία της συνέντευξης για να αποφύγουμε την πιθανότητα αναγνώρισης του παιδιού. Επιπλέον, δεν αναφέρονται και τα ονόματα ορισμένων μελών του προσωπικού που εργάζονται με ασυνόδευτα παιδιά για να τους προστατεύσουμε από ενδεχόμενες κυρώσεις για τις πληροφορίες που μας αποκάλυψαν.

Σύμφωνα με τα διεθνή νομικά κείμενα, ο όρος «παιδί» υποδηλώνει ένα άτομο ηλικίας κάτω των 18. [5] Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, χρησιμοποιούμε τον όρο «ασυνόδευτο παιδί» τόσο για τα ασυνόδευτα παιδιά όσο και για εκείνα που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους, σύμφωνα εξάλλου και με τον ορισμό της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Παιδιού: « "Ασυνόδευτα παιδιά" είναι τα παιδιά που, όπως ορίζεται  στο άρθρο 1 της Σύμβασης, έχουν χωρισθεί και από τους δύο γονείς τους και τους υπόλοιπους συγγενείς τους και δεν έχει αναλάβει τη φροντίδα τους άλλος ενήλικας που είναι υπεύθυνος σύμφωνα με το νόμο ή το έθιμο. "Χωρισμένα από την οικογένειά τους" είναι τα παιδιά που όπως ορίζεται στο άρθρο 1 της Σύμβασης, έχουν χωρισθεί και από τους δύο γονείς τους  ή από το άτομο που είχε  αρχικά  την επιμέλεια τους, σύμφωνα με το νόμο ή το έθιμο, αλλά όχι απαραίτητα από τους υπόλοιπους συγγενείς. Κατά συνέπεια είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν παιδιά που συνοδεύονται από άλλα ενήλικα μέλη της οικογένειας τους ». [6]